تشکیل دولت فلسطینی به روایت بوش
اولمرت در طول رقابتهای انتخاباتی میگفت: " تنها راهکار کنونی راهکار تشکیل دو کشور است. یک کشور یهودی و یک کشور فلسطینی. "
به گزارش فارس، "جورج واکر بوش"، رئیسجمهور پیشین آمریکا از جمله شخصیتهایی است که در زمان او و بعضاً بهواسطه خودش اتفاقات بسیار مهمی در عرصه جهان بهوقوع پیوست. شاید حوادث ۱۱ سپتامبر مهمترین این اتفاقات باشد که خود بعداً منشأ تحولات بسیار مهمی در عرصه بینالمللی از جمله دو جنگ در منطقه خاورمیانه شد.
این تحولات و شخصیت خود بوش که عده بسیار زیادی او را مستحق ریاست جمهوری آمریکا نمیدانستند و بهعلاوه نفرت زیادی که در افکار عمومی جهان در زمان وی از آمریکا بهوجود آمد، سبب شد تا خبرگزاری فارس دست به ترجمه و انتشار خاطرات او بزند.
بههرحال این کتاب، بیان مسائل از نگاه بوش است و طبعاً تمام آن مورد قبول نخواهد بود ولی شخصیت بوش و خاطرات وی میتواند از جمله اسنادی باشد که به محققان و مخاطبان علاقهمند به این حوزه کمک فراوانی کند.
قسمت یکصد و سی و سوم از متن کامل خاطرات جورج واکر بوش به خوانندگان محترم تقدیم میشود:
* به نظر من اگر شارون سکته نمیکرد میتوانست قسمتی از یک صلح تاریخی باشد
در ماه مارس ۲۰۰۶، بار دیگر مردم به پای صندوقهای رای رفتند. این بار این انتخابات در اسرائیل انجام میشد. دو ماه پیش از آن، " آریل شارون " دچار سکته ناشی از بیماری دیابت شده بود. من همیشه به این موضوع فکر کردهام که اگر آریل شارون همچنان در راس قدرت باقی مانده بود چه کارهایی میشد، صورت داد. او اعتبار خود را در مسایل امنیتی به دست آورده و اعتماد مردم اسرائیل را به خود جلب کرده بود و من اعتقاد دارم که او میتوانست قسمتی از یک صلح تاریخی در خاورمیانه باشد.
* اولمرت تاکید میکرد اگر لازم باشد به صورت یکجانبه کشور فلسطینی را تشکیل میدهد
رایگیری برای نخستوزیر جدید آزمونی برای تعهد اسرائیلیها به راهکار تشکیل دو کشور بود. " ایهود اولمرت " معاون شارون در تبلیغات انتخاباتی رقابت سختی را در حمایت از این راهکار در پیش گرفته بود. من در سفری که در ۱۹۹۸ به اسرائیل داشتم با ایهود اولمرت ملاقات کرده بودم. او در آن زمان شهردار بیتالمقدس بود. او آدم با اعتماد به نفسی بود که چندان مسایل را سخت نمیگرفت. او آدمی جمعگرا و خندهرو بود. او در طول رقابتهای انتخاباتی میگفت: " تنها راهکار کنونی راهکار تشکیل دو کشور است. یک کشور یهودی و یک کشور فلسطینی. "
مواقعی هم میشد که او چنین مطرح کرد که اگر لازم باشد به صورت یکجانبه کشور فلسطینی را تشکیل خواهد داد. رایدهندگان اسرائیلی نیز پاداش او را با رای دادن به او در پای صندوقها دادند.
اولمرت و محمود عباس که با وجود پیروزی حماس در انتخابات قانونگذاری فلسطین توانسته بود به ریاست تشکیلات خودگردان برسد، بلافاصله رابطهای کاری با هم برقرار ساختند. آنها در موضوعاتی نظیر ایستگاههای ایست و بازرسی و آزادی برخی از زندانیان با هم به توافق رسیدند. سپس، در ژوئن سال ۲۰۰۷، شاخه نظامی حماس مداخله کرد. در اقدامی که معمولا در نزاعهای ایدئولوژیکی موضوعی آشنا است، افراطگرایان به پیشرفت آزادی با توسل به خشونت واکنش نشان دادند. تروریستهای حماس با حمایت ایران و سوریه دست به کودتا زده و کنترل غزه را در دست گرفتند. مبارزانی که ماسک سیاه به سر داشتند به غارت
دفاتر و مقرهای فتح پرداختند و روسای آن دفاتر را از پشت بامها به زیر انداختند و اعضای میانهروی شاخه سیاسی حماس را هدف قرار دادند.
* فقط به دولت عباس در کرانه باختری کمک کردیم و از محاصره نوار غزه حمایت کردیم
محمود عباس در واکنش به این امر اعضای حماس را از کابینه خود بیرون کرد و قدرت خود را در کرانه باختری تحکیم بخشید. محمود عباس در یک مکالمه تلفنی به من گفت: " این اقدام اساساً یک کودتا علیه دموکراسی بود. سوریه و ایران تلاش دارند که خاورمیانه را به آتش بکشند. " ما نیز کمکهای اقتصادی و امنیتی خود را به سوی دولت محمود عباس در کرانه باختری روانه کرده و از محاصره دریایی نوار غزه توسط اسرائیل حمایت کردیم. با وجود این که برای جلوگیری از گرسنگی مردم به ارسال کمکهای انساندوستانه ادامه دادیم اما مردم غزه شاهد تفاوت آشکار در شرایط زندگی تحت حاکمیت حماس با حاکمیت رهبری
دموکراتیک به نام محمود عباس بودند. مطمئن بودم که به مرور زمان آنها خواستار تغییرات میشدند.
کاندولیزا رایس[وزیر امور خارجه وقت آمریکا] و من درباره یافتن راهی حرف زدیم که حرکت به سوی کشور فلسطینی دموکراتیک را از سر بگیریم. رایس پیشنهاد داد کنفرانسی بینالمللی برگزار شود تا در آن زمینه مذاکرات میان دولت عباس و اسرائیلیها فراهم گردد. من در ابتدا مردد بودم. به نظر نمیرسید در آن زمان و بعد از به وقوع پیوستن کودتایی تروریستی، زمان مناسبی برای نشست سران برای صلح باشد. اما بالاخره از این ایده خوشم آمد. اگر فلسطینیهای مردد میتوانستند شاهد باشند که تشکیل یک کشور فلسطینی یک احتمال واقعی است، تشویق میشدند خشونت را منکر شده و از اصلاحات حمایت کنند.
* من و رایس توانستیم ۱۵ کشور عربی را به شرکت در کنفرانس آناپولیس ترغیب کنیم
ما قرار گذاشتیم که این کنفرانس در نوامبر سال ۲۰۰۷ و در آکادمی نیروی دریایی آمریکا در شهر " آناپولیس " ایالت مریلند برگزار شود. رایس و من توانستیم ۱۵ کشور عربی را متقاعد کنیم هیئتهای خود را به این اجلاس بفرستند که عربستان سعودی نیز در زمره آنها بود. همراه کردن شرکای عربی در روند صلح آن هم در مراحل اولیه کار این امکان را برای فلسطینیها فراهم میکرد با اعتماد بیشتری وارد روند صلح شوند و همچنین احتمال رد توافق صلح را در مراحل بعدی، به آن صورت که یاسر عرفات درباره معاهده کمپ دیوید انجام داد، برایشان سخت میکرد.
سوال اصلی در این کنفرانس این بود که آیا محمود عباس و ایهود اولمرت میتوانند درباره صدور بیانیهای مشترک که بر از سرگیری مذاکرات تاکید داشت، به توافق برسند یا خیر. وقتی که ما بر بالگرد سوار شدیم تا به کنفرانس آناپولیس برویم، من از کاندولیزا رایس درباره بیانیه مشترک سوال کردم و او گفت که پیشرفت زیادی در کار صورت گرفته اما هنوز تکمیل نشده است. رایس تاکید کرد: " شما مجبور خواهید بود که این یکی را خودتان به پیش ببرید ".
* متن بیانیه مشترک آناپولیس دقایقی قبل از آغاز کنفرانس تکمیل شد
من اولمرت و عباس را به گوشهای کشیدم تا شخصاً با آنها صحبت کنم. به آنها گفتم که اگر در طی نشست سران نتوانیم بر سر بیانیه مشترک به توافق برسیم، این امر موجب شکست کنفرانس شده و تندروها را تقویت خواهد کرد. آن دو به تیمهای مذاکره کننده خود توصیه کردند که با کاندولیزا رایس همکاری لازم را داشته باشند. چند دقیقه قبل از آن که مقابل دوربینهای خبری قرار گیریم، کاندولیزا رایس سند بیانیه را نزد من آورد. فرصت برای این نبود که نوشته بیانیه درشتتر چاپ شود از این رو عینک مطالعهام را بیرون آوردم و سند را خواندم که در آن آمده بود: «توافق کردیم که بلافاصله مذاکرات را با حسن
اعتماد از سر گیریم تا درباره توافق صلح به نتیجه برسیم… و هر تلاشی برای رسیدن به توافق تا قبل از پایان سال ۲۰۰۸ انجام خواهیم داد.»
اتاق کنفرانس پر شد از صدای تشویق حضار. عباس و اولمرت هر کدام سخنرانیهای خود را ایراد کردند. محمود عباس گفت: «آزادی تنها کلمهای است که میتوان برای توصیف فردای فلسطین به کار برد.»
نخستوزیر اسرائیل نیز گفت: «من اعتقاد دارم که راهی جز راه صلح نیست… به نظرم وقتش فرا رسیده است. ما آمادهایم.»
* یک ژنرال عالیرتبه را برای کمک به آموزش نیروهای امنیتی فلسطین اعزام کردیم
مشاهده این صحنه که وزیر امور خارجه عربستان با احترام به سخنان نخست وزیر اسرائیل گوش فرا میدهد و اظهاراتش را تصدیق میکند، لحظهای تاریخی بود. کنفرانس آناپولیس به عنوان یک موفقیت غیرمنتظره عنوان شد. روزنامه " لسآنجلس تایمز " در گزارشی نوشت که " حرفهایی که در مخالفت با مذاکرات آناپولیس بیان میشود نباید امیدی که این اقدام به همراه آورد را تحت الشعاع قرار دهد ".
مدت اندکی بعد از کنفرانس آناپولیس، دو طرف مذاکرات درباره توافقنامه صلح را آغاز کردند. " احمد قریح " نمایندگی فلسطینیها را در برعهده داشت و " زیپی لیونی " وزیر امور خارجه اسرائیل نیز نماینده طرف اسرائیلی بود. " سلام فیاض " نخستوزیر وقت فلسطین[تشکیلات خودگردان] نیز که یک اقتصاددانی بود که مدرک دکترای خود را از دانشگاه تگزاس گرفته بود شروع به انجام اصلاحاتی کردند که از مدتها پیش برای اقتصاد و نیروهای امنیتی فلسطینی مورد انتظار بود. ما کمکهای مالی را ارسال کردند و یک ژنرال عالیرتبه را برای کمک به آموزش نیروهای امنیتی فلسطینی اعزام کردیم. تونی بلر، نخست وزیر
انگلیس، روزی که کارش در دفتر نخستوزیری تمام شد، پست فرستاده ویژه برای کمک به فلسطینیها در ساختن نهادهای یک کشور دموکراتیک را آغاز کرد. کار جالب توجهی نبود اما لازم بود. تونی بلر یک بار به شوخی گفت: " اگر من جایزه صلح نوبل را بردم باید بدانید که در کارم ناکام بودهام. "
* اولمرت در محافل خصوصی قولهای زیادی برای رسیدن به صلح داد
مذاکرات توانست برخی از موضوعات مهم را حل و فصل کند اما معلوم بود که رسیدن به توافق نیازمند ورود بیشتر رهبران دو طرف در کار است. با تصویب من، کاندولیزا رایس بدون سر وصدا کار نظارت بر کانال ارتباطی مجزایی برای ادامه مذاکرات مستقیم عباس و اولمرت را برعهده گرفت. اوج این مذاکرات با پیشنهادی از سوی اولمرت به محمود عباس همراه بود. پیشنهاد اولمرت امکان بازگشت بخشهای بزرگی از سرزمینهای کرانه باختری و غزه را به فلسطینیها فراهم میکرد. او همچنین قبول کرده بود یک تونل ساخته شود تا دو منطقه فلسطینی را به هم وصل کند و تعداد اندکی از آوارگان فلسطینی به
اسرائیل[سرزمینهای اشغالی] بازگردند و اورشلیم[بیتالمقدس] به پایتخت مشترک اسرائیل و فلسطین تبدیل شده و کنترل اداره اماکن مقدس به هیئتی از ریش سفیدان غیرسیاسی واگذار شود.
ما روندی را آغاز کردیم تا این پیشنهادی که در محافل خصوصی بیان شده بود به یک توافقنامه علنی و عمومی تبدیل شود. قرار شد که اولمرت به واشنگتن آمده و پیشنهاد خود را نزد من ارایه کند و عباس نیز اعلام کند که این طرح در راستای منافع فلسطین است و من نیز رهبران دو طرف را گردهم آورده و توافق را نهایی کنم.
* اولمرت بخاطر رسوایی مالی مجبور به استعفاء شد
تحولات جاری مؤید امید واقعی برای صلح بود. اما یک بار دیگر اتفاقات بیرونی در کار مداخله کرد. اولمرت بخاطر زد وبندهای مالی که در زمان شهرداری اورشلیم[بیتالمقدس] داشت، مورد تحقیق قرار گرفت. تا پایان تابستان، دست مخالفان سیاسی به اندازه کافی پر بود تا او برای برکنار کنند. اولمرت مجبور شد که در سپتامبر آن سال استعفایش را اعلام کند.
محمود عباس نیز تمایل نداشت با نخستوزیری توافق کند که روزهای آخر تصدی کاری خود را میگذراند. مذاکرات در هفتههای پایانی ریاست جمهوری من و زمانی قطع شد که قوای اسرائیلی به تلافی حملات موشکی حماس، تهاجم گسترده به غزه را آغاز کردند.
* من از پیشرفتهایی که در حل مناقشه خاورمیانه در دوران تصدی ام صورت گرفت، راضیام
در حالی که من از این که اسرائیلیها و فلسطینیها نتوانستند به یک توافق نهایی برسند، ناامید بودم اما از پیشرفتهایی که حاصل شده بود، راضی بودم. هشت سال پیش، من در شرایطی به ریاست جمهوری رسیدم که انتفاضه در اوج شدت بود و یاسر عرفات اداره تشکیلات خودگردان فلسطین را برعهده داشت و سران اسرائیلی به طرح اسرائیل بزرگ پایبند بودند و کشورهای عربی نیز در حاشیه این مسایل، شکایات خود را مطرح میساختند. زمانی که من به پایان دوران تصدی خود رسیدم، فلسطینیها رئیس جمهور و نخستوزیری داشتند که تروریسم را رد میکردند. اسرائیلیها از شهرکها کنار رفته بودند و از راهکار
تشکیل دو کشور حمایت میکردند و ملتهای عربی نیز نقش فعالی در روند صلح بازی میکردند.
نزاع در سرزمین مقدس دیگر نزاع فلسطینیها در مقابل اسرائیلیها یا نزاع مسلمانان مقابل یهودیان نیست. بلکه نزاعی است میان کسانی که طالب صلح هستند و تندروهایی که مشوق ترور و وحشت هستند. اکنون این اتفاق نظر حاصل شده که دموکراسی اساس و بنیانی است که میتوان صلح پایدار و عادلانه را روی آن استوار ساخت. تحقق این دیدگاه نیازمند رهبری شجاعانه از سوی هر دو طرف و از سوی ایالات متحده آمریکا است.