چرا نیاز غرب به مذاکره بیشتر از ایران است؟
پرونده هستهای ایران طی ۱۰ سال گذشته همواره با فراز و فرودهای بسیاری همراه بوده و غرب در همه این سالها کوشیده از این مبحثبه عنوان برگ برنده برای پیشبرد اهداف خود در سطح منطقهای و بینالمللی بهره بگیرد.
به گزارش افکارنیوز به نقل از فارس، نشست استانبول از ماجرایی پرده برداشت که پیش از آن فقط گمانههایی درباره آن وجود داشت؛ قواعد بازی عوض شده بود. اگر تا پیش از این غرب بر طبل نیاز ایران به مذاکرات برای نجات از فشار تحریمها میکوبید، این بار بدون هر گونه هیاهو درباره لزوم تعلیق غنیسازی در ایران پای میز مذاکره آمد تا به زعم خود راهی برای برون رفت از مساله هستهای ایران بیابد و به واقع، اشتباه محاسباتی خود را به نوعی جبران کند.
اگر تا پیش از این طرفهای غربی با ژستی حق به جانب پای میز مذاکره با ایران حاضر میشدند، اما برخی عوامل موجب شده این بار ایران دست بالا را در گفتگوها داشته باشد. عامل نخستین به بحران اقتصادی غرب مربوط میشود که دامنگیر آمریکا و اروپا شده. در واقع، نیازمندی طرف غربی برای مذاکره بیشتر جنبه اقتصادی دارد و کلیت رفتارشناسی غرب بر اساس منافع اقتصادی صورت میگیرد و اصولا نگاه سیاسی غرب به خاورمیانه جنبه اقتصادی دارد. از این رو، قطعا قطع واردات نفت ایران و افزایش قیمت حاملهای انرژی، مزید بر بحران اقتصادی آمریکا و اروپا شده و فشار مضاعفی را بر اروپاییها و
آمریکاییها وارد کرده است. به نظر میرسد با توجه به همین موضوع بود که سران گروه ۸ در بیانیه پایانی خود در کمپ دیوید اعلام کردند «نسبت به انجام تمام گامهای لازم برای تقویت و نیروبخشی مجدد به اقتصاد خود و مبارزه با فشارهای مالی، متعهد هستند».
اهمیت این مساله آنجاست که مساله اقتصاد و نگرانی اتحادیه اروپا و آمریکا از دامنهدار شدن بحران اقتصادی در قاره سبز و نیز آمریکا، به طور جدی به تحریم خرید نفت از ایران وابسته شده. شاهد این ماجرا، قطع صادرات نفت ایران به یونان است که موجب عمیقتر شدن بحران سیاسی این کشور شده و آن را به مرحله خروج از اتحادیه اروپا کشانده است. بنابراین، حل و فصل آبرومندانه مساله هستهای ایران امروز به امری حیاتی برای آمریکا و اروپا تبدیل شده است.
نکته اینکه اهمیت حل بحران اقتصادی برای باراک اوباما دو چندان است. علت این موضوع را میتوان در انتخابات ریاست جمهوری نوامبر آمریکا جستجو کرد. زمان برای آمریکاییها عامل مهمی محسوب میشود و در عین حال پارادوکسی برای آنها نیز به شمار میآید به این معنا که اوباما از یک سو به نتیجهگیری فوری از مذاکرات نیازمند است تا از آن برای افکار عمومی آمریکا استفاده انتخاباتی کند و از سوی دیگر به آرامش تا انتخابات نیاز دارد. اما قیمت انرژی نیز پاشنه آشیل آمریکا و غرب در مذاکرات است چرا که اندکی افزایش قیمت نفت تاثیر مستقیمی بر قیمت بنزین مصرفی مردم آمریکا داشته و هر گونه
اقدامی که موجب نارضایتی بیشتر مردم شود، انتخاب مجدد اوباما را با چالش روبرو خواهد ساخت.
از این رو، از دید اوباما تداوم مذاکرات عاملی است که میتواند این هدفها را تامین کند. به عبارت دیگر، قطعا اوباما به این نکته واقف است که حل و فصل صلحآمیز مناقشات هستهای ایران امتیاز بزرگی برای انتخابات پیش روی وی خواهد بود و از طرفی کاهش تنشهای سیاسی در منطقه خاورمیانه باعثمیشود تا استراتژی اقتصادی اوباما مبنی بر کاهش نیروهای نظامی در منطقه تحقق پیدا کند، بنابراین اگر مذاکرات با عزم جدی دو طرف همراه شود، میتواند نتایج قابل قبولی برای دو طرف داشته باشد.
عامل موثر دیگری که موجب تمایل غرب به موفقیت مذاکرات ایران با گروه ۱ + ۵ شود، تحولات اخیر منطقه است. در واقع مذاکرات بغداد مذاکره در خصوص آینده خاورمیانه است و ایران شاه کلید تحولات آتی در این منطقه محسوب میشود.
به بیان دیگر، از بین رفتن دستاویزهای غرب در پی تحولات اخیر در منطقه، غربیها را به تحرک واداشته تا شاید با شناخت دقیق از آنچه رخ داده و بررسی امکانات و نیروهای به جا مانده، چینش جدیدی را در جهت منافع خود پیاده کنند. همین موضوع موجب شده آمریکا و اروپا به واسطه نقش بسزای ایران در سطح منطقهای و بینالمللی در کنار ارتباط عمیق و ریشهدار ایران با عراق و افغانستان و نیز ارتباط همزمان با ترکیه و سوریه و دیگر کشورهای منطقه و نزدیکی ایران به چین و روسیه، ناگزیر به مذاکره جدی با ایران باشند. اهمیت این همکاری با در نظر گرفتن تصمیم آمریکا برای خروج نیروهایش از افغانستان
دو چندان شده است.
از این رو، مجموع این تحولات، نیاز جدی به چینش جدید و شروع بازی با قواعد باز تعریفشده را به کسانی که به آن نظم دل بسته بودند، یادآور شده است. با توجه به همین موضوع است که شاهد تحرکات شدید غرب حول محور ترمیم رابطه با ایران هستیم.