تبلیغات
کد خبر: ۱۰۸۳۱۵

پایان یک تحصن، آغاز یک نهضت

یازدهم خرداد سال ۱۲۸۳، روز پایان یک تحصن تاریخ ساز است، رویدادی ماندنی، برای آغاز یک مبارزه و اثبات قدرت مردمی با هدایت روحانیت مبارز و آگاه، اولین حرکت انقلابی روشن بینانه که برای اجرای عدالت و مبارزه با ظلم و ستم پادشاهان قاجار شروع شد و تا رسیدن به سر منزل مقصود ادامه یافت.

به گزارش افکارنیوز به نقل از ایرنا، دوران سلطنت پادشاهان قاجار، سرشار از رویدادهایی است كه هر كدام سیاهه ای را بر برگ های تاریخی ایران افزوده و حوادث تلخ و شیرینی را در تقویم سیاسی این مرز و بوم حك كرده اند. حوادثی كه بعدها آغازگر انقلابی تاریخ ساز از جمله انقلاب مشروطه در این دوره شد.

انقلاب مشروطه، یکی از مقاطع بسیار حساس و تاثیرگذار در تحولات سیاسی و اجتماعی ایران محسوب می شود که محصول شرایط نابسامان ایران در دوران قاجاریه بود.

ایران در آستانه این انقلاب، با شرایط ناگواری همچون وابستگی به کالاهای بیگانه و نابودی صنایع بومی، کسری بودجه، تورم، واگذاری امتیازات مختلف به بیگانگان، گرفتن وامهای متعدد و مقروض شدن به کشورهای خارجی و سلطه عملی سیاسی و اقتصادی آنان مواجه بود.

در کنار این شرایط سخت، پادشاهان و دولتمردان سلسله قاجار، نه تنها مشکلی را حل نمی کردند بلکه با بی لیاقتی و عدم توانمندی در مدیریت کشور بر حجم آنها می افزودند به گونه ای که در پی جنگ های ایران و روس برخی از شهرها به تصرف روس ها درآمد و مناطقی از شرق کشور نیز بر اساس پیمان صلح پاریس، در زمان ناصرالدین شاه از ایران جدا شد.

با توجه به چنین اوضاع و احوالی بسیاری از اعتراض های مردمی مبنی بر بی عدالتی حکام شکل گرفت که جرقه آغاز این مخالفت ها با افزایش ۴۰ درصدی قیمت قند و شکر و کمبود این کالای اساسی در بازار تهران همراه شد.

در این زمان گستره تظاهرات پیرامون موج گرانی سبب شد تا علاء الدوله حاکم تهران برای ترساندن تجار و بازرگانان مخالف، که چندی پیش نیز در اعتراض به عمل غیر اخلاقی و هتک حرمت مسیو نوز بلژیکی رییس گمرکات به لباس روحانیت، در حرم عبدالعظیم حسنی بست نشسته بودند، آنان را به دارالحکومه احضار کند و خواهان پاسخگویی تجار در این رابطه شود.

اما تجار با سرباز زدن از پاسخ، سبب خشم علاءالدوله شدند و بدین صورت حاکم تهران دستور داد تا دو تن از این بازرگانان را تنبیه کنند. پس از انتشار این خبر، عده ای از تجار و کسبه با بستن دکان های خویش تصمیم گرفتند با مشورت علما از جمله امام جمعه تهران، به مسجد شاه بروند.

اما حضور مردم و علما در این مسجد، موجب درگیری بین مردم و عمال حکومتی شد. پس از این واقعه، جمعی از علما و مردم به منزل سید محمد طباطبایی رفتند و برای کسب تکلیف و اتخاذ تصمیم به مذاکره پرداختند.

وی در این خصوص گفت: ' به واسطه کشمکش و زد و خوردی که امروز در مسجد شاه پیش آمد اگر ما چاره‌ای نیندیشیم ممکن است فردا دامنه اختلاف و زد و خورد توسعه پیدا کند و کار به دو دستگی و خونریزی و مفسده برسد و مردم عوام هم چنان فکر کنند که ما برای طرفداری از تجاری که قند را گران کرده بودند، این مفسده را به پا کرده‌ایم و از ما گریزان بشوند. این است که به عقیده من برای دوری جستن از پیش آمد سوء و فتنه و فساد، بهتر آن است که برای چندی تهران را ترک کرده و به حضرت عبدالعظیم رفته و در آنجا منزوی شویم '.

بدنبال این سخن، روحانیون مبارزی چون ' سید عبدالله بهبهانی، حاج شیخ مرتضی آشتیانی، و صدرالعلماء ' در سال ۱۲۸۳ هجری خورشیدی با تحصن در حرم عبدالعظیم حسنی، مهاجرت تاریخی به نام ' مهاجرت صغری ' را، در تقویم سیاسی و تاریخی این مرز و بوم ثبت کردند.

تاثیر این بست نشینی و انعکاس آن در شهرها و روستاها سبب شد تا حکومت وقت در ظاهر به تقاضاهای آنان تن دهد و با پذیرش خواسته های مردم در خصوص بازگرداندن علما، پذیرش شرایط تاسیس عدالتخانه، برکناری نوز و عین الدوله غائله را ختم کند.

اما پس از بازگشت علما و عدم پایبندی مظفرالدین شاه به تعهداتش، موج اعتراضات مردم دوباره شدت گرفت و این امر موجب مهاجرت علما به قم و ' مهاجرت کبری ' و بدنبال آن پشتیبانی علمای نجف از این حرکت شد.

اینگونه بود كه پایان یك مهاجرت، آغازی شد بر مهاجرتی بزرگ تر در ابعادی وسیع تر و موثرتر كه موجب شد سرانجام مظفرالدین شاه از مواضع خود عقب نشینی كند و تسلیم خواسته های به حق متحصنین شود. به این ترتیب حركتی كوچك اما كارساز ازسوی مردم و با هدایت روحانیون مبارز، توانست آغازی بر تثبیت اراده و خواست ملت ایران باشد.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات