لاریجانی در هشتمین همایش دکترین مهدویت:
«ظهور» در درون دالان جهل رخ نمیدهد
رییس مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه " ظهور در درون دالان جهل رخ نمیدهد "، گفت: اگر میخواهیم زمینههای ظهور را فراهم کنیم، باید به کشوری توسعهیافته و پیشرفته تبدیل شویم.
به گزارش افکار نیوز به نقل از ايسنا، علي لاريجاني در افتتاحيه هشتمين همايش دكترين مهدويت اظهار كرد: در روايات آمده است كه شب تولد حضرت مهدي(عج) مانند شب قدر است، چراكه در شب قدر قرآن يك شبه به قلب مبارك حضرت رسول(ص) نازل شده و در شب نيمه شعبان كتاب تكويني خداوند به ظهور رسيده است.
وی بر لزوم متجلی شدن مفاهیم مربوط به انتظار در هنر تاکید کرد و افزود: قدر نهادن چنین شبی واجب است. من از دستاندرکاران این اجلاس هم بهخاطر تلاششان در جهت بهره بردن از ظرفیت هنر برای متجلی کردن مدینه فاضله و فراهم کردن زمینه ظهور در قلمروی هنر تشکر میکنم.
رییس مجلس با بیان اینکه " در موضوع ظهور مدینه فاضله و استفاده از ظرفیتهای هنر برای فراهم کردن زمینه ظهور، چند قسم و بحثباید انجام شود "، گفت: بحثاول این است که مقصود ما از هنر چیست؟ در ادوار مختلف، افراد متفاوت برداشتهای متفاوت و گوناگونی از هنر داشتهاند و آثار متفاوت، نشاندهنده این برداشتهای متفاوت است.
لاریجانی با بیان اینکه " مسلکهای متفاوتی در مورد هنر وجود دارد "، اظهار کرد: یک مسلک، برداشت طبیعتگرایی است که معتقد است طبیعت جلوه خداوند است اما این مسلک، قابلیت طرح همه چیز را ندارد مخصوصا اینکه هنر در ذات خود، دارای ابداع است. مسلک دیگری نیز وجود دارد که بر تحریک احساسات مردم تاکید میکند و میخواهد احساسات مردم را برانگیزد و معتقد است در این صورت ما به هدف هنر رسیدهایم اما این مسلک گاهی ابزار سیاستمداران میشود. یکی از مناقشاتی که در ایران باستان بین افلاطونیان و سوفسطاییان وجود داشته، هم همین بوده است. وقتی افلاطون میگوید هنرمندان را از شهر بیرون
میکنیم، ناظر بر چنین هنرمندانی است.
وی با اشاره به اینکه سوفسطاییان از ابزار هنر برای قانع کردن مردم استفاده میکردند اما افلاطون با این روش مخالف بود "، اضافه کرد: افلاطون برای حقیقت قائل به مراتب است و معتقد است هنرمند ناهوشیارانه وارد مسیر حقیقت میشود. او به همین خاطر با ابزار شدن هنرمند مخالف بود. مسلک دیگری نیز وجود دارد که در آن هنر جنبه سرگمی پیدا میکند و معتقد است مردم نیاز به استراحت دارند و هنر باید این قابلیت را فراهم کند. قالب این فیلمهای سینمایی از این تفکر به هنر ناشی میشوند؛ البته این تفکر هم به هنر نوعی نگاه ابزاری دارد که گاهی میتواند آن را دستاویزی برای سیاستمداران قرار
دهد.
رییس قوه مقننه در مورد دیگر مسلکها در دنیای هنر نیز گفت: هنر یک ماموریت مهم دارد و آن این است که انسان را به سمت تعالی ببرد و هدف آن، آنچه که قبلا گفته شد نیست بلکه به یک امر متعالی تعلق دارد و این مساله در سخن بسیاری از فیلسوفان غربی و ایرانی آمده است؛ از جمله شاعرانی مانند حافظ و ابنفارض به هنر نگاه اینچنینی داشتهاند. در سنت غربی هم در آثار افرادی مانند کان و هایدگر شاهد این نوع نگاه به هنر هستیم که معتقد است هنر باید به کشف حقیقت بپردازد. هنر و هنرمند یک ماموریت دارد که در آن قالب هنری یک حقیقت را منتشر کند و این مساله در سنت دینی ما هم تاکید شده است؛ البته
خوانشهای دیگری هم از هنر وجود دارد.
لاریجانی در ادامه با طرح این پرسش که " مقصود ما از حقیقت چه نوع حقیقتی است؟ " اظهار کرد: برخی حقیقت را محدود به دریافت حسی میدانند. این مساله منحصرا در پوزیتیویسم وجود دارد که حقیقت را محدود به درک انسان در عالم حس میداند. فیلسوفان تحلیلی هم از این دیدگاه فاصله زیادی نمیگیرند اما این برداشت یک محدودسازی برای حیثیت انسانی قائل است.
وی همچنین درباره رویکردهای دیگر به حقیقت خاطرنشان کرد: رویکرد دیگر این است که برخی موضوعات از طریق علم قابل شناسایی نیست و باید از ابزار برهان برای آن استفاده شود. قالب فیلسوفها از این رویکرد به موضوعات توجه میکنند اما پرسش این است که آیا همه حقایق در عالم برهان خلاصه میشوند؟ ظاهرا این طور نیست. برای مثال ما اگر به عالم غیب و ارسال رسل اعتقاد داریم، فقه را هم در همین موضوع داریم. آیا اینها واقعی است یا تخیلی و آیا عقلانیت در آنها وجود دارد یا خیر؟ پاسخ این است که در همه این موارد عقلانیت وجود دارد. وقتی که از کتاب و سنت برای استخراج احکام استفاده میشود،
نشاندهنده وجود عقلانیت در دیدگاه فقهی است. همه اینها به نوعی به کشف حقیقت میپردازند اما هرکدام به شیوه خودشان عمل میکنند.
لاریجانی در ادامه اظهار کرد: کسانی که در حوزه تاریخ کار میکنند نیز با روش خودشان به شیوه عقلانی عمل میکنند و عقلانیت محصور به علم و برهان نیست بلکه در هر حوزه روش خاص خودش را دارد و ما نباید انسان را در قالب خاصی محدود کنیم. یک بخش دیگر هم وجود دارد که عرفان است و دریافتهای آن در هیچکدام از اینها نمیگنجد. مصداق آن، مساله علم حضوری است. اگر انسان خلیفةالله است یعنی در حوزه هیچ قلمرویی محدود نیست.
وی با اشاره به جریان تاریخی روشنفکری در ایران و غرب یادآور شد: عده زیادی از فیلسوفان غربی و برخی از روشنفکران ایرانی هم به نوعی پوزیتیویسم بودهاند و تصور میکردند که میتوان حقایق قرآنی را در قالب این دیدگاه بیان کرد در صورتی که حقایق قرآنی را نمیشود در چارچوب علم نازل کرد. سنت اسلامی حقیقت را یک امر منبسط میداند. هنر ما ماموریت کشف حقیقت را دارد و حقیقت یک امر منبسط است اما هر قالب هنری نمیتواند متقبل حمل حقیقت باشد. بعضی قالبها قدرت حمل حقیقت را ندارند پس باید یک سنخیتی بین صورت و ماده به وجود آید. گاهی حقیقت بسیار بزرگتر از قالب هنری است که برای آن
انتخاب میشود و به همین دلیل برخی فیلسوفان هنر معتقدند که ما نمیتوانیم در یک قالب منجمد شویم و به همین خاطر برای تحلیل حقیقت از قالبهای متفاوت استفاده میکنند و ساختارها را مرتبا میشکنند و قالب محدود را بر نمیتابند ولی هنر میتواند به حقیقت تقریب بجوید. پس باید دقتی وجود داشته باشد تا قالب درست را برای این تقریب برگزیند.
رییس مجلس در ادامه با اشاره به برخی روایات و احادیثگفت: در این حوزه چند نکته وجود دارد که شاید بتواند به هنرمندان ما کمک کند؛ اول اینکه امام معصوم ولی خدا است و سرپرستی ما را به عهده دارد. این نکتهای است که در نامهای که حضرت برای شیخ مفید نوشتهاند به آن اشاره شده است که اگرچه ما امروز در دسترس امت نیستیم اما سرپرستی امت را به عهده داریم و اگر این سرپرستی نبود، شما به دست مستکبران نابود شده بودید. در سنت اسلامی این مساله وجود دارد که لازمه تقویت انسان مراقبه است و داشتن سرپرستی از همین جنس است. این مساله یکی از مضامینی است که باید در هنر به آن توجه شود. این مساله
موجب متکی بودن میشود، چراکه عامل بیداری انسان تحت سرپرستی بودن آن است.
لاریجانی درباره دیگر نکاتی که میتوان از روایات استخراج کرد گفت: ولی خدا قیام میکند و قائم است که احکام اسلامی را حاکم و با مستکبران مبارزه کند که این مبارزه، جهاد است. جهاد باید در متن زندگی هر انسانی قرار گیرد. همانطور که امام علی(ع) اشاره میکنند اگر کسی از جهاد روی گردان باشد، بصیرت از دلش برداشته میشود. تجلی این مجاهدت در هنر، یکی از مقولاتی است که باید به آن توجه شود، چراکه امام علیه مستکبران قیام و زمین را از ظلم خالی میکند.
وی با بیان اینکه " امروز میتوان گفت که منشاء اصلی ستم در جهان، آمریکا و صهیونیسم است "، افزود: اگر اثر هنری به این نکته توجه کند، نه اینکه سرگرمی را هدف خود قرار دهد، یک گام به پیش رفته است. یک عده از متحجران فقط به دنبال ایجاد تفرقه در میان مسلمانان هستند و این بزرگترین ستم است. فساد از آمریکا شروع میشود و ملاحظه میکنید که نقش آمریکا در همین تحولات اخیر مانند مسائل مصر، بحرین و فلسطین چقدر مخرب بوده است. ما ۵۰ سال زیر یوغ انگلیس و آمریکا بودهایم. محمدرضا و رضاخان ۵۰ سال به همین وسیله به ما مسلط بودهاند و حالا هم ملاحظه میکنید که هر کشوری در منطقه، بندی به
آمریکا دارد و از حمایتهای این کشور برخوردار است اما در سوریه مدام فشار علیه حکومت وارد میشود. ما البته نمیگوییم که در سوریه اصلاحات صورت نگیرد اما پرسش ما این است که چرا در کشورهایی که مجلس قلابی وابسته به پادشاهان دارد حرف از دموکراسی نمیزنند؟
لاریجانی با اشاره به جریان وهابیت و فرقهگرایی در اسلام اظهار کرد: این جریان تندرو و فحاش وهابیگری که فقط به دنبال تفرقه در امت اسلامی است و به دنبال مجاهدت نیست، بزرگترین ستم را به اسلام و مسلمین میکند و مجاهدت، اقدامی است که حزبالله لبنان و مردم ایران انجام میدهند. مجاهدت این نیست که مسلمان به جان مسلمان بیفتد. مثلا اقدامی که در عراق صورت میگیرد مجاهدت نیست. اگر ما معتقد به مجاهدت هستیم باید با ستونهای اصلی استکبار درآمیزیم. ترور در عراق یا جاهای دیگر مجاهدت نیست و اگر معتقد هستیم امام قیام میکند که استکبار را سرنگون کند، باید در همین جهت اقدام
کنیم.
رییس مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه " مساله سرپرستی، جهاد و استکبارستیزی واقعی و نه شکل بدوی آن، زمینه ظهور را فراهم میکند و هنر باید در این عرصه فعال باشد "، تاکید کرد: وقتی که ظهور اتفاق بیفتد، استعدادها بالفعل میشود و کسی که منتظر است باید این استعدادها را بالفعل کند تا منتظر واقعی باشد. هنر باید تلنگری در این راستا به مردم وارد کند، چراکه ظهور در درون دالان جهل رخ نمیدهد. امت باید قابلیت ظهور را فراهم کند. حرکت جامعه اسلامی باید رو به رشد و امیدوارکننده باشد. جامعهای که منتظر است، باید آمادگی ظهور را داشته باشد یعنی هم آبادانی داشته باشد و هم عقل در آن
بالفعل شده باشد. اگر میخواهیم زمینه ظهور را فراهم کنیم باید تبدیل به کشوری توسعهیافته و پیشرفته شویم.
وی با اشاره به روایاتی از حضرت علی(ع) گفت: نقل است که در زمان ظهور، امنیت کامل میسر میشود و قلبها به هم نزدیک میشوند یعنی بساط مودت و دوستی فراهم خواهد شد. اگر در زبان هنر بتوانیم قلبها را به هم نزدیک کنیم و پیوند دهیم، اقدامی در جهت ظهور انجام دادهایم.
لاریجانی همچنین با اشاره به برخی سخنان شهید مطهری اظهار کرد: شهید مطهری برای جامعه قائل به یک روح جمعی است که اگر نماد آن محبت باشد امیدوار است اما اگر در آن اختلاف و کینه وجود داشته باشد، مانند آنچه که وهابیون انجام میدهند، این کار درستی نیست.
رييس مجلس در پايان، با بيان اينكه "همه فرقههاي اسلامي در حقيقت درباره قيام مهدي اتحاد دارند"، گفت: اختلافهايي البته وجود دارد اما همانطور كه محيالدين ابن عربي ميگويد، اين امر مسلم است كه مهدي(عج) فرزند حضرت عسگري(ع) ظهور ميكند. اين پيوند امت اسلامي بايد در هنر مورد توجه باشد؛ البته هر حقيقتي نياز به قالب مناسب خودش دارد و بهتر است در اين عرصه كار سطحي صورت نگيرد.