«هرمز» تنگهای که دور نمیخورد
خبر افتتاح خط لوله ۳۷۰ کیلومتری انتقال نفت حبشان-فجیره توسط وزیر انرژی شیخ نشین امارات متحده عربی و انعکاس گسترده آن توسط رسانههای غربی و حامیان منطقهایشان که با هدف کم اهمیت جلوه دادن تنگه استراتژیک هرمز و نقش حیاتی آن در تامین امنیت انرژی جهان صورت پذیرفت، بهانهای شد تا بار دیگر با اتکا به آمار و ارقام، اهمیت بیش از پیش این تنگه ۳۸.۹ کیلومتری مورد بررسی قرار گیرد و این سوال بار دیگر مطرح شود که اساسا خطوط لوله این چنینی توان انتقال نفتی که روزانه از این تنگه استراتژیک منتقل میشود را دارا هستند؟
به گزارش افکارنیوز، رجا نیوز با درج مقدمه فوق، در مطلبی در این زمینه آورده است: «تنگه هرمز(Strait of Hormuz)، یکی از ۱۴ نقطه استراتژیک(Strategic point) جهان است که کشورهای غربی و هم پیمانان منطقهای آنها، خصوصاً پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران با اشراف به واقعیتهای موجود تلاش کردند با اجرای طرحهای متعدد و البته پرهزینه به نوعی از اهمیت استراتژیک آن بکاهند و در این راستا میتوان به «طراحی خطوط لوله انتقال نفت» اشاره کرد که مهمترین آنها عبارتند از:
*خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری «پترولاین» در سال ۱۹۸۰ با هدف انتقال نفت از ظهران در شرق عربستان به بندر ینبع(Yanbu) در غرب عربستان در کنار دریای سرخ.
*خط لوله «کرکوک» عراق به بندر جیهان ترکیه با ظرفیت ۵۰۰ هزار بشکه در روز
*خط لوله عراق از طریق سوریه به بندر بانیاس با ظرفیت ۲۰۰ هزار بشکه در روز
این روزها کشورهای غربی از یک سو تلاش دارند ایران را به اقدام پیش دستانه برای ناامن کردن مسیر ترانزیت انرژی منطقه متهم کنند و از سوی دیگر با کمک هجمه رسانهای خود، بدنبال کم اثر جلوه دادن اهرمهای فشار ایران هستند. آنچه مسلم است این که آنها پیش از هر چیز دیگری به دنبال «امنیت روانی» برای خود هستند.
بررسی آمارها نشان میدهد:
۱ - در سال ۲۰۱۱ کل نفت تولیدی جهان روزانه بصورت میانگین معادل ۸۳ میلیون و ۵۷۶ هزار(۸۳.۵۷۶. ۰۰۰) بشکه بوده است که کشورهای نفت خیز منطقه خاورمیانه با تولید روزانه ۲۷ میلیون و ۶۹۰ هزار(۲۷.۶۹۰. ۰۰۰) بشکه در روز معادل ۳۲/۶ درصد نفت دنیا را تولید کردهاند که از این میزان ۲۷/۴ درصد آن متعلق به شش کشور حوزه خلیج فارس(ایران، کویت، قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و بحرین) بوده است.
۲ - از آنجا که تولید کنندگان نفت بخشی از تولیدات خود را صرف مصارف داخلی میکنند، لذا حدود ۲۴ تا ۲۵ درصد نفت جهان از تنگه هرمز به مقصد کشورهای مصرف کننده عبور میکند.
۳ - امروزه ۸۸ درصد نفت عربستان سعودی، ۱۰۰ درصد نفت کویت، ۱۰۰ درصد نفت قطر، ۹۰ درصد نفت ایران و ۹۸ درصد نفت عراق از این تنگه عبور میکند.
۴ - تنگه هرمز نه تنها با «تردد سالیانه ۲۰ هزار فروند شناور»، یکی از مهمترین تنگههای بین المللی محسوب میشود، بلکه «۹۰ درصد صادرات نفت تولید کنندگان خلیج فارس» معادل «روزانه ۱۶/۵ تا ۱۷ میلیون بشکه نفت خام»(عمدتاً به مقصد ژاپن، آمریکا، اروپای غربی و دیگر کشورهای آسیایی) از این تنگه میگذرد و عبور این میزان نفت خام از تنگه هرمز به معنای «عبور ۴۰ درصد از نفت عبوری از دریا و بیش۲۰ درصد از کل نفت دنیا» از این آبراهه استراتژیک است.
۵ - همچنین «تسهیلات نظامی آمریکا به مقصد کشورهای حاشیه خلیج فارس» و «بیش از ۳۵ میلیون تنLNG(گاز طبیعی مایعشده) توسط قطر» از تنگه هرمز میگذرد. بیش از۷۰ درصد نفت ژاپن و چین از تنگه هرمز میگذرد و پیش بینی میشود تا سال ۲۰۲۰ حدود ۳۰ الی ۳۴ میلیون بشکه نفت در روز از تنگه هرمز بگذرد.
۶ - طبق اعلام OPEC کشور شیخنشین امارات متحده عربی(UAE) با تولید روزانه دو میلیون و ۵۸۹ هزار بشکه نفت به عنوان پنجمین تولید کننده ۱۲ کشور عضو اوپک، دارای صادرات روزانه دو میلیون و ۳۳۰ هزار بشکه نفت خام است. این کشور با افتتاح خط لوله ۳۷۰ کیلومتری که ۱۴کیلومتر آن در بخش دریایی قرار دارد، میتواند ۱.۵میلیون بشکه(یک میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه) در روز از نفت صادراتی(حدود ۶۴ درصد) را از حبشان به بندر فجیره انتقال دهد.
۷ - خط لوله «حبشان - فجیره» در بهترین حالت اگر بتواند بخوبی ماموریت خود را انجام دهد، بازهم تنها ۱۱ درصد از ۱۰۰ درصد نفت عبوری از تنگه هرمز را از مسیری دیگر منتقل خواهد کرد و پر واضح است که با این کار امارات، از «اهمیت استراتژیک تنگه هرمز» کاسته نخواهد شد و این آبراه همچنان به عنوان یکی از مهمترین و حساسترین آبراههای جهانی باقی خواهد ماند.
۸- بر این اساس، مسلماً امنیت انرژی فراتر از یک موضوع صرفاً اقتصادی است و شاخصهای بنیادین و اصلی ثبات قدرت برتر و حفظ هژمونی یک کشور، در کنترل منابع، خطوط و مسیرهای انتقال انرژی است که ایران اسلامی با داشتن قابلیتهای متعدد از جمله تنگه هرمز به عنوان شاهراه استراتژیک و مهم برای نفت جهان بخوبی میتواند در موقعیتهای حساس ایفای نقش کند.