«سیاستمداران خاموش»
روحانیونی که حاشیه را بر متن ترجیح دادهاند
شاید در جریان زندگی روزمره و برای مردم کوچه و بازار، «سکوت» امری مقطعی، موردی یا کوتاهمدت باشد، ولی گویا این مساله در دنیای سیاست ایران برای برخی از سیاستمداران تبدیل به یک شغل و پیشه شده است.
به گزارش افکارنیوز به نقل از ايسنا، وقتي كه به دنياي سياست و بازيگران آن نگاه ميكنيم، متوجه ميشويم كه برخي از آنها در حالي كه طي مقاطعي در سالهاي نه چندان دور در كانون تب و تابهاي سياسي جامعه بودند و سمتهاي حساس سياسي داشتند، حالا در سكوت فرو رفتهاند و ترجيح ميدهند در مورد مسائل جاري كشور ـ حتي مهمترين آنها ـ سكوت كنند.
به اعتقاد برخی تحلیلگران، این یکی از نشانههای ضعف جامعه مدنی و ساختار سیاسی است اما شاید یکی دیگر از دلایل اصلی این امر آن است که آنها احساس میکنند موضعگیری و اظهارنظرشان نمیتواند تاثیر چندانی در اصلاح ساختار سیاسی کشور داشته باشد و به همین دلیل سکوت، پیشه آنها میشود.
صرفنظر از دلایلی که برخی از سیاستمداران را به سکوت میکشاند، خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، در سلسه گزارشهایی برخی از این افراد را معرفی خواهد کرد. در گزارش پیش رو به معرفی برخی از روحانیونی خواهیم پرداخت که سالیان متمادی وزنههای تاثیرگذاری در عرصه سیاست ایران بودند ولی اکنون حاشیه را بر متن ترجیح دادهاند و کمتر به «سیاستورزی» مشغولند.
در تاریخ معاصر ایران روحانیون تاثیر بسیار مهمی بر تحولات سیاسی داشتند؛ از انقلاب مشروطه گرفته تا ملی شدن صنعت نفت و نقطه اوج این نقش و تاثیرگذاری، تلاش برای سرنگونی رژیم شاهنشاهی و پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی(ره) بود. روحانیون بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با وجود اینکه امام در ابتدا تاکید داشت که آنها در مسئولیتهای اجرایی قرار نگیرند ولی با گذشت زمان و با توجه به شرایطی که پیش آمد، شاهد بودیم که این قشر در عرصههای مختلف اجرایی ایران به ایفای نقش پرداختند؛ گرچه برخی از آنها در حال حاضر با وجود سوابق و تجربیاتی که دارند از صحنه اجرایی کنار
رفتهاند و ترجیح دادهاند که از دور نظارهگر رخدادها و مسائل باشند.
یکی از این افراد حجتالاسلام والمسلمین «علیاکبر جمشیدی» معروف به علیاکبر ناطقنوری است.
وی در انتخابات ریاست جمهوری سال ۷۶ کاندیدای جناح راست بود و وقتی که در رقابت با سیدمحمد خاتمی برخلاف پیشبینیها به پیروزی نرسید، با پذیرش شکست خود و تبریک به منتخب ملت، بار دیگر به مجلس بازگشت و به فعالیتهای خود ادامه داد.
ناطق نوری پس از مجلس پنجم و در سالهای استقرار دولتهای هفتم و هشتم به تدریج از فعالیت در عرصه اجرایی کنارهگیری کرد و با توجه به ناکامیهایی که در آن زمان جناح راست یا به تعبیر امروزیتر، اصولگرایان در رقابت با اصلاحطلبان در انتخابات ریاستجمهوری هفتم و هشتم، مجلس ششم و شوراهای شهر و روستا بویژه در تهران متحمل شده بودند، تلاشی برای سازماندهی جریان اصولگرا را آغاز کرد که منجر به ایجاد شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی شد.
او نقش زیادی در پیروزی اصولگرایان در مجلس هفتم و دومین انتخابات شورای شهر تهران داشت. در انتخابات ریاستجمهوری نهم نیز با توجه به اینکه تعدادی از اصولگرایان کاندیدا شده بودند، برای ایجاد وحدت در این جریان تلاش کرد اما بینتیجه ماند و برخی از کاندیداهای اصولگرا دیدگاه و مکانیزمش را مورد سوال قرار دادند و آن را نپذیرفتند.
شاید همه این اتفاقات موجب شد که ناطقنوری ترجیح دهد از این عرصه نیز کنارهگیری و اصولگرایان را به حال خود رها کند.
این فعال سیاسی دهههای شصت و هفتاد، در سالهای اخیر سکوت را در پیش گرفته تا حتی با اهالی رسانه نیز دیدار چندانی نداشته باشد.
اما رقابتهای ریاست جمهوری دهم و مباحثی که در طول مناظره بین محمود احمدینژاد و میرحسین موسوی در مورد ناطق نوری و هاشمی رفسنجانی مطرح شد، دوباره نام او را سر زبانها انداخت. ناطقنوری با اعضای جامعه روحانیت مبارز نیز در مورد انتخابات ریاستجمهوری دهم و حمایت از یکی از کاندیداهای مطرح در این عرصه دچار اختلاف شد و پس از این اختلاف بود که دیگر در جلسات جامعه روحانیت مبارز هم شرکت نکرد.
او در نهم آذر ۱۳۹۰ در گفتوگویی با یکی از رسانهها تاکید کرد دیگر تمایلی به همکاری با جامعه روحانیت مبارز ندارد و فعالیتهایش در این راستا مسکوت است. گرچه برخی اعضای جامعه روحانیت تلاش کردند که ناطقنوری را بار دیگر به این تشکل بازگردانند ولی او بر موضع خود پافشاری کرد و همچنان در جلسات این تشکل روحانی حضور پیدا نمیکند.
ناطقنوری در انتخابات دور اول مجلس نهم در حالی که رای خود را در مسجد آبکوه فرمانیه به صندوق میانداخت، در سخنان کوتاهی بر حضور حداکثری مردم تاکید کرد و در حالیکه سایر اعضای جامعه روحانیت از لیست جبهه متحد اصولگرایان حمایت میکردند، او بدون حمایت کردن از لیست خاصی ترجیح داد که در این عرصه هم سکوت کند.
از اتفاقات دیگری که در سال گذشته موجب شد نام وی در رسانهها مطرح شود، سخنرانی او در هفتمین اجلاس مجمع عمومی اتحادیه بینالمجالس کشورهای اسلامی بود. ناطق که خود یکی از موسسان اجلاس بینالمجالس است، به همراه لاریجانی در این اجلاس که در اندونزی برگزار شده بود شرکت کرد. او در سخنرانی خود در این اجلاس به ارائه تحلیلی از بیداری اسلامی در منطقه و انتقاد از استبداد حاکمان سعودی پرداخت که منجر به ترک جلسه از سوی نمایندگان دولت سعودی شد.
ناطقنوری در بین برخی از اصلاحطلبان نیز دارای مقبولیت است و حتی برخی از تحلیلگران معتقدند که اگر در انتخابات سال ۹۲ کاندیدا شود، برخلاف سال ۷۶ مورد حمایت برخی از جریانات اصلاحطلب قرار میگیرد. در دوازدهم اردیبهشت سال ۹۱ به مناسبت روز کارگر و به دعوت محمدرضا تابش نماینده اصلاحطلب مردم اردکان در مجلس شورای اسلامی به یزد رفت و در سفر دو روزه خود به اردکان از برخی از پروژههای صنعتی این شهرستان بازدید و در جمع مدیران این شهرستان سخنان کوتاهی ایراد کرد.
ناطقنوری که برخی وی را پدر پارلمان ایران میشناسند، داماد سیدهاشم رسولی محلاتی است، به ورزش زورخانهای علاقهمند است و چندی پیش هم در برخی سایتها عکسهایی از حضور وی در زورخانهای در شهرستان نور منتشر شد و برخی از علاقهمندان این ورزش از او به عنوان پهلوان ناطقنوری یاد میکنند.
ناطقنوری با احمدینژاد و دولت وی اختلافنظرهایی دارد. این اختلاف تا جایی است که در هفتم خرداد ۱۳۹۱ در مراسم افتتاحیه مجلس نهم، وقتی احمدینژاد برای سخنرانی در جایگاه ویژه قرار گرفت، جلسه را به تندی ترک کرد و نشان داد که همچنان به دلایل مختلف از احمدینژاد گلهمند است.
نفر بعدی فهرست سکوتکنندگان، آیتالله هاشمی عراقی معروف به شاهرودی رییس سابق دستگاه قضاست.
محمود هاشمی شاهرودی که در سال ۷۸ وقتی ریاست دستگاه قضایی را از آیتالله یزدی تحویل میگرفت اعلام کرد ویرانهای را تحویل گرفته است، به مدت ۱۰ سال بر این مسند تکیه زد و از مرداد ۸۸ جای خود را به آیتالله آملی لاریجانی سپرد.
وی در حال حاضر جزو فقهای شورای نگهبان و رییس هیات عالی حل اختلاف و تنظیم روابط قواست و به نظر میرسد با انتشار رساله عملیه تحت عنوان «منهاج الصالحین» و راهاندازی رسمی پایگاه اطلاعرسانی دفترش، مرجعیت خود را رسما اعلام کرده است و حتی برخی این مساله را مطرح کردهاند که او جانشینی برای آیتالله سیستانی خواهد بود.
گفته میشد شاهرودی پس از پایان ریاستش بر قوه قضاییه تصمیم دارد که به مشهد یا نجف برود و در آنجا اقامت گزیند اما احتمالا از تصمیم خود منصرف شده، چراکه فعلا بین تهران و قم در رفت و آمد است.
هاشمی شاهرودی سیاستمداری ایرانی است که در نجف به دنیا آمده و برای مدتی ریاست مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را بر عهده داشته و در حزب الدعوه عراق نیز عضویت داشته است.
آنچه که چندی پیش موجب شد نام هاشمی شاهرودی در رسانهها مطرح شود، انتخاب محمدشریف ملکزاده(مشاور احمدینژاد و از نزدیکان مشایی) به عنوان مشاور اجرایی بنیاد فقه و معارف اهل بیت بود. بعدا اعلام شد که ملکزاده پیش از این، در دفتر آیتالله شاهرودی بوده و از این طریق سابقه آشنایی با او را داشته است.
آخرین موضعگیری هاشمی شاهرودی در عرصه عمومی، به انتخابات مجلس نهم برمیگردد که در آنجا در مورد اهمیت مشارکت مردم در انتخابات صحبت کرده بود اما سایت اطلاعرسانی وی آخرین سخنرانی درسهای خارج فقه ایشان را(تا لحظه انتشار این گزارش) در تاریخ ۲۲ تیر ماه ۹۱ منتشر کرده است.
نفر بعدی در این لیست، کسی نیست جز آیتالله عباس واعظ طبسی.
او در سال ۱۳۱۴ در مشهد مقدس به دنیا آمد و از زمان پیروزی انقلاب تاکنون تولیت آستان قدس رضوی را برعهده دارد. نمایندگی ولی فقیه در استان خراسان رضوی، عضویت در مجلس خبرگان رهبری و مجمع تشخیص مصلحت نظام، از دیگر مسئولیتهای این روحانی باسابقه است.
واعظ طبسی در سال ۱۳۶۱ از سوی سازمان مجاهدین خلق مورد سوءقصد قرار گرفت ولی جان سالم بهدر برد. در نشریات خارجی از او به عنوان یکی از متمولترین اشخاص در ایران نام برده شده است.
او که از سن ۱۲ سالگی با سیاست آشنا شد و دوران قبل از انقلاب به خاطر فعالیتهای سیاسیاش مدتی ممنوعالمنبر بود و به زندان رفت، به لحاظ برخی نظرات و تفکرات، نزدیکی خاصی به هاشمیرفسنجانی دارد و هرساله نیز در ایام عید نوروز، میزبان مقام معظم رهبری است.
واعظ طبسی کسی است که در سال ۱۳۸۶ بعد از فوت آیتالله مشکینی به عنوان یکی از گزینههای ریاست مجلس خبرگان رهبری مطرح بود؛ گرچه در آخر کار آیتالله هاشمیرفسنجانی با انتخاب اعضا به ریاست این مجلس انتخاب شد.
مدیرکل صداوسیمای خراسان رضوی چندی پیش خبر داده بود که قرار است از زندگی آیتالله واعظ طبسی مستندی ساخته شود. وی مدتهاست ترجیح داده در مورد مسائل کلان کشور سکوت کند و اظهارنظری نداشته باشد.
در سال ۱۳۸۷ «عباس پالیزدار» در دانشگاه بوعلیسینای همدان اتهاماتی را متوجه وی و فرزندش «ناصر واعظ طبسی» کرد؛ موضوعی که هیچگاه اثبات نشد و بعد از آن عباس پالیزدار به جرم اخلال در امنیت ملی و تشویش اذهان عمومی، بازداشت شد.
حسن فریدون روحانی متولد ۲۱ آبان ۱۳۲۷ در سرخه سمنان، عضو مجلس خبرگان رهبری، مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای عالی امنیت ملی از جمله دیگر افراد این فهرست است.
او سابقه عضویت در پنج دوره مجلس شورای اسلامی را دارد و در زمان هاشمیرفسنجانی و سیدمحمد خاتمی، دبیر شورای عالی امنیت ملی بود؛ گرچه بعد از روی کار آمدن دولت نهم، احمدینژاد انتقاداتی را نسبت به عملکرد وی در ارتباط با موضوع هستهای ایران وارد کرد.
حسن روحانی که دکترای حقوق از دانشگاه گلاسگوی بریتانیا دارد و گفته میشود که در آبان سال ۱۳۵۶ برای نخستینبار لقب امام را برای آیتالله روحالله خمینی(ره) به کار برد.
روحانی از سال ۱۳۷۱ ریاست مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام را برعهده داشته است.
حسن روحانی عضو جامعه روحانیت مبارز است اما او هم مانند ناطق نوری مدتی است که در جلسات جامعه روحانیت شرکت نمیکند. در هشتم فروردین سال ۱۳۹۱ در آستانه انجام مذاکرات ایران با گروه ۱ + ۵، سفری به اتریش داشت. برخی رسانهها این سفر را با توجه به سابقه وی، مرتبط با مذاکرات ایران با گروه ۱ + ۵ دانستند در حالی که دفتر وی این موضوع را تکذیب کرد و این سفر را یک سفر خانوادگی دانست؛ چراکه دختر حسن روحانی به همراه همسر خود در این کشور حضور دارند.
از جمله مباحثی که در طی روزهای اخیر موجب شد نام حسن روحانی باز هم در رسانهها مطرح شود، انتشار خاطرات هستهیی وی در قالب کتابی تحت عنوان «امنیت ملی و دیپلماسی هستهیی» بود که دقیقا این کتاب در زمان مذاکرات ایران با گروه ۱ + ۵ در استانبول و بغداد منتشر شد.
برخی از سایتهای اصولگرا، به این کتاب انتقاد کردند و اظهار داشتند که او برخی از واقعیتها را به درستی عنوان نکرده است. او که در این کتاب خاطرات ۱۶ سال فعالیت خود در شورای عالی امنیت ملی را منتشر کرده، مورد انتقاد برخی از سیاسیون نیز قرار گرفت؛ از جمله اینکه برخی سایتها این خبر را منتشر کردند که غلامرضا آقازاده در جلسه تشخیص مصلحت نظام از محتوای این کتاب انتقاد کرده است. اما این سخنان و انتقادها تاکنون با پاسخی از سوی حسن روحانی مواجه نشده است.
آخرین سخنرانی روحانی مربوط به مراسم بزرگداشت شهید عباسعلی ناطق نوری و شهدای هفتم تیر بود که در مصلای شهرستان نور برگزار شد و از تهمتزنی و تخریب چهرهها انتقاد کرد.
از حسن روحانی به عنوان یکی از کاندیداهای احتمالی انتخابات ریاست جمهوری یازدهم یاد میشود. در همین ارتباط، حجتالاسلام والمسلمین علی عسگری از نزدیکان روحانی به خبرنگار ایسنا گفته که " من از ایشان در این ارتباط سوال کردم و ایشان اظهارنظری نکردهاند ".
شاید بتوان در این فهرست نامهای دیگری از جمله آیتالله موسوی بجنوردی، آیتالله دری نجفآبادی، حجتالاسلام والمسلمین محسن قمی و حجتالاسلام والمسلمین امام جمارانی را اضافه کرد.
در بخشهاي بعدي اين گزارش، به بررسي نامهايي از طيفهاي ديگر سياستمداران خاموش خواهيم پرداخت.