پس از اینکه موضوع محاصره دریایی ایرانی بهعنوان گزینه تازهای برای تحت فشار قرار دادن ایران ازسوی رئیسجمهور آمریکا مطرح شد، فشار دوچندان بر بازارهای انرژی جهان، اصلیترین تاثیری بود که مورد توجه رسانهها و تحلیلگران بینالمللی قرار گرفت. ناظران تحولات منطقه معتقدند ایران برای بیاثرسازی اقدام خصمانه تازه ترامپ، ظرفیتها و برگهای برنده موثری دارد و تنها دراین میان بحران در بازارهای انرژی جهان در حال تعمیق است. در ادامه به برخی از ظرفیتهای ایران برای بیاثر سازی محاصره دریایی اشاره میشود.
موقعیت ژئوپلتیک ایران
- گزاره: سواحل طولانی و بنادر متعدد ایران، جزو ویژگیهای ژئوپلتیک ایران بهحساب میآید که از مهمترین دلایل شکست راهبرد ضدایرانی تازه رئیسجمهور آمریکاست.
- نمودها:
- بنادر: برخورداری ایران از حدود ۳۰ بندر در خلیجفارس، دریای عرب، دریای عمان و دریای خزر، از برگهای برنده ایران محسوب میشود.
- گستردگی سواحل: خطوط ساحلی ایران به بیش از ۵ هزار و ۸۰۰ کیلومتر میرسد که «محاسبه محاصره» را تاحدود زیادی ناکام خواهد گذاشت.
- جغرافیای همسایگی: برخورداری ایران از ۱۵ همسایه، موقعیت ویژهای برای جایگزینی مسیرهای حملونقل دریایی ایجاد کردهاست.
- کریدورهای بینالمللی: موقعیت راهبردی ایران در کریدورهای شمال – جنوب و شرق به غرب، از دیگر نکات مطرح در شکستن محاصره دریایی ایران بهحساب میآید.
افزایش تنشهای بینالمللی
- گزاره: تداوم محاصره دریایی ایران، بیش از آنکه یک اقدام نظامی موثر باشد، زمینهساز افزایش هزینههای سیاسی – اقتصادی آمریکا در سطح بینالمللی خواهد شد و به تنشها میان آمریکا و دیگر قدرتهای جهان دامن میزند.
- نمودها:
- بخش قابلتوجهی از تردد از بندرهای ایران با پرچم قدرتهای بزرگ جهان، از جمله چین انجام میشود.
- اقدام آمریکا برای توقف کشتیهای کشورهای مختلف جهان، از جمله چین، تنشها و اصطکاکهای بینالمللی واشنگتن را افزایش خواهد داد.
- محاصره دریایی ایران در میانمدت ریسک آمریکا برای برقراری توازن در عرصه بینالمللی را افزایش خواهد داد.
اختلال در زنجیره اقتصادی
- گزاره: نقش ویژه بنادر ایران در تامین کالاهای واسطهای در سطح آسیا و اروپا، ریسک محاصره دریایی ایران را دوچندان کردهاست.
- نمودها:
- محاصره دریایی ایران، شوک اقتصادی وارده به بازارهای جهانی را از حوزه نفت و انرژی فراتر خواهد برد.
- شرایط تورمی کنونی تحمیل شده به متحدان غربی آمریکا، هزینههای ناشی از محاصره دریایی ایران را برای آنان دوچندان خواهد کرد.
- تداوم محاصره دریایی ایران، انعکاس مستقیمی در بازارهای مختلف اقتصادی جهان خواهد داشت و نارضایتی غربیها از سیاستهای واشنگتن را دوچندان خواهد کرد.
- محاصره دریایی ایران، امنیت سایر بنادر منطقه را نیز دچار مشکل خواهد کرد و هزینههای دریانوردی و بیمه کشتیها را افزایش میدهد.
هزینههای لجستیک
- گزاره: نگهداری طولانیمدت ناوگان نظامی آمریکا در سطح منطقه هزینههای اقتصادی – نظامی واشنگتن را افزایش خواهد داد.
- نمودها:
- با ماندگاری طولانیمدت ناوگانهای آمریکایی در منطقه، سطح آسیبپذیری آنها در نبردهای نامتقارن با ایران افزایش مییابد.
- در شرایط افزایش تنشها ناشی از تداوم محاصره دریایی ایران، ناوگان دریایی آمریکا در برابر تسلیحات ارزانقیمت و راهبردی ایران با خسارتهای سنگینی مواجه خواهد شد.
- هزینههای لجستیک سرسامآور استمراربخشی به چنین اقدامی علیه ایران، دولت آمریکا را در برابر موج تازهای از انتقادهای داخلی قرار خواهد داد.
برگ برنده باب المندب
- گزاره: سناریوهای مقابلهای ایران در واکنش به محاصره دریایی، از جمله بستن تنگه بابالمندب، هزینه بینالمللی و منطقهای واشنگتن را افزایش خواهد داد.
- نمودها:
- واکنش محورمقاومت: بستن تنگه باب المندب یکی دیگر از برگهای برنده محور مقاومت در مواجهه با استمرار محاصره دریایی ایران بهشمار میرود.
- هزینههای بینالمللی: بسته شدن همزمان دو تنگه راهبردی هرمز و باب المندب، هزینههای سرسامآوری برای اقتصاد بینالمللی به دنبال خواهد داشت.
- انواع آسیبها:
- در خطر قرار گرفتن حدود ۱۰ درصد از تجارت جهانی
- کاهش محسوس صادرات نفتی عربستان
- خطر کاهش حدود ۶ میلیون بشکهای تزریق نفت به بازارهای جهانی
- مختل شدن حدود یکچهارم عرضه جهانی نفت و گاز با بسته شدن همزمان دو تنگه هرمز و باب المندب
- افزایش قابل توجه هزینه حملونقل تجارت کالا، بهویژه به اروپا
- بحرانی شدن زنجیره تامین جهانی با جهش هزینههای بیمهای و حملونقلی
