۴ هزار کیلومتر دورتر از تنگه هرمز، این بار هشدار به آمریکاییها از بابالمندب داده شد؛ تنگهای که در ورودی جنوبی دریای سرخ و در کنترل دولت صنعا قرار دارد و از روز گذشته نیز جنبش انصارالله یمن از همین گذرگاه استراتژیک، رئیسجمهور آمریکا را به چالش کشید و تهدید کرد بابالمندب را خواهد بست.
«حسین العزی» معاون وزیر خارجه یمن در پیام خود در شبکه ایکس تاکید کرد این کشور توانایی آن را دارد که تنگه بابالمندب را طوری ببندد که هیچ کس نتواند از آن عبور کند. این مقام یمنی از دولت آمریکا و جامعه بینالمللی خواست سیاستهای خود را در مسائل مربوط به یمن و منطقه تغییر دهند.
العزی تاکید کرد: «اگر انصارالله تصمیم به بستن بابالمندب بگیرد، همه انسانها و جنیان نخواهند توانست آن را بازگشایی کنند».
البته این اولینبار نیست که نیروهای یمنی در حمایت از ایران، از احتمال بسته شدن تنگه بابالمندب سخن میگویند. پیشتر نیز سرتیپ «یحیی سریع» سخنگوی نیروهای مسلح یمن در بیانیهای تلویزیونی همزمان با تجاوز واشنگتن و تلآویو علیه ایران اعلام کرده بود در صورتی که هر کشور دیگری با آمریکا و اسرائیل علیه ایران متحد شود یا از دریای سرخ برای انجام عملیات خصمانه علیه ایران استفاده شود، ما برای مداخله نظامی مستقیم علیه متجاوزان در بابالمندب آمادهایم.
همچنین «محمد منصور» معاون وزیر اطلاعرسانی دولت صنعا تهدید کرد بستن تنگه بابالمندب «از جمله گزینهها»یی است که برای مقابله با تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران در نظر گرفته شده است.
تنگه بابالمندب همزمان با جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران در کنار تنگه هرمز اهمیت دوچندان یافته و برخی رسانههای بینالمللی با اشاره به اهمیت این گذرگاه استراتژیک مانند تنگه هرمز، آن را «هرمز ۲» نامیدهاند. برخلاف تنگه هرمز، ایران با بابالمندب هممرز نیست اما بر اساس گزارش wionews هند، تهران از طریق حامیان خود در یمن، یعنی نیروهای انصارالله و دولت صنعا میتواند گلوی آمریکاییها را در بابالمندب هم فشار دهد.
رسانه هندی نوشت: نفوذ نیابتی ایران در بابالمندب به تهران اجازه خواهد داد بدون رویارویی مستقیم، ترافیک دریایی در این گذرگاه را مختل کند و ردپای استراتژیک خود را فراتر از جغرافیای نزدیک خود تا دریای سرخ گسترش دهد.
اندیشکده «چتم هاوس» لندن هم در مطلبی به قدرت ایران و نیروهای انصارالله یمن در صورت مداخله در تنگه بابالمندب و دریای سرخ اشاره کرد و نوشت تاثیر بالقوه ایران از طریق صنعا بر مسیرهای کلیدی دریایی تجاری، بویژه در دریای سرخ و تنگه بابالمندب، قابل چشمپوشی نیست.
این آبراهه نیز مانند هرمز برای کشتیرانی و تامین انرژی جهانی حیاتی است و هرگونه اختلال در آن، هزینههای کشتیرانی و قیمت نفت را بیش از این بالا خواهد برد و فشار بیشتری بر اقتصاد دنیا وارد میکند؛ اقتصادی که در حال حاضر نیز به دلیل تاثیرات وضعیت تنگه هرمز، بهشدت متزلزل و شکننده است.
استراتژی دوجبههای ایران در گلوگاههای دریایی
گزارش رسانههای بینالمللی حاکی از آن است با نفوذ ایران بر تنگه هرمز و بابالمندب از طریق متحدان یمنی خود، ایران اکنون کنترل ۲ گلوگاه حساس و حیاتی جهان را در دست دارد و تهران با این اهرمها میتواند جریان انرژی و مسیرهای تجاری جهان را به طور همزمان در تنگههای هرمز و بابالمندب تحت تأثیر قرار دهد و اقتصاد دنیا را دستکاری کند.
مجله تایم نیز در گزارشی نسبت به استفاده ایران از تنگه بابالمندب به عنوان یک تاکتیک فشار ژئوپلیتیک، به موازات کنترل تنگه هرمز هشدار داد. واقعیت هم آن است که اگرچه تنگه هرمز و بابالمندب از نظر جغرافیایی فاصله زیادی از هم دارند اما از نظر عملیاتی بهشدت به هم مرتبطند.
وبگاه نشنال درباره ارتباط تنگه هرمز و بابالمندب نوشت کشتیها معمولا پس از خروج از خلیج فارس از طریق هرمز از دریای عرب عبور میکنند و سپس وارد خلیج عدن میشوند و بعد از آن از طریق بابالمندب به دریای سرخ رفته و به سمت کانال سوئز و سپس اروپا و سایر بازارها میروند.
این گزارش درباره ارتباط هرمز و بابالمندب نوشت این ۲ تنگه همسایه نیستند اما نقاط انسداد متوالی در یک شریان هستند. اگر هرمز مورد اصابت قرار گیرد، نفت برای خروج از خلیج فارس به مشکل برمیخورد و اگر بابالمندب مسدود شود، نفت برای رسیدن به اروپا به مشکل برمیخورد. اگر هر دو مورد اصابت قرار گیرند، مسیر از ابتدا تا انتها قطع میشود و به همین دلیل است که ترکیب کنترل این گذرگاه دریایی اهرم بسیار قدرتمندتری به ایران و نیروهای محور مقاومت در منطقه داده است.
ایران چگونه بابالمندب را کنترل میکند؟
گزارش نشنال درباره کنترل بابالمندب از سوی ایران حکایت از آن دارد که تهران میتواند به نیروهای همپیمان خود در یمن برای کنترل بخشهایی از خط ساحلی دریای سرخ در بابالمندب تکیه کند. تحولات ۲ سال و نیم اخیر نیز نشان داده نیروهای یمنی متحد ایران در صنعا توانایی حمله به اهداف دریایی در بابالمندب را با استفاده از پهپادها، موشکهای ضدکشتی و قایقهای انفجاری دارند.
انصارالله یمن تجربه کنترل بابالمندب را هم دارد و پیشتر کنترل این گذرگاه دریایی توسط دولت صنعا در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ در میانه جنگ اسرائیل علیه غزه و در حمایت یمن از فلسطین باعث تغییر مسیر بسیاری از کشتیهای تجاری و نفتی بینالمللی شد. در آن زمان حق بیمهها بهشدت افزایش یافت، زمان حملونقل دریایی بسیار طولانیتر شد و هزینههای حملونقل جهانی بهشدت بالا رفت.
نکته مهم این است که بر اساس گزارش نشنال، دولت صنعا نیازی به بستن فیزیکی تنگه بابالمندب ندارد و با افزایش ریسک حملونقل، این مسیر را از نظر تجاری در اختیار میگیرد.
وبگاه تحلیلی Horn Review هم در گزارشی نوشت اگرچه انصارالله یمن نیروی دریایی متعارفی ندارد اما زرادخانهای نامتقارن از سلاحها را شامل موشکهای کروز ضدکشتی، پهپادهای زیرآبی و مهمات گشتزننده در اختیار دارد و این قابلیتها به آن این امکان را میدهد که به صورت انتخابی ناوبری دریایی را مختل کرده و عملاً به عنوان نگهبان بالفعل تنگه عمل کند.
یک کارشناس عرب هم به نشنال گفت ایران فراتر از نیروهای همپیمان خود در یمن، خودش هم به صورت مستقل میتواند با استفاده از پهپادها و موشکها، اهداف را از راه دور هدف قرار دهد و کنترل بابالمندب را در اختیار بگیرد.
«هشام جابر» سرتیپ بازنشسته و کارشناس نظامی و استراتژیک لبنانی هم به خبرگزاری آناتولی ترکیه گفت نیروهای یمنی از قدرت دریایی کافی برخوردارند تا بتوانند تنگه بابالمندب را که دومین شریان دریایی مهم جهان محسوب میشود، در هر لحظه ببندند.
«نصرالدین بوغاشیچه» کارشناس زنجیره تأمین در الجزایر هم اظهار کرد تهدیدات پیش روی تنگه بابالمندب با بحران تنگه هرمز همزمان شده و این امر اختلال شدیدتری را در تأمین انرژی و مواد غذایی ایجاد خواهد کرد.
«عبدالستار شمیری» رئیس مرکز «جهود للمطالعات» در یمن هم معتقد است بسته شدن بابالمندب در صورت حملات شدیدتر آمریکا علیه ایران بسیار محتمل است و بستن این گذرگاه دریایی وضعیت جنگ علیه ایران را بسیار پیچیدهتر خواهد کرد.
اهمیت بابالمندب
اهمیت تنگه بابالمندب بیش از هر چیز ناشی از آن است که این گذرگاه، دریای سرخ را به خلیج عدن متصل و یک گلوگاه کلیدی کشتیرانی است که ترافیک دریایی را به سمت کانال سوئز هدایت میکند. این تنگه در باریکترین نقطه خود ۲۹ کیلومتر (۱۸ مایل) عرض دارد و ترافیک را به ۲ کانال برای محمولههای ورودی و خروجی محدود میکند.
بابالمندب همچنین یکی از مهمترین مسیرهای جهان برای حملونقل دریایی کالاهای جهانی، بویژه نفت خام و سایر سوختها از خلیج فارس به دریای مدیترانه، همچنین کالاهایی به مقصد آسیا از جمله نفت روسیه است.
گزارشها نشان میدهد روزانه ۷ میلیون بشکه نفت از بابالمندب عبور میکند. همچنین سهم قابل توجهی از ترافیک کانتینری جهان که آسیا را به اروپا متصل میکند، از این گذرگاه دریایی عبور میکند و برای بسیاری از شرکتهای کشتیرانی، این مسیر سریعترین و مقرون به صرفهترین مسیر بین اقیانوس هند و دریای مدیترانه است.
اگرچه جایگزینهایی برای مسیر دریایی بابالمندب وجود دارد اما هزینه سفر در سایر مسیرها بسیار بالاست و تغییر مسیر از بابالمندب به دماغه امید نیک در جنوب آفریقا ۱۰ تا ۱۵ روز به سفرهای دریایی اضافه میکند، مصرف سوخت را به میزان قابل توجهی افزایش میدهد، کشتیها را برای مدت طولانیتری در بندر نگه میدارد، ظرفیت کشتیرانی جهان را کاهش میدهد و نرخ حمل بار را افزایش خواهد داد.
مجله اکونومیست هم در گزارش خود درباره اهمیت بابالمندب همزمان با جنگ علیه ایران نوشت بابالمندب میتواند به یک برگ برنده در درگیری گستردهتر آمریکا علیه ایران تبدیل شود، بویژه اگر تلاشهای دیپلماتیک برای برقراری آتشبس یا دستیابی به توافق دائم درباره آزادی دریانوردی در تنگه هرمز شکست بخورد.
اکونومیست نتیجه میگیرد هرگونه اختلال در بابالمندب یک رویداد محلی نخواهد بود، بلکه تحولی با پیامدهای جهانی خواهد بود که به طور بالقوه مسیرهای تجارت و انرژی را تغییر میدهد و شکنندگی اقتصاد بینالمللی را در زمانی که سیستم جهانی از قبل هم تحت فشار فزایندهای بود، افزایش میدهد.
وحشت تلآویو از سلاح مرگبار ایران و یمن
بسیاری از کارشناسان معتقدند تنگه بابالمندب بهمثابه سلاحی مرگبار در دست ایران و یمن علیه صهیونیستها عمل میکند.
در همین ارتباط، پایگاه خبری روسیاالیوم در گزارشی نوشت: در بحبوحه تشدید تنشهای منطقهای، تنگه بابالمندب به عنوان یکی از مهمترین نقاط ژئوراهبردی که میتواند نقشه موازنه اقتصادی و امنیتی در منطقه را مجددا ترسیم کند، مطرح شده است.
در این گزارش آمده است: بسته شدن احتمالی بابالمندب در صورت تجاوز مجدد واشنگتن و تلآویو علیه ایران، تبعات و پیامدهای جدی برای اسرائیل به دنبال خواهد داشت، چراکه صهیونیستها برای اتصال به آسیا و آفریقا به این گذرگاه دریایی بسیار وابستهاند.
تحلیلهای موسسه مطالعات امنیت داخلی رژیم صهیونیستی نیز نشان میدهد رژیم از جمله طرفهایی است که بیشترین آسیب را از هرگونه اختلال در ناوبری در تنگه بابالمندب میبیند، زیرا بندر ایلات در جنوب مناطق اشغالی واقع در دریای سرخ، برای دسترسی به بازارهای آسیا و آفریقا کاملاً به این تنگه متکی است.
طبق اعلام سازمان بنادر رژیم، ۸۵ درصد تجارت اسرائیل با آسیا از طریق دریای سرخ انجام میشود. همچنین طبق گزارش بانک مرکزی رژیم صهیونیستی، ۴۰ درصد واردات به اراضی اشغالی از آسیا، از تنگه بابالمندب عبور میکند. تأخیر در این ترانزیت، هزینههای واردات را ۱۵ تا ۲۵ درصد افزایش میدهد و این هزینهها مستقیماً در قیمتهای داخلی منعکس میشود و تورم را در مناطق اشغالشده تشدید خواهد کرد.
