به دنبال ارائه طرح ایران برای پایان جنگ، رئیسجمهور امریکا هم در اظهاراتی که نشانی از جدیت در آن دیده نمیشد، گفت که این پیشنهاد را بررسی میکند. تهران با این اقدام دیپلماتیک، عملاً توپ را در زمین واشینگتن انداخت، اما در شرایطی که حجم زیادی از تسلیحات راهی منطقه شدهاند، چشمانداز روشنی از واکنش مثبت امریکا به چشم نمیخورد.
در ادامه تبادل پیامهای ایران و امریکا از طریق میانجی پاکستانی، تهران در پاسخ به پیشنهاد ۹بندی واشینگتن، پاسخ ۱۴بندی خود مشتمل بر رئوس مدنظر خود به منظور پایان جنگ را به طرف پاکستانی ارائه کرده است. امریکاییها آتشبس دو ماهه را پیشنهاد داده بودند، اما ایران بر این نکته تأکید دارد که تمام مسائل اصلی ظرف ۳۰ روز اول حل شود و مذاکرات بر پایان دادن کامل به درگیری متمرکز شود، نه یک آتشبس موقت. گزارشها از پیشنهاد ایران حاکی از این است که پیشنهاد یادشده شامل درخواستهایی برای تضمین عدم وقوع هرگونه حملات بعدی، خروج نیروهای امریکایی از مناطق مجاور ایران، لغو محاصره دریایی ایران، پرداخت غرامت، آزادسازی کامل همه داراییهای مسدودشده ایران، پایان دادن به جنگ در تمام جبههها از جمله لبنان، ایجاد چارچوبی جدید برای مدیریت تنگه هرمز است. بر اساس این طرح، مذاکرات درباره برنامه هستهای تنها پس از حصول این توافق و در یک بازه زمانی یکماهه مجزا آغاز خواهد شد. دونالد ترامپ در واکنش به طرح یادشده، در تروث سوشال نوشت: «بهزودی این طرح را که برای ما ارسال شده است بررسی میکنم.»، اما در ادامه، تلویحاً نشان داد که در این زمینه جدیتی ندارد، چرا که اضافه کرد: «تصور نمیکند این طرح قابل قبول باشد.»
همچنان زیادهخواهیهای امریکا
تحولات دیپلماتیک نیز شدت گرفتهاند. سفیر ایران در پاکستان تحویل طرح ایران را به میانجی تأیید کرد. سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه ایران و یوهان وادهفول، وزیر امور خارجه آلمان، در جریان تماسی تلفنی درباره تحولات منطقهای و بینالمللی، ضمن تشریح آخرین مواضع، دیدگاهها و ابتکارات دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران، همتای آلمانی خود را در جریان تلاشهای فعال تهران برای پایانبخشی به جنگ تحمیلی ایالات متحده امریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران قرار داد. عراقچی با همتای عمانی خود نیز درباره خاتمه جنگ تحمیلی و تنشآفرینی امریکا و صهیونیستها علیه ایران و برقراری صلح در منطقه تبادلنظر کرد. با این همه، یک دیپلمات ارشد خارجی در تهران که در مذاکرات حضور دارد به شبکه «اماسناو» گفت احتمال ازسرگیری درگیریها با امریکا وجود دارد. به گفته این منبع، با وجود ادامه تماسهای دیپلماتیک، تفاهمهای مربوط به آتشبس شکننده است و ارزیابیها از احتمال آغاز دوباره چرخهای از تقابل حکایت دارد. باراک راوید خبرنگار آکسیوس در گفتوگو با سیانان گفت: «احتمال پیشرفت در مذاکرات طی روزهای آینده بعید است. ترامپ به من گفت که محاصره را در ازای بازگشایی تنگه هرمز برنمیدارد، بلکه آن را فقط در ازای توافق جامع لغو میکند.» نورالدین الدغیر، خبرنگار الجزیره در تهران معتقد است: «در مذاکرات ایران و امریکا، آنچه در حال بررسی است، نه فقط تبادل پیشنهادها، بلکه جستوجوی فرمول نهایی برای توافق چارچوبی بین تهران و واشینگتن است. این تحرک دیپلماتیک، احتمال دستیابی به توافق را تقویت میکند.» با این حال روزنامه صهیونیستی هاآرتص در گزارشی نوشت: «در حالی که چهار هفته از آغاز آتشبس میان دونالد ترامپ رئیسجمهور امریکا و ایران میگذرد و مذاکرات به هیچ پیشرفتی نرسیده، ناامیدی واشینگتن از امتناع تهران برای توقف غنیسازی اورانیوم در حال افزایش است.» نشریه فارنافرز در مطلبی نوشت: «در سه هفته گذشته، مذاکرات بین ایران و امریکا متوقف شده است. دو کشور موفق شدهاند آتشبس شکننده خود را حفظ کنند، اما دستیابی به توافق پایدار همچنان دور از دسترس است. بخشی از این شکست به انتظارات نابجای واشینگتن بازمیگردد. اما این واشینگتن است که باید امتیاز به تهران بدهد؛ امتیازهایی که خوشایندش نیست.»
ادامه کوبیدن بر طبل جنگ
آنچه تحرکات دیپلماتیک را زیر سؤال میبرد این است که همزمان، امریکا هواپیماهای ترابری خود را از غرب آسیا خارج میکند و این روند احتمالاً نشان از این دارد که مهمات خود را تکمیل کرده است. در میان پروازهای خروجی، هواپیماهای باری نیروی هوایی امریکا، سه فروند هواپیمای سی- ۵ام سوپر گالکسی در حال انتقال از امارات، قطر و اسرائیل به مقصد اتحادیه اروپا مشاهده شده است. ارتش رژیم صهیونیستی نیز به زودی خرید یک اسکادران جنگنده F- ۳۵i و یک اسکادران F- ۱۵IA دیگر را به ارزش ۱۰ میلیارد دلار نهایی میکند. میزان تجهیزات نظامی امریکا که از آغاز جنگ به دست صهیونیستها رسیده است، بیش از ۱۱۵ هزار تن ارزیابی میشود. اسرائیل کاتس، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی مدعی شد که این رژیم ممکن است بهزودی دست به اقدام نظامی تازهای علیه ایران بزند تا به زعم وی، اطمینان حاصل کند جمهوری اسلامی ایران بار دیگر به تهدیدی علیه اسرائیل تبدیل نخواهد شد.
سر به فلک کشیدن قیمت انرژی
سایه جنگ در شرایطی است که مشکلات اقتصادی بر سر جهان سنگینی میکند. واشینگتنپست گزارش داد افزایش قیمت سوخت در امریکا در پی بحران انرژی ناشی از محدودیت تردد در تنگه هرمز، به چالشی جدی برای دونالد ترامپ تبدیل شده و گزینههای دولت برای کنترل قیمتها بهطور محسوسی کاهش یافته است. شبکه انبیسی نیوز اعلام کرد: «جهش قیمت بنزین به ۳۹/ ۴ دلار در هر گالن، بزرگترین افزایش یکروزه از زمان اعلام آتشبس ایران بود.» این افزایش قیمت پس از اعلام آتشبس هم روند صعودی خود را حفظ کرده و تا زمانی که جریان نفت در تنگه هرمز به حالت عادی بازنگردد، فشار بر بازار انرژی ادامه خواهد داشت. همچنین، بنابر اعلام انجمن اتومبیل امریکا، قیمت بنزین از زمان شروع جنگ ۴۹ درصد افزایش یافته و میانگین قیمت هر گالن به ۵۰/ ۴ دلار نزدیک میشود. جو دومینگوئز، مدیرعامل شرکت بزرگ امریکایی تولید انرژی کانستلیشن، گفت پس از اینکه ایران ثابت کرد میتواند با پهپادهای ارزانقیمت به عربستان سعودی یا امارات متحده عربی حمله کند، هیچکس عجلهای برای ساخت مراکز داده ۲۰ میلیارد دلاری در آن کشورها ندارد. قیمت بنزین در اراضی اشغالی نیز سیر صعودی دارد و به ۸/ ۲ دلار در هر لیتر رسیده و به بالاترین سطح از تابستان ۲۰۲۲ تاکنون افزایش یافته است.
آغاز عصری جدید پس از بسته شدن هرمز
در چنین شرایطی، تصاویر گوگلمپ و دادههای ردیابی دریایی نشان میدهد که بنادر کویت، به ویژه بندر راهبردی الاحمدی، در روزهای اخیر از وجود نفتکشها خالی شده است. این خلأ بیسابقه در پی انسداد کامل تنگه هرمز و توقف تردد دریایی در خلیج فارس رخ داده است. این در حالی است که بنا بر گزارشهای پایش دریایی و حساب کاربری «تنکر ترکرز»، یک نفتکش غولپیکر شرکت ملی نفت ایران با بیش از ۹/ ۱ میلیون بشکه نفت خام، پس از دور زدن سامانههای رهگیری امریکا به آبهای شرق دور رسیده است و ارزش محموله آن حدود ۲۲۰ میلیون دلار برآورد میشود. این نفتکش با نام «هیوج» از اواخر اسفند ۱۴۰۴ سیگنال موقعیتیاب خود را خاموش کرده بود. این کشتی در حال عبور از تنگه لومبوک اندونزی به سمت مجمعالجزایر ریائو است. کر استارمر، نخستوزیر انگلیس میگوید: «مردم نباید تصور کنند با بازگشایی تنگه هرمز، شرایط اقتصادی این کشور به وضعیت عادی بازخواهد گشت.» وی افزود: «تنگه هرمز که به طور معمول یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، اکنون به دلیل تصمیمات امریکا تبدیل به عرصه پرتنشی شده که اقتصاد کشورهای جهان را به هم ریخته است.»
