سفر رئیس دستگاه دیپلماسی ایران به چین در شرایطی انجام میشود که محیط امنیتی منطقه در روزهای اخیر شاهد افزایش سطح تنشها میان ایران و آمریکا بوده و اجرای «پروژه آزادی» ازسوی آمریکا، خلیجفارس را در آستانه موج تازهای از تنشها قرار دادهاست.
در شرایطی که طی روزهای اخیر گمانهزنیها درباره «مذاکره و توافق» و «ازسرگیری احتمالی جنگ» همچنان مورد توجه ناظران تحولات منطقه بوده، سفر عراقچی به پکن، به یک رویداد مهم و چندلایه تبدیل شده که مورد توجه رسانههای بینالمللی نیز قرار گرفته است.
واکنشهای بینالمللی یک سفر مهم
- وال استریت ژورنال: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران پیش از سفر ترامپ به چین و گفتوگوهای او با شی جین پینگ، عازم پکن شد.
- بلومبرگ: وزیر امور خارجه ایران، برای مذاکره به پکن سفر میکند و این نخستین سفر این دیپلمات به چین از زمان حملات آمریکا و اسرائیل است که شدیدترین شوک جهانی در عرضه نفت را در تاریخ ایجاد کرد.
- فایننشال پست: سفر عراقچی به چین در حالی انجام میشود که رئیسجمهور آماده میشود تا هفته آینده نخستین سفر یک رئیسجمهور آمریکا به چین را پس از نزدیک به یک دهه انجام دهد. در شرایطی که آمریکا، چین را برای کمک به بازگشایی تنگه هرمز تحت فشار قرار داده، پکن و همچنین متحدان ایالات متحده، از این درخواست طفره رفتهاند. اخیرا اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از چین خواست به عملیات آمریکایی برای اسکورت کشتیها در تنگههرمز بپیوندد.
- رسانه صهیونیستی وای نت: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، برای دیداری به پکن، پایتخت چین پرواز کرد. او دراین سفر با همتای چینی خود درباره «روابط بین دو کشور» و «تحولات منطقهای و بینالمللی» بحث و تبادل نظر خواهد کرد.
- فرانس ۲۴: سفر عباس عراقچی به پکن برای مذاکره با همتای چینی خود در شرایطی است که تلاشها برای پایان دادن به درگیری خاورمیانه با ایالاتمتحده همچنان متوقف شدهاست. «مذاکرات سطح بالا در چین» در حالی است که تلاشهای دیپلماتیک درباره تنشهای جاری خاورمیانه پیشرفت کمی نشان میدهد.
- گاردین: سفر وزیر امور خارجه ایران به چین در شرایطی است که پکن حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را که منجر به آغاز جنگ در اواخر فوریه شد، محکوم کرده و خواستار حل و فصل دیپلماتیک این درگیری شدهاست. ازسوی دیگر قرار است دونالد ترامپ در ۱۴ و ۱۵ می برای دیدار با رئیسجمهور شی جین پینگ به چین سفر کند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالاتمتحده، روز دوشنبه در مصاحبهای با فاکس نیوز از چین خواسته بود تلاشهای دیپلماتیک خود را برای متقاعد کردن ایران به باز کردن تنگه هرمز به روی کشتیرانی بینالمللی تشدید کند.
-
دلایل اهمیت ویژه سفر به پکن
سفر رئیس دستگاه دیپلماسی ایران به چین، آنهم در میانه تنشهای فزاینده در خلیجفارس، از جنبههای مختلف دارای اهمیت ویژهای است که در ادامه برخی از آنها مورد بررسی قرار میگیرد.
۱
تنشها در خلیجفارس
یکی از مهمترین عوامل افزایش اهمیت این سفر، تشدید تنشها در خلیجفارس است. این منطقه بهعنوان یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان، همواره در کانون رقابتهای ژئوپلیتیکی قرار داشته است. این در شرایطی است که چین بهعنوان واردکننده بزرگ انرژی از منطقه، علاقهمند به حفظ ثبات در خلیج فارس است و میتواند دراین حوزه نقشآفرین باشد.۲
دیپلماسی فعال در میانه تنشها
در شرایطی که منطقه شرایط امنیتی پیچیدهای را تجربه میکند و احتمال افزایش فزاینده تنشها، دور از انتظار نیست، سفر عراقچی به چین در چارچوب «دیپلماسی فعال» با هدف ایجاد موازنه در برابر «فشارهای غربی»، میتواند مورد توجه قرار گیرد. چین بهعنوان عضو دائم شورای امنیت و قدرتی با نفوذ جهانی، میتواند در کاهش سطح تنشها نقش مهمی ایفا کند.۳
سفر ترامپ به چین
در حالی که پکن در هفتههای آتی میزبان رئیسجمهور آمریکا خواهد بود، سفر وزیر امورخارجه ایران به چین، آنهم پس از سفر به مسکو، دربردارنده یک پیام راهبردی است؛ اینکه ایران در شرایط اوجگیری تنشها، مسیرهای دیپلماتیک موثری را با قدرت بزرگ جهان در اختیار دارد.۴
توسعه همکاریهای راهبردی
در وضعیت کنونی، پیشبرد همکاریهای چندوجهی با چین، بهویژه در حوزه اقتصادی برای ایران اهمیت راهبردی دارد. چین میتواند در حوزههایی مانند خرید نفت، سرمایهگذاری در زیرساختها و همکاریهای مالی، همچنان نقش شریک کلیدی را ایفا کند.۵
چین؛ میانجی بالقوه
پکن در سالهای اخیر تلاش کرده نقش فعالتری در «دیپلماسی خاورمیانه» ایفا کند. در چنین شرایطی، با توجه به مناسبات گسترده تهران و پکن، آمریکا و کشورهای حوزه خلیجفارس، چین را به عنوان یک «میانجی بالقوه» درنظر میگیرند.
