از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
پایگاه خبری هیل در گزارشی از بیانات قاطع رهبر معظم انقلاب اسلامی نوشت که آیت الله مجتبی خامنهای، امضای دونالد ترامپ بر یادداشت تفاهم را «کاملاً بیارزش و فاقد هرگونه اعتبار» خوانده و حملات مکرر آمریکا را «سند انکارناپذیر دیگری بر بیصداقتی، بیمنطقی، غیرقابل اعتماد بودن و ذات شرارتبار ایالات متحده» توصیف کردند. ایشان با هشدار نسبت به تشدید مناقشه از سوی دشمن، تأکید کردند که «ملت شریف ایران و جبهه مقاومت درسهای فراموشنشدنیای برای آن در سر دارند.»
بر اساس این گزارش، سرلشکر محسن رضایی، دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام و از فرماندهان ارشد سپاه، نیز هشدار داد که تا توقف عملیات نظامی آمریکا، «هیچ مرز سیاسی امن نخواهد بود» و تهدید به ازسرگیری «عملیات تهاجمی تمامعیار» علیه نیروهای آمریکایی و متحدانش کرد. همزمان، کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که تهران به دلیل «اقدامات تجاوزکارانه» آمریکا، تعهدات خود ذیل توافق ۶۰ روزه آتشبس اسلامآباد را به حالت تعلیق درآورده است.
هیل میافزاید که سنتکام از اجرای دوباره «کامل» محاصره دریایی تنگه هرمز خبر داد و تأیید کرد که در حملات تلافیجویانه ایران به اردن، دو نظامی آمریکایی کشته و یک نفر مفقود شده است. ترامپ نیز با اعلام اینکه «اکنون نمیخواهم مذاکره کنم»، عملاً هرگونه بازگشت به میز مذاکره در آینده نزدیک را منتفی دانست. این گزارش تصویری از فروپاشی کامل فرآیند دیپلماتیک و ورود به مرحلهای جدید از تشدید تنشها را ترسیم میکند.
شبکه پیبیاس در گزارشی از دبی اعلام کرد که ارتش آمریکا حملات هوایی جدیدی را علیه ایران با هدف «مجازات سریع» سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به دلیل حمله به پایگاهی در اردن که به کشته شدن دو نظامی آمریکایی انجامید، آغاز کرده است. بر اساس این گزارش، سنتکام مدعی شد که این حملات برای «کاهش بیشتر توانایی ایران در محدود کردن ترافیک نفتکشها از طریق تنگه هرمز» طراحی شده است.
همزمان با اعلام این خبر، رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیت الله مجتبی خامنهای، در بیاناتی که از تلویزیون دولتی قرائت شد، امضای دونالد ترامپ را «بیارزش و بیاعتبار» خواندند و هشدار دادند که آمریکا با «درسهای فراموشنشدنی» از سوی ملت ایران و «محور مقاومت» مواجه خواهد شد. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران نیز اعلام کرد که تهران در واکنش به نقض تعهدات از سوی آمریکا، دیگر به مفاد توافق موقت پایبند نیست.
پیبیاس میافزاید که دامنه حملات به زیرساختهای غیرنظامی نیز کشیده شده است. حمله آمریکا به یک نیروگاه برق و تأسیسات آبشیرینکن در استان هرمزگان، آب حدود ۱۰ هزار نفر را قطع کرد. در مقابل، حملات ایران به کویت، یک پالایشگاه نفت و دومین تأسیسات آبشیرینکن این کشور را هدف قرار داد و منجر به تعطیلی موقت فرودگاه و فضای هوایی کویت شد. این گزارش تصریح میکند که با وجود تشدید بیسابقه خشونتها، میانجیگریهای بینالمللی به بنبست رسیده و ترامپ برای اجتناب از یک درگیری طولانیمدت که خود علیه آن کارزار انتخاباتی کرده بود، تحت فشار فزایندهای قرار دارد. تلفات آمریکا به ۱۶ کشته و ۴۳۰ زخمی افزایش یافته است.
بیبیسی در گزارشی اعلام کرد که آمریکا برای هشتمین شب متوالی حملات هوایی جدیدی را علیه ایران انجام داده و تأسیسات نظارت ساحلی و پدافند هوایی در جزیره قشم در تنگه هرمز را هدف قرار داده است. سنتکام مدعی شد که این حملات با هدف «کاهش بیشتر توانایی ایران برای تهدید کشتیرانی تجاری» و «مجازات سریع» سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به دلیل حمله به پایگاهی در اردن که به کشته شدن دو نظامی آمریکایی انجامید، صورت گرفته است.
این رسانه انگلیسی میافزاید که ایران نیز در پاسخ، به دو پایگاه آمریکا در کویت حمله پهپادی کرد و بحرین از رهگیری حملات هوایی خبر داد. همزمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که دو شناور که هشدارهای ایران را نادیده گرفته بودند، دچار «سانحه» شدند و تأکید کرد که تمامی شناورهایی که تحت نفوذ آمریکا از «مسیرهای ناامن» استفاده کنند، «قطعاً با سوانح مواجه خواهند شد.» آیت الله مجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، نیز در بیانیهای مکتوب تأکید کردند که «نقضهای مکرر» آمریکا این حقیقت را آشکار ساخت که «امضای رئیسجمهور ایالات متحده کاملاً بیارزش و فاقد هرگونه اعتبار است. »
بیبیسی گزارش میدهد که دامنه حملات به زیرساختهای غیرنظامی نیز کشیده شده است. وزارت بهداشت ایران اعلام کرد در سه هفته گذشته دستکم ۵۰ نفر در حملات آمریکا شهید و بیش از ۵۰۰ نفر مجروح شدهاند. تلفات نظامیان آمریکایی نیز به ۱۶ کشته افزایش یافته است. در همین حال، سفارت آمریکا در امان با ادعای وجود «تهدیدی مشخص و معتبر» مدعی تخلیه فرودگاه عقبه شد که بلافاصله از سوی دولت اردن تکذیب گردید.
رسانه های عربی
الجزیره در گزارشی به بررسی دلایل فروپاشی روند تنشزدایی میان ایران و آمریکا پس از امضای تفاهمنامه ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶ میپردازد و می نویسد: با وجود ادامه تماسهای سیاسی، حمله به چند کشتی تجاری در نزدیکی تنگه هرمز، از جمله نفتکشهای سعودی و قطری، آتش درگیری را دوباره شعلهور کرد.
آمریکا ایران را مسئول حملات دانست و با حمله به سامانههای دفاع ساحلی، انبارهای موشکی و پهپادی ایران پاسخ داد. در مقابل، ایران اعلام کرد که بر اساس ماده پنجم تفاهمنامه، حق مدیریت امنیت تنگه هرمز را دارد، اما واشنگتن این ماده را بهمعنای تضمین آزادی کشتیرانی تفسیر میکند. اختلاف بر سر تفسیر این بند، به یکی از عوامل اصلی بحران تبدیل شد. میانجیگری عمان، قطر و پاکستان نیز نتوانست مانع تشدید تنشها شود.
برخی تحلیلگران از وجود دو دیدگاه متفاوت در ساختار تصمیمگیری ایران سخن میگویند. در نهایت، مقامهای ایرانی تفاهمنامه را به دلیل اجرا نشدن تعهدات آمریکا، از جمله آزادسازی داراییهای بلوکهشده و حل برخی پروندههای منطقهای، عملاً «مرده» توصیف کردند؛ موضوعی که خطر گسترش جنگ و بیثباتی بیشتر در منطقه را افزایش داده است.
رای الیوم در مقاله ای نوشت که آمریکا پس از ناکامی در دستیابی به اهداف اولیه خود در جنگ با ایران، راهبردش را تغییر داده و در پی بهرهبرداری از بحرانهای ایران و اوکراین برای مهار چین است. نویسنده معتقد است تمرکز واشنگتن بر تنگه هرمز و حملات به زیرساختهای حملونقل و انرژی ایران، با هدف محدود کردن صادرات انرژی به چین و کنترل مسیرهای تجارت جهانی انجام میشود. همزمان، تشدید حملات اوکراین به تأسیسات انرژی روسیه نیز در همین چارچوب و برای فشار بر دو تأمینکننده اصلی انرژی چین تفسیر شده است.
مقاله همچنین اظهارات دونالد ترامپ درباره نقش چین در سیاست داخلی آمریکا را بخشی از رقابت راهبردی با پکن میداند. از نگاه نویسنده، خاورمیانه به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی و منابع انرژی، همچنان میدان اصلی رقابت قدرتهای بزرگ است و هزینه این رقابت را کشورهای منطقه میپردازند. وی در پایان هشدار داده است که تداوم جنگها، علاوه بر چین، میتواند اقتصاد جهانی و حتی آمریکا و اسرائیل را نیز با پیامدهای سنگین روبهرو کند.
المیادین در مقاله ای نوشت که آمریکا با هماهنگی ترکیه، عربستان، فرانسه و اسرائیل در پی بازطراحی نظم منطقهای و اعمال فشار بر سوریه، لبنان، عراق و ایران است. نویسنده میگوید دونالد ترامپ از احمد الشرع خواسته بود برای مقابله با حزبالله در لبنان مداخله نظامی کند، اما او این درخواست را نپذیرفت و تنها وزیر خارجه خود را برای رایزنی به لبنان فرستاد.
به باور نویسنده، دیدارهای ترامپ با رئیس جمهور ترکیه، رئیسجمهور لبنان، نخستوزیر عراق و همچنین هماهنگیهای امنیتی میان واشنگتن و آنکارا، بخشی از طرحی گسترده برای تغییر موازنه قدرت در منطقه است.مقاله همچنین اظهارات هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، درباره آمادگی برای عادیسازی روابط با اسرائیل و انتقاد از سیاستهای ایران را نشانه تغییر رویکرد آنکارا میداند؛ موضعی که با واکنش تند وزارت خارجه ایران روبهرو شد.
در پایان، نویسنده تاکید میکند هدف نهایی این تحرکات، تضعیف حزبالله، افزایش فشار بر ایران و تغییر ساختار سیاسی لبنان به نفع منافع آمریکا و اسرائیل است. از دید او، مقاومت ایران و متحدانش مانع تحقق کامل این طرحها شده و روند تحولات منطقه را پیچیدهتر کرده است.
