تهران همچنان با یکی از جدیترین دورههای تنش آبی سالهای اخیر روبهروست. تازهترین آمار وضعیت سدهای مهم کشور نشان میدهد اگرچه میانگین پرشدگی سدهای کشور به ۶۰ درصد رسیده، اما شرایط پایتخت همچنان فاصله محسوسی با این میانگین دارد. پنج سد اصلی تأمینکننده آب تهران اکنون به طور متوسط تنها ۴۷.۸ درصد ظرفیت خود را در اختیار دارند؛ موضوعی که بیانگر استمرار فشار بر منابع آب شرب و ضرورت مدیریت مصرف در ماههای گرم سال است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده تا چهارم مردادماه ۱۴۰۵، مجموع ظرفیت مخازن پنج سد اصلی تهران ۵۵۵ میلیون مترمکعب برآورد شده است. از این میزان، تنها ۲۶۴ میلیون مترمکعب آب در مخازن موجود است. این ارقام نشان میدهد بیش از نیمی از ظرفیت ذخیرهسازی سدهای تهران خالی مانده و همچنان امکان جبران سریع کمبود منابع بدون بارشهای مؤثر یا کاهش مصرف وجود ندارد.
در میان سدهای تهران، سد امیرکبیر بهترین وضعیت را از نظر میزان آب ذخیرهشده دارد. حجم آب موجود این سد ۱۶۴ میلیون مترمکعب اعلام شده و میزان پرشدگی آن در سال جاری به ۹۲ درصد رسیده است. این آمار نشان میدهد امیرکبیر همچنان مهمترین پشتوانه ذخیره آب تهران محسوب میشود و بخش قابلتوجهی از آب موجود در مخازن پایتخت را در خود جای داده است.
در مقابل، شرایط سد لار همچنان بحرانیترین وضعیت را نشان میدهد. حجم آب موجود این سد تنها ۷۳ میلیون مترمکعب است و میزان پرشدگی آن به ۸ درصد رسیده است. چنین رقمی بیانگر فاصله بسیار زیاد این سد با شرایط مطلوب بوده و نقش آن را در تأمین پایدار آب نسبت به ظرفیت اسمی به شدت محدود کرده است. سد ماملو نیز با ۳۶ میلیون مترمکعب ذخیره و تنها ۱۴ درصد پرشدگی، در زمره سدهای کمآب تهران قرار دارد و همچنان با محدودیت جدی منابع روبهروست.
در این میان، سد طالقان با ۲۲۸ میلیون مترمکعب آب و ۵۴ درصد پرشدگی، وضعیتی نزدیک به میانه دارد و بیشترین حجم آب ذخیرهشده را در میان سدهای تهران به خود اختصاص داده است. همچنین سد لتیان با ۵۴ میلیون مترمکعب آب و ۷۱ درصد پرشدگی، نسبت به بسیاری از سدهای دیگر شرایط مناسبتری دارد و سهم مهمی در پایداری شبکه تأمین آب شرق تهران ایفا میکند.
تصویر همراه این آمار نیز گویای واقعیت میدانی بحران آب است. کاهش محسوس تراز آب پشت سد، نمایان شدن بستر خشک و ترکخورده مخزن، عقبنشینی خط ساحلی، دیواره عظیم سد و تابلو هشدار در پیشزمینه، همگی نشانههایی از تداوم خشکسالی و افت ذخایر آبی هستند. چشمانداز خشک کوهستانهای اطراف نیز این پیام را تقویت میکند که کاهش بارندگی و افزایش مصرف، فشار مضاعفی بر منابع آب وارد کرده است.
مقایسه وضعیت تهران با میانگین کشوری نشان میدهد اگرچه بسیاری از سدهای کشور نسبت به سالهای گذشته شرایط بهتری یافتهاند، اما پایتخت همچنان در سطحی پایینتر از متوسط ملی قرار دارد. اختلاف بیش از ۱۲ واحد درصدی میان میانگین پرشدگی سدهای کشور و سدهای تهران، اهمیت برنامهریزی برای مدیریت تقاضا، جلوگیری از هدررفت آب، اصلاح الگوی مصرف و افزایش بهرهوری منابع موجود را دوچندان کرده است.
ادامه این روند، بهویژه در صورت تداوم گرمای هوا و کاهش بارندگی، میتواند فشار بیشتری بر شبکه تأمین آب تهران وارد کند. از این رو، حفظ ذخایر موجود، مدیریت مصرف خانگی، صنعتی و کشاورزی و اجرای برنامههای افزایش تابآوری منابع آبی، بیش از هر زمان دیگری به ضرورتی اجتنابناپذیر برای عبور از دوره تنش آبی تبدیل شده است.
