وقتی ایران، غرب را ناکام میگذارد
حضور مقامات بیش از ۱۲۰ کشور در این اجلاس، نشاندهندهی تلاشهای ناکام غرب برای تحت تأثیر قرار دادن اجلاس تهران است و این مسأله، حاصل تلاشهای ایران در این عرصه است. این اجلاس می تواند نگاههای افکار عمومی و البته نخبگان کشورهای مختلف را به ایران تغییر دهد.
به گزارش افکارنیوزبه نقل از برهان، جنبش عدم تعهد(NAM) سال ۱۹۶۱ میلادی در بحبوحهی جنگ سرد با تلاش «جواهر لعل نهرو» نخستوزیر فقید هند، «سوکارنو» از اندونزی، «جمال عبدالناصر» از مصر و «ژنرال تیتو» از یوگسلاوی با هدف وحدت بین کشورهایی بنیان گذاشته شد که نه در اردوگاه کمونیسم و نه در اردوگاه کاپیتالیسم قرار داشتند. این کشورها هدف اصلی خود را مقابله با امپریالیسم میدانستند. برگزاری اجلاس شانزدهم در تهران در این برههی تاریخی حساس میتواند برای ایران ظرفیتهایی را ایجاد کند که در صورت برنامهریزی برای آن میتوان به نحو مطلوب از آن استفاده
کرد.
برهان برای بررسی ابعاد مختلف این موضوع دومین نشست خود را با حضور «دکتر مجید عباسیاشلقی» و «دکتر هادی آجیلی» از اساتید دانشگاه علامه طباطبایی برگزار کرده است که مشروح آن در ۳ قسمت ارائه خواهد شد. در قسمت اول امکان تبدیل شدن جنبش به سازمان و در قسمت دوم ظرفیتهای این جنبش مورد بررسی قرار گرفت. در این قسمت به تلاشهای غرب برای تحت تأثیر قراردادن اجلاس تهران و چرایی آن پرداخته شده است.
برگزاری اجلاس سران جنبش عدم تعهد در تهران چه تأثیری در مقابل هجمههای تبلیغاتی غرب و تلاش آنها برای منزوی کردن ایران دارد؟
دکتر آجیلی: در سابقهی جنبش عدم تعهد حمایت اعضای این جنبش از برنامهی هستهای ما وجود دارد. نکتهی مثبت و امیدوارکننده این است که عمدهی این کشورها، به استثنای چند کشور، قلباً در موضوع هستهای پشت سر ما هستند. با وجود اینکه ما توان پرداخت هزینه برای لابی کردن را نداریم، بسیاری از آنها در عقیده پشت سر ما هستند. در موضوع اسراییل هم به واقع آنها ارادهشان همسوی با ماست؛ کمااینکه تعداد زیادی از این کشورها اعلام کردهاند دولت فلسطین را به رسمیت میشناسند.
از سوی دیگر، تحریم ایران برای این کشورها نیز تبعاتی به دنبال دارد و در قبال این کار باید هزینه پرداخت کنند و در وضعیتی که این کشورها هستند، این امکان برایشان وجود ندارد که هزینهی سیاستهای آمریکا را بپردازند. بنابراین آنها از نظر ارادهی قلبی و ارادهی ملی موافق تحریم ایران نیستند و اگر امروز در تحریم ایران همسوی با سیاستهای آمریکا حرکت میکنند، به دلیل فشارهای این کشور است.
بنابراین ما میتوانیم از این موضوع در جنبش عدم تعهد استفاده کنیم و نشان دهیم اینکه میگویند اجماع جهانی برضد برنامهی هستهای ایران وجود دارد حرف باطلی است و وقتی سران ۱۲۰ کشور بیانیهای در حمایت از فناوری هستهای ایران صادر کنند، مشخص میشود که اجماع جهانی برضد برنامهی هستهای ایران وجود ندارد. افزون بر این، وقتی مقامهای بلندپایهی ۱۲۰ کشور با همراههای اقتصایشان وارد ایران شوند، افکار عمومی در همهی دنیا این پیام را دریافت میکنند که ایران در انزوا نیست، چون اگر در انزوا بود، حداقل نیمی از این کشورها باید از شرکت در این اجلاس انصراف
میدادند.
اگر به تصویری که رسانههای غربی از ایران ساختهاند توجه کنیم، به اهمیت حضور این کشورها پی میبریم. غرب در اذهان عمومی از ایران کشوری جنگطلب ساخته است که به دنبال سلاح هستهای است، حقوق بشر را رعایت نمیکند، قواعد و هنجارهای بینالمللی را برنمیتابد، عقبمانده و منزوی است. در واقع آنها اسلامهراسی و ایرانهراسی را در دنیا رواج میدهند و ایران را حامی تروریسمهای سوریه و لبنان معرفی میکنند. با توجه به این مسائل، وقتی ۱۲۰ نفر از سران کشورها به ایران سفر کنند، پیام مهمی به جهان مخابره میشود و انگارههای منفی حاصل از فضای رسانهای غرب زیر سؤال
میرود.
در چنین شرایطی، ما میتوانیم با پوشش رسانهای مناسب اثرگذاری این اجلاس را افزایش دهیم و از آن در موضوع هستهای و تحریمها استفاده کنیم و به نوعی پاسخی بدهیم به تهدیدهای نظامی که بعضاً از سوی رژیم صهیونیستی یا تلویحاً از طرف آمریکا بیان میشود. اگر قرار باشد آمریکا یا اسراییل به یک کشوری حمله کنند، به طور قطع باید از چارچوب سازمان ملل و شورای امنیت بگذرند، اجماع جهانی به وجود آورند و افکار عمومی را توجیه کنند. بنابراین ما با استفاده از این جنبش میتوانیم بیاعتباری ادعای آمریکا و اسراییل مبنی بر وجود اجماع جهانی برضد ایران را نشان دهیم و افکار عمومی جهان
را با خود همراه کنیم. با توجه به این مسائل، پوشش رسانهای این اجلاس مهمتر از خود اجلاس است.
در واقع آنچه نشان داده میشود مهمتر از چیزی است که وجود دارد؛ یعنی «نمود» اجلاس مهمتر از «بود» آن است. بنابراین باید به پوشش رسانهای اجلاس و نحوهی برخورد با خبرنگاران بسیار دقت کنیم. احترام و میزبانی خبرنگاران خارجی به اندازهی میزبانی از سران اجلاس اهمیت دارد. این اجلاس و اخبار مربوط به آن باید در صدر اخبار جهان قرار بگیرد.
دومین موضوعی که به نظر بنده از خود اجلاس اهمیت بیشتری دارد لابیها و حاشیههای اجلاس است. در واقع بسیاری از مشکلات ایران در عرصهی بینالملل، مثل موضوع هستهای و تحریمها، در حاشیهی این اجلاس قابل حل است. درست است که نمیتوانیم نظر ۱۱۸ کشور را با خودمان همراه کنیم، ولی میتوانیم با برخی از آنها در دیدارهای دوجانبه به تشریک مساعی برسیم. باید در مورد تکتک کشورها کار کنیم که در رابطهی دوجانبه و چندجانبه با آنها میخواهیم به چه نتیجهای برسیم.
عرض آخر بنده این است که باید بدانیم میزبانی خوب اثر روانی بسیار مهمی دارد و میزبانی بد و نامنظم لاجرم آثار روانی منفی به دنبال دارد. بنابراین باید به تصویری که از ایران ارائه میدهیم دقت کنیم. نظم، امنیت، برخورد مناسب و… به لحاظ روانی بر خبرنگاران و سران کشورها تأثیر میگذارد و میتوانیم از این راه به بسیاری از نتایج مطلوبمان دست پیدا کنیم، چون همان طور که اشاره کردند، معمولاً کشورهای دیگر در مقابل میزبان کمی رودربایستی دارند. شنیدهایم که میگویند:
«الانسان عبید الاحسان»به هر حال آنها انسان و مسلمان و وقتی احسان ما را در میزبانی ببینند، به طور حتم اثر روانی میپذیرند، این طور نیست که بگوییم آنها سیاستمدار و دیپلمات هستند و منافع ملیشان مشخص است و این مسائل اثری بر آنها ندارد. افزون بر همهی این مسائل، باید گفت ظرفیت این اجلاس متعلق به نظام جمهوری اسلامی است، نه یک دولت خاص. بنابراین باید همهی قوا و نهادهای حاکمیتی کمک کنند تا نظام جمهوری اسلامی از این ظرفیت نهایت استفاده را ببرد.
دکتر عباسی: راجع به ظرفیتی که آقای دکتر آجیلی فرمودند، نکتهای را اضافه کنم. همان طور که میدانید، این نشست شانزدهمین دورهی اجلاس سران عدم تعهد است که در ایران برگزار میشود. اگر ما بپذیریم که هر ۳ سال یک بار یکی از کشورهای عضو، میزبان این اجلاس خواهد بود، با توجه به اینکه هنوز ۱۰۲ کشور باقی ماندهاند، بیش از ۳۰۰ سال دیگر مجدد نوبت جمهوری اسلامی خواهد شد.
بنابراین وجود این ظرفیت، آن هم در این برههی تاریخی، بسیار مهم است. در چارچوب بحثاصلی باید بگویم که کشورهای غربی در سطح بینالملل چهرهی خشنی از ما ساختهاند. اگر به کنفرانسهای خارجی بروید، این موضوع را احساس میکنید. تبلیغات منفی آنها و تلقین این موضوع که ایران در پی دستیابی به سلاح هستهای است و از تروریست حمایت میکند در مجموع ذیل پروژهی ایرانهراسی و اسلامهراسی تعریف میشود که غرب همواره به منظور هجمه به جمهوری اسلامی از آن استفاده میکند. در واقع آنها چهرهی نامناسبی از ما در سطح بینالمللی ایجاد کردهاند.
از سوی دیگر، آنها به لحاظ سیاسی و اقتصادی نیز اقدامهایی برضد ما انجام میدهند تا ما را به انزوا بکشانند. بنابراین این اجلاس فرصتی استثنایی محسوب میشود. افزون بر این ۱۱۸ کشور، حدود ۱۵ کشور ناظر و ۸ سازمان بینالمللی در این اجلاس شرکت میکنند. افزون بر این «بانکیمون»، دبیرکل سازمان ملل، نیز در این اجلاس شرکت خواهد کرد. بنابراین جمهوری اسلامی ایران میتواند از این ظرفیت استفاده کند و چهرهی واقعی خودش را به دنیا نشان دهد.
به طور قطع بیانات مقام معظم رهبری در این زمینه بسیار تأثیرگذار خواهد بود. بنده معتقدم بسیاری از سوءتفاهمها تا حدود زیادی در این اجلاس رفع میشوند. این اجلاس آن قدر مهم است که نخستوزیر رژیم صهیونیستی شخصاً با چند کشور تماس گرفته تا در اجلاس تهران شرکت نکنند. بنابراین این اجلاس مهم است و نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران مقتدرانه در عرصهی بینالملل حضور دارد و منزوی نیست. همان طور که آقای دکتر اشاره کردند، بحثهای حاشیهای این اجلاس بعضاً مهمتر از خود اجلاس است. برای مثال، در کنفرانسهای خبری که در حاشیهی اجلاس برگزار خواهد شد، میتوان از سران
کشورها سؤالهایی پرسید که به نوعی پاسخ آنها مواضع جمهوری اسلامی را تأیید کند.
به نظر بنده، آقای دکتر احمدینژاد در صحبتهایشان این سؤالهای کلیدی را مطرح کردهاند و میتوان از آنها استفاده کرد. همان طور که دکتر احمدینژاد در اجلاس مکه مطرح کردند، بسیاری از این کشورها با ما همراه هستند، ولی نمیتوانند این همراهیشان را ابراز کنند. به ظاهر تعدادی از سران کشورهای اسلامی پیش ایشان رفتهاند و از ایشان بابت صحبتهایشان تشکر کردهاند و گفتهاند شما مطالب ما را بیان کردید. این خبر در خبرگزاریهای خودشان منتشر شده است. در مجموع، به نظر بنده این فرصت بسیار مهم است و در مقطعی که ما در اوج فشارهای سیاسی و اقتصادی قرار داریم، این اجلاس تا
حدود زیادی میتواند به بهبود شرایط کمک کند.
تأثیر جنبش در حلوفصل بحران سوریه چه میتواند باشد؟
دکتر آجیلی: کشورهای عضو جنبش در زمینهی بحران سوریه اختلافهای جدّی دارند. حتی بین کشورهای که هم عضو عدم تعهد هستند و هم عضو کشورهای اسلامی هم هستند اتفاق نظری در این باره وجود ندارد، اما به هر حال میزبانی و مدیریت روانی اجلاس توسط ایران میتواند اندکی تیغ تند حملات نسبت به سوریه را کُند نماید. اگرچه نمیتوان در این اجلاس به اتفاق نظری دربارهی مسئلهی سوریه رسید، اما حداقل ایران در لابیهای حاشیهی این اجلاس و همچنین در بیانیهی آخر میتواند مانع از مداخلهی مستقیم نظامی در موضوع سوریه شود.
به عبارت دیگر، باید الزام رفتن بشار اسد و ورود نیروهای نظامی و خارجی به سوریه از مجموعهی راهحلهای بحران سوریه حذف شود. در واقع باید لابیهای حاشیهی اجلاس و بیانیهی آخر را به گونهای مدیریت کنیم که احساس شود نظر جنبش عدم تعهد حل مسئلهی سوریه در داخل این کشور است. اگر بتوانیم این بیانیه را به امضای اعضای جنبش برسانیم، باید این موضوع را رسانهای کنیم که ۱۱۸ کشور در دنیا مخالف مداخلهی نظامی در سوریه هستند. این موضوع بسیار اثرگذار خواهد بود.
دکتر عباسی: در حال حاضر فشار بر سوریه بسیار زیاد است و در عمل این کشور منزوی شده است. عضویت سوریه در اتحادیهی عرب و سازمان همکاریهای اسلامی به حالت تعلیق درآمده است. بشار اسد هم با توجه به بحرانهای کشورش امکان حضور در این اجلاس را ندارد و ترجیحاً باید در میدان حضور داشته باشد و از نزدیک مشکلات را مدیریت کند. به اعتقاد بنده، اگر آقای بشار اسد در اجلاس شرکت میکرد، جمهوری اسلامی ایران باید زمانی را به سخنرانی ایشان اختصاص میداد تا ایشان به این وسیله بتواند اندکی از شرایطی که برای سوریه به وجود آوردهاند رها شود و نظراتش را بیان کند. اگر این اتفاق میافتاد،
تا حدود زیادی به حل بحران سوریه کمک میکرد.
در شرایط موجود هم میتوان در حاشیهی اجلاس نشستها یا اجلاسهایی را دربارهی موضوع سوریه برگزار کرد. البته این کار کمی سخت است، ولی به هر حال وزارت امور خارجه و نهادهای دستاندرکار باید سعی کنند تا این لابیها قوی شوند. این موضوع به طور قطع در بیانیهی نهایی اجلاس تأثیر میگذارد و اگر لابیها و نشستها قوی باشد میتوان این موضوع را در بیانیه عنوان کرد که اعضای جنبش عدم تعهد معتقدند موضوع سوریه نه از راه جنگ و درگیری، بلکه از راه اصلاحات حل میشود.
به این ترتیب جنبش میتواند حمایت خودش را از انجام اصلاحات و انتقال مسالمتآمیز قدرت در سوریه اعلام کند. به طور قطع میزبانی ما بر بیانیهی پایانی اجلاس و کمک به حل مسئلهی سوریه بسیار تأثیرگذار خواهد بود. حمایت جنبش از برنامهی هستهای ایران و محکومیت تجاوزگری اسراییل از دیگر مباحثی است که میتواند در این اجلاس مطرح شود. همان طور که گفته شد، در بیانیههای قبلی اجلاس، نام فلسطین آورده شده، ولی در بیانیهی اجلاس سال ۲۰۰۹م. نام فلسطین بیان نشده است. بنابراین در این اجلاس باید سعی کنیم تا دوباره نام فلسطین و حمایت از آرمانهای مردم فلسطین بیان شود.