در حالی که مذاکرات بین ایران و عمان، پاکستان، ترکیه و قطر، با نواختی نامتوازن و غیرقابل پیشبینی ادامه دارد، دولت آمریکا بیسروصدا دامنه تماس های خود را به طرفهای دور از انتظاری از اروپا گسترش داده است.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، سهشنبه گذشته (۲۰ مرداد) و در واشنگتن با وزیر امور خارجه اتریش دیدار کرد و فردای آن روز (۲۱ مرداد) با وزیر امور خارجه یونان تماس تلفنی برقرار کرد.
به نوشته این رسانه، در بدو امر و در گزارشهای رسمی وزارت امور خارجه آمریکا از این مذاکرات، نامی از ایران به عنوان موضوع گفتگو برده نشد.
اما بعداً مشخص شد که هر دو وزیر امور خارجه - تقریباً بلافاصله پس از مذاکرات شان با روبیو - روز پنجشنبه (۲۲ مرداد) با سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، گفت و گو کردند.
به گفته تحلیلگران، احتمالاً ورود اتریش و یونان نه به عنوان میانجیگر رسمی بلکه به شکل تلاشی ناامیدانه برای توقف درگیری به دلیل تأثیر آن بر تعداد فزایندهای از کشورهای فراتر از منطقه خاورمیانه است.
این امر همچنین نشان میدهد که انسداد مؤثر تنگه هرمز توسط ایران، کشورهایی را که در شرایطی غیر از این بیطرف می ماندند را وادار کرده تا از هرگونه نفوذ دیپلماتیک ممکن بر همتایان ایرانی و آمریکایی خود برای آغاز روند دستیابی به یک راهحل پایدار استفاده کنند.
یک دیپلمات اروپایی به آسوشیتدپرس گفت که زمانبندی این تماسها تصادفی نبوده است.
وین محل استقرار آژانس بینالمللی انرژی اتمی است که نقش کلیدی در هرگونه راهحلی برای برنامه هستهای ایران ایفا خواهد کرد و میزبان مذاکرات نهایی بود که منجر به برجام شد. یونان نیز یک کشور مهم در مدیترانه است و منافع قابل توجهی در کشتیرانی در تنگه هرمز و دریای سرخ دارد.
در بیانیههای وزارتخانههای امور خارجه اتریش و یونان، مشخص بود که ایران موضوع اصلی تمام گفتگوهای این هفته بوده است.
وزارت امور خارجه یونان اعلام کرد که عراقچی، جورج گراپتریتیس را در جریان «تحولات منطقهای و به ویژه مذاکرات جاری در مورد تنگه هرمز» قرار داده است. این وزارتخانه اعلام کرد که گراپتریتیس «بر اهمیت آزادی کشتیرانی و امنیت دریایی تأکید کرده است.»
وزارت امور خارجه اتریش نیز به خدمات این کشور در زمینه امکان میزبانی مذاکرات احتمالی بیشتر با ایران اشاره کرد و گفت که بئاته ماینل-رایزینگر، وزیر امور خارجه، در این مکالمه بر «ضرورت بازگرداندن ثبات در منطقه از طریق تلاشهای جدی دیپلماتیک» تأکید کرده است.
در این بیانیه آمده است: هیچ راه حل نظامی وجود نداشته و یک راه حل دیپلماتیک همچنان ممکن است. اولویت ما حفظ آزادی کشتیرانی از طریق تنگه هرمز است.
وزارت امور خارجه ایران نیز جمعه (۲۳ مرداد) اعلام کرد که در تماسهای عراقچی با همتایان اروپایی خود، آنها درباره «سازوکارهای مدیریت آینده تنگه هرمز که تجاوز غیرقانونی آمریکا و رژیم اسرائیل علیه ایران» کشتیرانی از طریق آن را مختل کرده بحث کردند.
کاظم غریب آبادی معاون امور حقوقی و بینالملل وزیر امور خارجه در پاسخ به اظهارات گستاخانه دونالد ترامپ در مورد تنگه هرمز بامداد شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ در شبکه ایکس تصریح کرد، تنگه هرمز فقط با فرمان ایران بسته و باز میشود و با توییت، ناو هواپیمابر، صدور فرمان و سخنرانی انتخاباتی نمی توان آن را تصاحب کرد.
غریب آبادی همچنین در توئیت دیگری تصریح کرد: یکبار برای همیشه واقعیت را بپذیرید: تا اینجا، شکست های راهبردی و سنگینی خوردید؛ تنگه هرمز ایرانی بوده، هست و خواهد بود؛ این تنگه فقط ذیل فرمان ایران بسته و باز خواهد شد و مادامی که واقعیت شکست را نپذیرید و دست از اوهام پردازی برندارید، ایران به اعمال محاصره ادامه خواهد داد.
دونالد ترامپ روز جمعه به وقت محلی سخنرانی در مرکز آموزش و اطلاعات دیوید اس. مک در شهرستان ناسائو در ایالت نیویورک در اظهاراتی گستاخانه درباره تنگه هرمز مدعی شد: ممکن است بهزودی تنگه هرمز را «قلمرو ایالات متحده» اعلام کند.
