محمد جواد لاریجانی، کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل و سیاسی در صد و پنجاه و ششمین جلسه حکمت سیاسی اسلام در قرآن با موضوع الزامات دیپلماسی در حوزه هنری انقلاب اسلامی، اظهار کرد: ما باید در خصوص مسئله و ماهیت انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی دقت بیشتری داشته باشیم و فهم درستی از این پدیده داشته باشیم؛ اینکه جمهوری اسلامی چه حادثهای، چه پدیدهای و چه نوع تشکلی است.
وی با بیان آنکه این کمبود درک درست از جمهوری اسلامی حتی در سطح مسئولان و گاهی در میان اهل فضل و علمای ما نیز وجود دارد، افزود: جمهوری اسلامی یک نظم مدنی ـ سیاسی است که عقلانیت پایه این نظم، عقلانیت اسلامی و مکتب اهلبیت است و ساختار عملیاتی یا به اصطلاح فانکشنال آن، نوعی دموکراسی نمایندگی است؛ این همان چیزی است که در قانون اساسی ما دقیقاً مده است.
وی افزود: جمهوری اسلامی یک نظم حکومتی نیست که اسلام به آن ملحق شده باشد، بلکه طرحی است که مبنایش اسلامی و مبتنی بر مکتب اهلبیت است. این اصطلاحات هر کدام معنای دقیقی دارند و ما باید فهم دقیق و خوبی از آنها داشته باشیم، بهخصوص دانشجویان و اهل علم که باید برای فهمیدن این مسائل دقت و وقت صرف کنند؛ زیرا اصول فهمیدن خودبهخود به دست نمیآید و باید به دنبال آن رفت.
لاریجانی عنوان کرد: یکی از شئون حکومت اسلامی، مسئله دیپلماسی است. همه کشورها دیپلماسی دارند و دیپلماسی فقط مذاکره نیست، بلکه مفهوم وسیعتری دارد و به روابط کشور ما با سایر کشورها مربوط میشود؛ زیرا یک کشور جزیرهای و ایزوله نیست. بنابراین، لازم است مبانی نظری دیپلماسی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی بیان کرد: یکی از گیر و گورهای دیپلماسی ما، بحث چارچوب حرفهای و علمی دیپلماسی است. دیپلماسی، علیالاصول، حوزهای از معارف حکومتی است و چهار رکن بسیار مهم دارد. دیپلماسی این نیست که لباسهای یقهدار بپوشیم و دائماً درباره تئوری صحبت کنیم؛ بلکه مسئله اصلی این است که چگونه وضعیت را بفهمیم.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل و سیاسی گفت: فهم وضعیت بسیار کلیدی است. ما اکنون برای فهم وضعیت خودمان عمدتاً جلسات محفلی داریم. من در تلویزیون نیز گفتم که این فهم محفلی است؛ مثلاً در دولت، هفت، هشت یا ده نفر مینشینیم و یک مطلب سه دور میچرخد و احساس میکنیم آن را فهمیدهایم، در حالی که این بزرگترین اشکال است. همینجا است که اشتباه محاسباتی وارد میشود.
وی افزود: اگر پدیدههای اطراف خود را درست بفهمیم، بسیار مهم است که چه کسی دین دارد یا ندارد؛ مسئله این است که باید واقعبینانه بفهمیم چه خبر است. فهم درست وضعیت، بسیار کلیدی و اساسی است.
لاریجانی ادامه داد: برای مثال، در صحنه جنگ ممکن است یک سردار احساس کند باید یک کیلومتر عقبنشینی کنیم و اگر فهم او از وضعیت این باشد که مقداری عقب میآییم و سپس حمله جانانه میکنیم، در حالی که واقعیت این باشد که همه باید عقبنشینی کنیم، این نشان میدهد فهم درست از وضعیت تا چه اندازه اهمیت دارد.
وی عنوان کرد: کارشناسی یکی از مشکلاتی است که در دیپلماسی ما وجود دارد. کارشناسی به معنای کار الکی نیست که وقتی کسی را مشاور میکنیم، بگوییم برو مشاور؛ بلکه کارشناسی یکی از کلیدیترین کارهاست و باید بر اساس معیارهای درست، وضعیت را بفهمیم.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل بین المللی و سیاسی ،بیان کرد: برخی افراد اخیراً مرتب گزارشهای خارجی را میخوانند و این کار بسیار خوب است، اما گاهی تئوریهای مندرآوردی بر اساس آنها درست میکنند و خود این نیز یک مسئله است. ما در دنیای امروز با بهمنی از اطلاعات یا اطلاعنما مواجه هستیم و به همین دلیل فهم وضعیت بسیار مشکل شده است.
وی گفت: ژان بودریار، فیلسوف معروف فرانسوی که دو سال پیش درگذشت، چند مقاله درباره این موضوع دارد. او درباره جنگ خلیج فارس مطرح کرد که یک آدم فرانسوی با همه دسترسیهای اینترنتی و امکانات اطلاعاتی، امکان ندارد بهطور قطعی بفهمد جنگ واقعاً اتفاق افتاده است یا نه. تمام گزارش جنگ نیز از روی یک کشتی جنگی آمریکا ارائه میشد و دیگران آن را پوشش میدادند.
وی افزود: بودریار فرض کرد که اصلاً جنگی نبوده است و پرسید از کجا بفهمیم واقعاً جنگی بوده است. او نشان داد که حتی با وجود دسترسیهای گسترده اطلاعاتی، فهم واقعیت یک پدیده آسان نیست. بنابراین، پیچیدگی مسائل امروز ایجاب میکند برای داشتن فهم درست از وضعیت، به مقدمات و الزامات لازم توجه داشته باشیم.
