عرفان کوئلیو؛ توهمی که با مرگ همراه میشود
همه افراد ناراحتی و درد جسمی را تحمل کردیم و می دانیم که چقدر درد آوراست اما شاید درد ناشی از مواد توهم زا را تجربه نکرده باشیم موادی که برای از بین بردن نارحتی و غم و غصه و گرفتاری مورد استفاده قرار می گیرند اما پیامدی مثل خودکشی در بر دارد، سرانجامی که هولناک و وخیم است.
افکارنیوز - سابقه استفاده فراوان و افراطي از انواع مواد مخدر، مواد توهم زا، مشروبات الكلي كه هنوز هم ادامه دارد و افكار ماركسيستي، نقاط تاريك زندگي كوئليو محسوب مي شود و هرگز زدوده نخواهد شد.
افکار و اندیشه های کوئلیو مخلوطی است از عرفان ساحری کاستاندا(تحلیل آن گذشت)، عرفان مسیحیت(بحثآن خواهد آمد) و افکار مارکسیستی که امروزه هیچ گونه وجاهتی ندارد و یک مکتب شکست خورده و فرو پاشیده شده است.
اندیشه های مخرب کوئلیو
کوئلیو در فرازهای مختلف در آثارش میخانه، مست کردن، باده نوشی، پیاله، شراب، الکل و میکده را پیش می کشد. گویا اگر از ویسکی و جام سخن نگوید، اندیشه هایش به انجام نمی رسد. مهارت او در نویسندگی، با اینها آمیخته شده است و اعتیاد به گیلاس و باده او را همراهی می کند، به گوشه ای از این تلقینات، توجه کنید:
تا مادرید سفر کردم، چون می خواستم ببینمش. می خواستم صدایش را بشنوم. می خواستم در میخانه ای با او بنشینم و زمان هایی را به یاد بیاورم که با هم بازی می کردیم.
ترویج مستی و باده نوشی
می توانستم بمانم، دست کم یک روز دیگر با هم شام می خوردیم، کمی مست می کردیم کاری که در کودکی هرگز نکرده بودیم. فرصت خوبی برای فراموش کردن چرند و پرندهایی بود که چند دقیقه پیش فکر می کردم.
و
همه خندیدند حتی او و نمی فهمیدم دلیل این خنده چیست! اما باده آزادم کرده بود، نیازی به مهار رخدادها نداشتم.
و یا می گوید:
باده آزادم کرد تا چیزی را که می اندیشیدم، بر زبان بیاورم.
و گویی فکرم را خوانده باشد، از آن سوی میز لیوانش را بالا گرفت: به سلامتی عشق! او هم کمی مست شده بود. تصمیم گرفتم از فرصت استفاده کنم. به سلامتی هنرمندان که می فهمند بعضی عشق ها، حماقت های کودکانه هستند.
و
از مرد مست پشت آن میز پرسید: کجا باید درباره مسائل جدی صحبت کنیم؟ مست گفت: «در کلیسا» و این بار، تمام رستوران از خنده منفجر شد.
و
هنگام ناهار، دو لیوان شراب می خورم. هرگز در زندگی ام این طور شراب نخوده ام. دارم الکلی می شوم. چه قدر اغراق می کنم.
و
سیگارهایم تمام شده بود و مجبور بودم سیگارهای دست پیچ وحشتناک پطرس را بکشم. نابردبارانه منتظر ماندم تا پطرس پیچیدن و کشیدن سیگارش را تمام کند و در همان حال، به گرمای گیلاس باده ای در میکده ای که می توانستم ببینم و فقط پنج دقیقه با جاده فاصله داشت، می اندیشیدم.
آن چه گذشت تنها بخش اندکی از کلمات و گفته های پائولو کوئلیو بود که با این تعابیر سعی می کرد باده نوشی و مستی را مطرح کند و از این طریق از زشتی آن بکاهد و آن را به عنوان یک سنت تثبیت نماید. چنانکه مرام خود او هم معین بود و اظهار داشت که می خوارگی یکی از انواع اعتیادهای او بوده است.
آدم مست هرگز متعادل نخواهد شد
تردیدی در این نیست که شراب خواری براساس شریعت اسلامی حرام است. علت آن همه واضح است. زیرا شراب عقل را زایل می کند، انسان را به جنون می کشاند و تعادل را از آدمی می ستاند. انسانی که به می خوارگی و مستی معتاد شود هرگز نمی تواند متعادل سخن گوید، متعادل بنویسد و انسان را به تعادل و اعتدال دعوت کند، تا چه رسد به اینکه سخن از خلسه و اشراق و عرفان بر زبان جاری کند.
ترویج خودکشی و نهیلیسم
پائولو کوئلیو برای قهرمان های داستان های خویش، انجامی خوش در نظر دارد و آن خودکشی است. او روش های مختلفی را برای این امر پیشنهاد می دهد، نظیر خوردن قرص، خودکشی با گلوله، پریدن از بالای یک ساختمان بلند و خود را به دار آویختن. اما در این میان روش شاعرانه تری هم وجود دارد و آن بریدن رگ های دست است. خودکشی ها به هنگام بامداد رخ می دهد؛ زیرا انسان با یک روز جدیدی مواجه می شود که برای او عذاب تکراری در پیش دارد. اینک گوشه ای از این فرازها:
او می گوید:
روش های بسیاری برای خودکشی هست. کسانی که می کوشند جسمشان را بکشند، قانون خدا را زیر پا می گذارند. آنان که می کوشند روح خود را نابود کنند نیز قانون خدا را زیر پا می گذارند، هر چند گناهشان در دیدگان آدمیان کمتر آشکار است.
و یا
ورونیکا به این نتیجه رسید که سرانجام زمان آن رسیده تا خودش را بکشد. افتخار ملتش دیگر برایش مهم نبود. وقت آن بود که به خودش افتخار کند. وقتش رسیده بود که باور کند قدرت انجام این کار را داشته که سرانجام شهامتش را یافته و به زودی این زندگی را ترک می کند. چه لذتی! از آن گذشته، داشت این کار را به شیوه ای انجام داد که در رویاهایش بود. با خوردن قرص های خواب آور که هیچ اثری از خود به جای نمی گذاشتند.
هر فردی که زندگی یکنواختی داشت باید خودکشی کند
خودکشی با گلوله، پریدن از بالای یک ساختمان بلند، خود را به دار آویختن، هیچ کدام از این روش ها با سرشت زنانه اش سازگار نبود. زن ها وقتی خودشان را می کشند روش های شاعرانه تری انتخاب می کنند، مانند: بریدن رگ های دستشان یا خوردن تعداد زیادی قرص های خواب آور.
و یا می گوید:
دو دلیل بسیار ساده در پشت تصمیمش برای مرگ نهفته بود. نخستین دلیل: همه چیز در زندگی اش یکنواخت بود و همین که جوانی اش می گذشت، فقط یک راه سرازیر در پیش رویش می ماند و پیری شروع می کرد به گذاشتن علائم غیرقابل برگشت و دومین دلیل فلسفی تر بود: ورونیکا روزنامه ها را می خواند، تلویزیون تماشا می کرد و از آنچه در جهان می گذشت، آگاه بود، همه چیز اشتباه بود و راهی برای تصحیح مسائل نمی یافت. این موضوع به او احساس عجز مطلقی می داد.
تبلیغی برای خودکشی
ترویج این روش و تبلیغ خودکشی به عنوان راهی برای فراموشی ابدی، از جمله اصول و محورهایی است که کوئلیو در آثار خویش پیگیری می کند، نکته مهم اینکه خودکشی نشانه ای از پوچ گرایی است و پوچ گرایی اختصاص به افرادی دارد که به لحاظ روحی و ذهنی کاملاً تهی شده باشند و تمامی امید خود را به یکباره از کف داده باشند. کسی که به یأس مطلق رسیده راهی برای پایان بخشی به حیات خویش جز خودکشی نمی بیند، لذا جسارت به خرج داده به حیات خویش پایان می دهد.
اما پوچ گرایی یا نیهیلیسم به هر شکل و صورتی که باشد با نگاه دینی سازگار نیست. امید تنها سرمایه انسان برای تحرک، تلاش و پویایی است و انسان با امید زنده است و وصول به تعالی و معرفت با امید عمیق آغاز می شود و به رجاء مطلق منتهی می گردد. رحمت بیکران الهی جایی برای یأس و ناامیدی باقی نمی گذارد؛
لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللهِ اِنَّ اللهَ یَغْفِرَ الذُّنوبَ جَمیعاً؛
از رحمت خدا ناامید نشوید همانا خداوند همه گناهان را می آمرزد.
کوئلیو با استفاده از شیوه تمثیل و قصه گویی
مهمترین مسئله ای که از سوی کوئلیو مطرح می شود، زبان داستان و رمان است. مناسب است در اینجا نگاهی قرآنی داشته باشیم. مسئله قصه در قرآن به صورت کاملاً جدی و مهم مطرح است. اگر به قرآن که مهمترین سند و منبع تفکر اسلامی است مراجعه کنیم، در آن آیات عقلی استدلای زیادی خواهیم یافت، اما حجم آنان که نشانگر میزان اهتمام قرآن است، به نسبت چندان زیاد نیست.
قرآن شیوه ای مهمتر مطرح کرده است و آن، شیوه تمثیل و قصه گویی است. در این کتاب آسمانی بیش از صد قصه آمده که تعداد ۲۷ قصه مربوط به انبیای الهی است و احسن آنها قصه یوسف است. نکته جالب اینکه تعداد آیات مربوط به قصص، حدود ۱۸۰۰ آیه است که بخش مهمی از کل قرآن را تشکیل می دهد. به راستی قرآن با این همه آیات به ما چه می گوید؟ آیا از این مطالب مهم نباید درس گرفت؟ و آیا درس گرفته ایم؟
هدایت قرآن را فراموش نکنیم
نکته جالب تر اینکه اکثر آیات مربوط به قصص، مکی است(حدود ۱۵۰۰ آیه) و می دانیم که آیات مکی بیشتر درصدد القای تعالیم دینی و مسائل اعتقادی می باشند. این امر بدین معناست که قرآن کریم در ۱۴۰۰ سال پیش، قصه را بهترین زبان و قالب برای انتقال مفاهیم اعتقادی معرفی کرده است. اگر تنها ۱۵۰ آیه چنانکه طنطاوی در مقدمه «الجواهر» می گوید، یا حداکثر ۴۵۰ آیه چنانکه مرحوم مقدس اردبیلی در «زبده الحکام» بیان کرده مربوط به احکام است و این حجم از آیات دست مایه ظهور علمی بزرگ به نام فقه شد، آیا نباید ۱۸۰۰ آیه دست مایه ظهور جریان بزرگ تر به نام رمان نویسی می شد؟
قرآن به ما می گوید مسائل اعتقادی را می توان محسوس نمود و در قالب مقوله های هنری به مخاطبین عرضه داشت و این دقیقاً همان کاری است که امروزه بیگانه ها در طیفی گسترده ارائه می دهند. یکی از آنها ارائه مفاهیم و مضامین دینی یا عرفانی به صورت رمان و قصه است. شکل دیگر آن ساختن فیلم های متعدد براساس رمان های دینی و عرفانی است. سینمای معناگرا در همین رابطه مطرح شده است. همچنین بعضی کارتون هایی که امروزه در دنیا ماندگار شده است، حامل پیام عرفانی و دینی است.
به هر حال امروزه می توان از ظرفیت بسیار بالای رمان و قصه برای انتقال مفاهیم دینی و عرفانی بهترین بهره را برد و حتی می توان براساس این دستاورد دست به تهیه فیلم های بهتر یا کارتون های جایگزین زد و پیام اسلام را به دنیا عرضه نمود. اما نکته مهم اینکه داستان های قرآنی حامل مضامین ژرف، زیبا و راستین است نه مطالب موهن، موهوم و آلوده، به تعبیری لازم است میان سخن زیبا گفتن و زیبا سخن گفتن تمیز داد؛ چه بسا کسی خوب و زیبا سخن گوید اما هرگز سخن خوب، درست، متعالی و زیبا نگوید.
منبع: زمزمه هاي شيطاني، آسيب شناسي عرفان هاي نوظهور، دكتر محمدتقي فعّالي،