انتظار واقعی از مذاکرات آلماتی ۲ چیست؟
کارشناسان و ناظران سیاسی مذاکرات آلماتی ۱ را نقطه عطف در روند مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و گروه ۱ + ۵ قلمداد کردند اما انتظارات واقعی از مذاکرات آلماتی ۲ چیست؟
به گزارش افکارنیوز، مذاکرات آلماتی ۲ برای حل و فصل پرونده هسته ای ایران از روز جمعه ۱۶ فروردین ماه ۱۳۹۲ برای مدت دو روز آغاز شد. این مذاکرات ادامه مذاکرات آلماتی ۱ است که در نیمه اول اسفندماه ۱۳۹۱ انجام شد و در جریان آن دو طرف توافق کرده بودند یک دور دیگر در سطح سران در آلماتی با یکدیگر مذاکره نمایند.
کارشناسان و ناظران سیاسی مذاکرات آلماتی ۱ را نقطه عطف در روند مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و گروه ۱ + ۵ قلمداد کردند. مهم ترین دلیل این امر در جزئیات پیشنهاداتی بود که اگر چه تاکنون از سوی مقامات دو طرف مورد تاکید قرار نگرفته است، اما بر اساس آن چه از طریق رسانه ها منتشر شد توسط گروه ۱ + ۵ به طرف ایرانی ارائه شد. به خصوص این که بر اساس این پیشنهادات، حق غنی سازی ایران به طور تلویحی مورد پذیرش قرار گرفته و هم چنین حریف حاضر به لغو بخشی از تحریم ها شده است. از طرف دیگر، مقامات مذاکره کننده دو طرف پس از دو روز مذاکره در آلماتی ۱، روند مذاکرات کنونی را مفید و مثبت ارزیابی
کردند.
بر اساس ارزیابی های مزبور بود که موجی از خوشبینی ها نسبت به مذاکرات جدید ایران و گروه ۱ + ۵ ایجاد و این امر موجب شد تا چشم انداز مذاکرات آلماتی ۲ نیز تحت تاثیر قرار گیرد. به همین دلیل، در شرایطی که مذاکرات آلماتی ۲ در حال انجام است، آیا می توان نشانه هایی از پیشرفت واقعی برای این دور از مذاکرات قائل شد؟ به عبارت دیگر، میزان انتظارات واقعی از مذاکرات آلماتی ۲ باید چقدر باشد؟
قبل از ارائه پاسخ به پرسش مزبور ابتدا لازم است فضای قبل از مذاکرات آلماتی ۲ مورد بررسی قرار گیرد. در این راستا، خانم اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و مقام ارشد مذاکره کننده گروه ۱ + ۵ قبل از سفر به قزاقستان این گونه اظهار نظر کرد که به طور محتاطانه ای نسبت به نتیجه مذاکرات خوشبین است و در عین حال، وی موفقیت در این مذاکرات را مشروط به پذیرش پیشنهادات ۱ + ۵ از سوی ایران دانست. این در حالی است که پیش از این، طرف ایرانی پیشنهادات مطرح شده در آلماتی ۱ را نامتوازن خوانده بود.
در مقابل، آقای سعید جلیلی مقام ارشد مذاکره کننده ایران نیز یک روز قبل از آغاز مذاکرات آلماتی ۲ در یک سخنرانی که در دانشگاه فارابی قزاقستان برگزار شد گفت، امروز به غربی ها این هشدار را می دهم که از ۳۴ سال گذشته درس بگیرند و دچار اشتباه محاسباتی نشوند. جلیلی در این سخنرانی تاکید کرد که ما فکر می کنیم گفتگوهای ایران و گروه ۱ + ۵ می تواند با گفتن یک کلمه راه خود را بسیار باز کند و آن هم پذیرش حق غنی سازی ایران است.
از طرف دیگر، بررسی فضاهای رسانه ای و مواضع مقامات رسمی و غیر رسمی ایرانی و غربی نیز تا قبل از آلماتی ۲ قابل توجه می باشد. در این راستا، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ایران گفته است: خط قرمز جمهوری اسلامی ایران این است که هیچ نوع توقف و تعلیقی را نخواهد پذیرفت. در مقابل، برخی چهره های غربی مانند گری سیمور گفته است در آلماتی ۲ توافقی حاصل نخواهد شد. هم چنین خاویر سولانا نسبت به احتمال موفقیت در این مذاکرات اظهار بدبینی کرده و گفته است تا زمانی که انتخابات ریاست جمهوری ایران برگزار نشده، بسیار مشکل خواهد بود در زمینه هسته ای کاری از پیش
ببریم.
علاوه بر این، روزنامه واشنگتن پست در آستانه مذاکرات آلماتی ۲ ضمن ناکارآمد خواندن راهکارهای موجود نوشت: بهترین راه برای متوقف کردن ایران، تعیین یک خط قرمز مشخص است.
بنابراین همان گونه که از اظهارنظرهای مزبور قابل درک است، به نظر می رسد فضای ذهنی دو طرف مذاکره کننده هنوز فاصله قابل توجهی نسبت به یکدیگر دارند و به همین دلیل نباید توقع داشت در آلماتی ۲ توافق جدی میان دو طرف حاصل شود. به عبارت دیگر، اگر چه برخی رسانه های غربی جزئیات تازه ای از پیشنهادات گروه ۱ + ۵ به ایران در این دور مذاکرات بیان کرده اند، اما کاملا واضح است که هر گونه توافق در مورد این جزئیات مستلزم برگزاری جلسات کارشناسی بیشتر می باشد.
با این وجود، اگر بخواهیم مذاکرات آلماتی ۲ را در چهارچوب کلان تر و به معنی نگاه به جلو که واجد نشانه های پیشرفت است مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم، به نظر می رسد موارد زیر قابل توجه باشد:
۱ - تا قبل از آغاز مذاکرات، طرفین به مانع جدی که پیش روی مذاکرات باشد اشاره نکردند.
۲ - با توجه به انتشار جزئیات پیشنهادات، حریف به نوعی اعتراف کرده است که از تشدید تحریم ها نتوانسته نتیجه لازم را بگیرد.
۳ - حریف هنوز معتقد است زمان برای پیشبرد روند دیپلماتیک با ایران وجود دارد.
۴ - طرفین در جریان مذاکرات نظرات و دیدگاه هایشان را به صورت تخصصی تر و ملموس تر بیان می کنند.
بنابراین مذاکرات آلماتی ۲ حداقل این فرصت را به تیم هسته ای ایران می دهد تا ضمن یادآوری این نکته به حریف که تحت تاثیر تحریم ها حاضر به تغییر محاسبه نیست، غرب باید به صورت شفاف تری وارد مذاکرات شود و از ارائه راهکارهای مبهم پرهیز نماید. همان گونه که آقای جلیلی قبل از آغاز مذاکرات آلماتی ۲ تاکید کرد، این مذاکرات آزمون پذیرش حق غنی سازی ایران از سوی حریف است.