رای دادگاه الواح گلی صادرشد
معاون رییس جمهور و رییس سازمان میراثفرهنگی، صنایع دستی وگردشگری گفت: ایران با موفقیت در دادگاه آمریکا درمورد الواح گلی هخامنشی، دومین پیروزی حقوقی خود را در مقابل لابی صهیونیستی بدست آورد.
' حمید بقایی ' روز یکشنبه در گفت و گو با خبرنگار فرهنگی ایرنا، افزود: پس از پیروزی جمهوری اسلامی ایران در دادگاه مربوط به گالری برکت، اخذ رای دادگاه استیناف آمریکا در مورد الواح گلی دومین پیروزی ایران در مقابل لابی صهیونیستی به شمار می رود.
معاون رییس جمهور ادامه داد: پس از وقوع انفجاری در کشور آرژانتین، لابی صهیونیستی سعی کرد با توقیف الواح گلی هخامنشی که برای انجام امور تحقیقی و پژوهشی بصورت امانت در اختیار دانشگاه شیکاگو قرار داده شده بود، این مساله را به نوعی به ایران ربط دهد.
بقایی توضیح داد: آنها مدعی بودند که این انفجار کار گروه های فلسطینی و لبنانی است و تلاش می کردند با توقیف این الواح آن را به ایران ربط داده و از محل فروش آنها، به بازماندگان این انفجار غرامت دهند.
به گفته رییس سازمان میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با صدور رای دادگاه الواح گلی به نفع ایران، در واقع مشخص شد که انفجارها به ایران ربطی نداشته و همچنین اینکه تاکید شد الواح گلی، آثار فرهنگی هستند و نمی شود با آنها برخورد سیاسی کرد.
وی در مورد گالری برکت نیز گفت: پس از پیروزی در آن دادگاه نیز، اعلام شد که آثار تاریخی، موضوعی فرهنگی هستند و ربطی به سیاست ندارند و کسی حق فروش و حراج آنها را ندارد.
به گفته بقایی، پس از این جریان، از مدت ها پیش حراجی ها در سطح گسترده ای متوقف شدند درحالی که در گذشته بصورت قارچ گونه در همه جای دنیا آثار تاریخی در حراجی ها به فروش می رفت.
*مراحل دادرسی
رییس سازمان میراثفرهنگی در مورد مراحل دادرسی حقوقی الواح گلی گفت: الواح گلی متعلق به دوران هخامنشیان، حدود ۷۰ سال پیش برای تحقیق و پژوهش از ایران خارج و در اختیار دانشگاه شیکاگو در آمریکا قرار داده شد.
بقایی با یادآوری اینکه پس از انفجار در آرژانتین لابی صهیونیست در آمریکا شکایتی را در رابطه با ایران در مورد این الواح مطرح کرد، افزود: از همان زمان ایران اقدامات حقوقی خود را در این زمینه آغاز کرد.
معاون رییس جمهور افزود: پس از چندین مرحله دادرسی، با کمک ایرانیان ساکن آمریکا، کارشناسان و صرف هزینه ای بالغ بر ۵۰۰ هزار دلار برای در اختیار گرفتن وکیلی با تجربه، در نهایت در آخرین جلسه دادگاه استیناف، رای نهایی در روز نهم فروردین ماه جاری(۲۹ مارس ۲۰۱۱) در مورد الواح گلی به نفع ایران صادر شد.
بقایی با یادآوری اینکه علاوه بر مبلغ یادشده، مبالغ دیگری بصورت غیرمستقیم در این زمینه هزینه شده است، گفت: این دادگاه در جلسه آخر خود، رای به ' رفع توقیف الواح هخامنشی ' داد.
وی با بیان اینکه این رای تنها شامل الواح گلی هخامنشی نمی شود، افزود: این رای همه آثار ایرانی موجود در آمریکا و یا آثاری که ممکن است در این کشور پیدا شود را شامل می شود.
* نحوه بازگرداندن الواح گلی
بقایی گفت: پس از اعلام این رای، موزه ملی ایران مامور شده است تا اقدامات اولیه برای بازگرداندن این آثار به موطن اصلی خود را انجام و پیگیری های لازم را انجام دهد.
* در سالهای ۱۹۳۳ و ۱۹۳۴ با همکاری هیات ایرانی به سرپرستی شادروان سید ' محمد تقی مصطفوی ' و پروفسور ' ارنست هرتسفلد ' استاد دانشگاه شیکاگو حفاری هایی در تخت جمشید پایتخت امپراتوری پارس در دیوار استحکامات شمال غربی تخت جمشید در محل کاخ خزانه صورت گرفت.
در نتیجه این حفاری ها، حدود ۳۰ هزار لوح گلی با متنهایی به خط میخی عیلامی به شکل و اندازه مهرهای نماز در اندازههای ۶۸ سانتیمتری به دست آمد که از این تعداد حدود ۶ هزار لوح سالم بودند.
این آثار مربوط به سرزمین اصلی هخامنشیان یعنی پارس یا فارس امروز و سرزمین جلگهای و پرآب عیلام در دامنههای فارس است. این الواح در زمان فرمانروایی داریوش هخامنشی حدود ۵۰۰ سال پیش از میلاد نوشته شده است.
این مجموعه بخش کوچکی از بایگانی دیوان شاهی در زمان هخامنشیان به شمار می رود.
بر اساس روال مقرر در قانون ۱۳۰۹ ایران، حدود ۶ هزار لوح گلی متعلق به دوره هخامنشیان که از سوی موسسه شرق شناسی آمریکا در منطقه پاسارگاد کشف شده بود، میان دولت ایران و این موسسه تقسیم شدند.
بنا به درخواست موسسه شرقشناسی و طبق مجوز رسمی که ایران به این موسسه اعطا کرد، مقرر شد این الواح تنها به مدت سه سال به دانشگاه شیکاگو امانت داده شوند تا مطالعات مربوط به ترجمه خطوط نوشتههای عیلامی و مستندسازی ترجمهها به شکل کتاب و میکروفیلم انجام و پس از پایان مطالعه در زمان معین به ایران بازگردانده شوند.
دانشگاه شیکاگو پس از چند سال شماری از لوحها را که از شدت آسیبدیدگی، خواندن آنها امکانپذیر نمیشد، به ایران بازگرداند و پژوهش بر روی شماری از آنها را که سالمتر و خواندنیتر بودند، آغاز کرد.
پس از آن تعداد ۳۰۰ لوح دیگر به ایران بازگردانده شدند و بقیه آن همچنان در امانت دانشگاه شیکاگو است.
اسناد نشان میدهند که ایران، الواح هخامنشی را به شکل امانی به دانشگاه شیکاگو سپرده است و اشیا ماهیت انتفاعی ندارند.
با این حال، بعضی از اتباع آمریکایی با توسل به قوانین سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴ آن کشور، اشیای باستانی متعلق به ایران را توقیف و مطالبه میکنند.
داستان الواح گلی ایرانی در سال های گذشته با وقوع برخی حوادثو وقایع سیاسی، حاشیههای تازهای پیدا کرد. پس از بمبگذاری در آرژانتین خانواده کشته شدگان یهودی با ادعای کذب ودروغین خود یعنی متهم قلمداد کردن دولت ایران در این عملیات تروریستی، خواهان تصاحب الواح هخامنشی به جای غرامت خود شدند و دولت آمریکا نیز اعلام کرد با برپایی یک حراجی آنها را به فروش می رساند.
در پی این جریانات، حرکت غیرفرهنگی و غیرانسانی مصادره الواح تخت جمشید نگرانی و اعتراض شدید تمام باستانشناسان مراکز تحقیقاتی کشورهای دنیا را برانگیخت.
از همان زمان پیگیری های حقوقی ایران آغاز شد و سرانجام در آغاز سال ۹۰ که با عنوان جهاد اقتصادی نامگذاری شده، به نتیجه رسید.