سرانجام بمب خبری روحانی درنیویورک ترکید
چرا اوباما به روحانی تلفن زد؟
دو سخنرانی روسای جمهور ایران و آمریکا به شدت مورد توجه رسانهها و رهبران کشورهای جهان قرار گرفت. بعد از آن بود که همه در انتظار دیدار رو در رو و دست دادن روحانی و اوباما در مقابل دوربینهای تلویوزیون و عکاسان خبری بودند. این اتفاق با حضور نیافتن ایران در ضیافت نهار بانکیمون محقق نشد و پس از آن تاحدودی امید به برقراری رابطه بعد از ۳۴ سال تا حدودی کمرنگ شد.
از بدو ورود حسن روحانی رییس جمهور کشورمان به نیویورک تمام رسانههای دنیا در انتظار خبر مهم و سرنوشت ساز دیدار و گفتوگوی روسای جمهور ایران و آمریکا بودند. فرصت دیدار در هر صورت به وجود نیامد و نه ضیافت نهاربان کی مون، نه پا درمیانیهای سخنگوی سازمان ملل و واسطههای آمریکایی و ایرانی نتوانست دو رییس جمهور را به پای میز مذاکره بنشاند.
ایران و و روحانی ترجیح دادندکار آرام آرام و به ترتیب دیپلماتیک خود برگزار شود و پای احساسات و هیجانات زودگذر به ماجرا باز نشود. اوباما در داخل امریکا با مطالبه جدی گفتوگو با ایران مواجه بود و در ایران نیز حسن روحانی برای اینکه بتواند گزارشی از ۱۰۰ روز اول کارش به عنوان رییس جمهور تدبیر و امید داشته باشد باید رابطه ایران با غرب را به هر ترتیب ممکن درست میکرد.
به گزارشافکارنیوز؛در ادامه کار دو رییس جمهور در سخنرانیهای خود موضع اعتدال را پیش گرفتند. اول اوباما پا به میدان گذاشت و برای اولین بار از مسایلی گفت که تا به حال از یک مقام امریکایی شنیده نشده بود. او گفت که بسیاری از تلاشهای ایران برای اثبات حقانیت وعدههایش برای غیر نظامی بودن فعالیتهای هستهای را شنیده است. او پس از چندین و چند سال این پیغام را به جهانیان داد که میداند رهبر معظم انقلاب استفاده و تولید سلاح هستهای را حرام اعلام کردهاند و شنیده و میداند که حسن روحانی رییس جمهور اعتدال گرای ایران به دنبال دستیابی به
تفاهم در مورد این پرونده و همچنین ارتباط متقابل بر اساس احترام و گفتوگوی معقول میان دو کشور است.
حسن روحانی رییس جمهور کشورمان نیز در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل بیان کرد که صحبتهای اوباما را به دقت شنیده و بررسی کرده و این را نیز عنوان کرد که از نظر او اگر احترام متقابل و قبول حق مسلم ملت ایران در دستیابی به انرژی صلح آمیز هستهای به رسمیت شناخته شود، با مذاکره و برداشتن گامهای عملی میتوان نگرانیهای غرب را نیز بر طرف ساخت.
دو سخنرانی روسای جمهور ایران و آمریکا به شدت مورد توجه رسانهها و رهبران کشورهای جهان قرار گرفت. بعد از آن بود که همه در انتظار دیدار رو در رو و دست دادن روحانی و اوباما در مقابل دوربینهای تلویوزیون و عکاسان خبری بودند. این اتفاق با حضور نیافتن ایران در ضیافت نهار بانکیمون محقق نشد و پس از آن تاحدودی امید به برقراری رابطه بعد از ۳۴ سال تا حدودی کمرنگ شد. خبرها حکایت از این داشت که طرف ایرانی به واسطههای امریکایی توضیح داده است که ملت ایران هنوز به آمریکاییها اعتماد ندارند و شاید افکار عمومی نتواند دیدار و خوش و بش چند لحظهای دو رییس جمهور را با وجود
تمام فشارهای و تهدیدها قبول کند.
قیمت طلا و دلار که تا پیش از این سخنرانیها و احتمال دیدار به شدت در حال پایین آمدن بود، ناگهان با تغییراتی جزیی به میزان قبلی خود بازگشت و نگاهها به مذاکرات وزرای خارجه گروه ۱ + ۵ با وزیر خارجه ایران معطوف شد. جایی که قرار بود ظریف اولین دیدار و رایزنی مستقیم میان وزرای خارجه دو کشور را رقم بزند. هرچه فضا به خاطر عدم دیدار روسای جمهور، منفی به نظر میرسید، دیدار و رایزنی ۲۰ دقیقهای ظریف و جان کری که به صورت خصوصی و پشت درهای بسته انجام شد، فضا را به سمت اخبار و تحولات مثبت رهنمون ساخت.
جان کری و محمد جواد ظریف با هم پشت تریبون نیامدند و هر کدام گزارش خود را به صورت جداگانه به خبرنگاران دادند. به نظر میرسید اینگونه برنامه ریزی شده که دوربین عکاسان نتواند هیچ لحظهای از در کنار هم قرار گرفتن دو مقام رسمی ایرانی و امریکایی و لبخندشان را ثبت کند و قرار است هر مذاکرهای میخواهد انجام گیرد، به دور از هیاهوی رسانهای انجام گیرد. اما انتشار عکسی از اتاق نشست وزرای خارجه گروه ۱ + ۵ با وزیر امور خارجه ایران که ناشن میداد ظریف و کری نزدیک یکدیگر نشسته و با هم لبخند میزنند، سرانجام عکس مد نظر خبرنگاران و رسانهها را به آنها ارائه کرد.
هدف اصلی روحانی از شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل انجام دادن ابتکاری عظیم و دیپلماتیک در عرصه بین الملل برای حل و فصل ماجرای هستهای کشورمان بود. زمانی که روحانی به دلایل خاص و مصلحت اندیشی خود حاضر نشد بدون مذاکره دقیق و عقلانی، تنها به دست دادن و عکس گرفتن بسنده کند، برخی گمان کردند پرونده اولین حضور او در نیویورک با شکست به اتما میرسد. با این حال جواد ظریف و مسئولان وزارت خارجه امیدی بسیار قوی داشتند که خبری مهم در این سفر منتشر خواهد شد. ظریف همچنان در توئیتر و فیسبوک خود به مردم و رسانههای داخلی امید میداد که خبری در راه است.
رسانهها جمعه شب گمان کردند خبر نهایی همان خبر دیدار ظریف و کری در حاشیه اجلاس سازمان ملل و گفتوگوی مستقیم دو مسئول ایرانی و آمریکایی پس از ۳۴ سال قطع روابط است اما خبر مهم دیگری نیز در راه بود.
حسن روحانی که روز پنجشنبه در گفتوگو با روزنامه واشنگتن پست اعلام کرده بود به دلیل کمبود فرصت و زمان برای ملاقات رسمی با اوباما دیدار نکرده و دلیل دیگری در این خصوص وجود نداشته، در آخرین کنفرانس خبری خود در نیویورک و در پاسخ به خبرنگار نیویورک تایمز که از او درباره نتایج سفرش به مقر سازمان ملل پرسیده بود، گفت: «دستاوردهای این سفر در حد یک سفر چهار روزه قابل قبول است و امیدوارم این سفر آغاز کننده روابط بهتر و سازنده با کشورهای جهان باشد.»
وی افزود: «میخواهم این سفر اولین گام برای روابط بهتر دو ملت ایران و آمریکا باشد و نسبت به دو دولت حداقل جلوی تنشهای بیشتر را بگیریم و زمینهای برای دست یابی به منافع مشترک فراهم کنیم.»
دکتر روحانی در این نشست خبری در پاسخ به سوالی از سوی آسوشیتدپرس مبنی بر اینکه چه گامهایی باید برای برگزاری نشست دو جانبه بین ایران و امریکا برداشته شود گفت: برنامه مقدماتی برای این کار فراهم شده بود که بین من و اوباما دیداری برگزار شود.
وی افزود: طرف امریکایی ابراز تمایل کرده بود و ما هم مشکلی برای دیدار نداشتیم اما دربرنامه ریزی برای نحوه این دیدار و نتایجی که دیدار اول باید داشته باشد وقت و زمان کافی نبود و دو طرف بر این توجه کردند که زمان کافی وجود نداشت.
رییس جمهوری اظهار داشت: بعد از ۳۵ سال تنش در روابط بین ایران و آمریکا، ملاقات در سطح دو رییس جمهور خود بخود با پیچیدگیهایی همراه است دو طرف میخواستند دیدار موثری داشته باشند فضایی که امروز به وجود آمده با گذشته کاملا متفاوت است که صدای ملت ایران در انتخابات بوجود آورنده این فضا بوده است.
روحانی همچنان در گفتوگوهای خود با رسانهها با لحن مثبت و سازنده از احتمال گفتوگو و ارتباط با امریکا میگفت. او همچنین صحبتهای اوباما را گامی مثبت و رو به جلو عنوان کرد.
با پایان یافتن این کنفرانس خبری و در حالی که رییس جمهور و هیات همراه آماده میشدند هتل را به مقصد فرودگاه ترک کنند، خبر جدیدی رسید و آن تماس تلفنی اوباما برای گفتوگو با حسن روحانی بود. دو رییس جمهور سرانجام تابوی ۳۴ ساله را شکسته و به طور مستقیم با یکدیگر گفتوگو کردند. این مکالمه تلفنی که ۲۰ دقیقه طول کشید به عنوان تاریخیترین مکالمه تلفنی روحانی در تاریخ ثبت خواهد شد. مکالمهای که به احتمال زیاد فرصتهای جدیدی را برای ایران در مسئله هستهای فراهم کرده و درهای جدیدی را برای ایجاد ارتباط مستقیم با امریکا خواهد گشود.
دو رییس جمهور در تماس تلفنی خود چه گفتند؟
در این گفتوگوی تلفنی، دو طرف بر اراده سیاسی برای حل سریع مساله هستهای تاکید کرده و زمینه را برای حل موضوعات دیگر و همکاری در مسائل منطقهای مورد توجه قرار دادند.
در این گفتوگو همچنین روسای جمهوری ایران و آمریکا، وزرای امور خارجه خود را مامور کردند تا زمینه همکاریهای لازم را هر چه زودتر فراهم آورند.
اخبار دیگر از جزییات این مکالمه حاکی از این است که دو طرف با زبان یکدیگر پیامهایی را از صلح نیز رد و بدل کردند و در حالیکه حسن روحانی در انتهای این گفتوگو به زبان انگلیسی روز خوشی را برای اوباما آرزو کرده است، او نیز به زبان فارسی از رییس جمهور ایران خداحافظی کرده است.
توئیتر کاخ سفید همچنین نوشت: روحانی در پایان این گفتوگوی کوتاه به زبان انگلیسی به اوباما گفته است: Have a nice day و اوباما نیز به زبان فارسی پاسخ داده است: «خداحافظ». این خبر به سرغت به خبر اول رسانههای بینالمللی تبدیل شد و از آن به عنوان واقعهای تاریخی یاد کردند.
اوباما که ساعت یازده به وقت تهران تماس تلفنی خود با روحانی را برقرار گرد، گفت که «احترام منحصر به فرد خود به مردم ایران» را به روحانی ابلاغ کرده است. اوهمچنین بیان کرد: «مطمئنا موانع مهمی در مسیر وجود دارد… ولی معتقدم که ما میتوانیم به راه حل جامعی دست یابیم.»
وی در عین حال در ادامه خاطر نشان کرد: «ما وظیفه داریم مسیر دیپلماسی را تعقیب کنیم… ما فرصت منحصر به فردی داریم تا با رهبری جدید در تهران به پیشرفت برسیم.»
حساب توئیتر روحانی هم، متن زیر را در مورد این مکالمه تلفنی منتشر کرده است:
- در مکالمه تلفنی، دو رئیس جمهور، اراده سیاسی خود برای حل سریع مساله هستهای را ابراز داشتند
- اوباما به رئیس جمهور ایران گفته است: من احترام خود به شما و مردم ایران را ابراز میدارم. معتقدم که روابط بین ایران و ایالات متحده، تاثیر عمیقی بر منطقه خواهد داشت. اگر ما بتوانیم در موضوع هستهای به پیشرفت دست یابیم، مسائل دیگر و از جمله سوریه به نحو مثبتی تاثیر خواهد پذیرفت
- روحانی به اوباما گفته است: در موضوع هستهای به شرط وجود اراده سیاسی، راهی سریع برای حل مساله وجود دارد. ما در مورد آنچه از ۵ + ۱ و به طور خاص دولت شما در هفتههای آینده خواهیم دید، امیدواریم. من تشکر خود از مهمان نوازی و تماس تلفنی شما را ابراز میدارم. روز خوبی داشته باشید آقای رئیس جمهور.
اوباما نیز به روحانی گفته است: متشکرم، خداحافظ
صفحه توئیتر کاخ سفید باراک اوباما نیز بیان کرد اوباما در گفتوگویی تلویزیونی ضمن تایید گفتگوی تلفنی با رئیس جمهوری ایران گفت: من همین الان تلفنی با پرزیدنت روحانی گفتگو کردم.
او گفت: حل و فصل اختلافات در برنامه هستهای ایران به از سرگیری روابط تهران و واشنگتن کمک خواهد کرد.
رئیس جمهور آمریکا افزود: درحالیکه مطمئنا موانع زیادی در پیش رو خواهد بود من معتقدم که میتوانیم به یک راه حل فراگیر دست پیدا کنیم
اوباما گفت: تلاش میکنیم گامهای مثبتی را در تعامل با رئیس جمهور روحانی برداریم.
او افزود: ما مسئولیت داریم که دیپلماسی را دنبال کنیم و فرصتی استثنایی داریم که این کار را با روی کار آمدن دولت جدید در تهران به پیش ببریم.