دست برتر در ژنو ۲
با گذشت سه سال از بحران سوریه و فرسایشی شدن نبرد میان ارتش، دولت و نیروهای مردمی این کشور با گروههای مسلح تروریستی مورد حمایت غرب و رژیمهای مرتجع عربی، اینک چشمها به نشست موسوم به «ژنو ۲» دوخته شده است، تا مگر خط پایانی بر بحران سه ساله باشد.
به گزارش افکارنیوز، درباره این نشست و آینده تحولات سوریه موارد ذیل قابل توجه است:
۱ - نشست ژنو ۲ در واقع امتدادی از نشست ژنو ۱ است که در ژوئن سال ۲۰۱۲(خرداد ۹۱) با حضور کشورهای مختلف(اعم از مخالفان و حامیان سوریه)، سازمان ملل و البته بدون حضور ایران در پایتخت سوئیس برگزار شد. طبق مصوبات ژنو ۱ حل بحران سوریه از طریق توافق همه گروههای درگیر در این کشور و دولت سوریه در جهت تشکیل «دولت انتقالی» امکانپذیر است و دولت انتقالی زمام امور کشور را در مرحله انتقالی به عهده میگیرد. در این نشست به سرنوشت بشار اسد در این فرآیند اشاره مستقیمی نشد، زیرا میان آمریکا و روسیه نسبت به رفتن یا ماندن او اختلاف جدی وجود داشت و این دو قدرت جهانی برای گذر از اختلافات،
این موضوع را مسکوت گذاردند.
۲ - در بحران سوریه اکنون سه سطح از بازیگران نقش دارند؛ بازیگران داخلی، منطقهای و بینالمللی. اتفاقی که در حال حاضر شاهد آن هستیم این است که اولا در سطح عمومی بحران، جنگ به یک حالت فرسایشی تبدیل شده. در این جنگ فرسایشی اگرچه حجم انبوه حمایتهای مالی و تسلیحاتی محور عربی - غربی به کمک تروریستها آمده است و غربیها و عربها انتظار داشتند ماجرا به نفع آنها یکسره شود ولی طی ماههای گذشته و به خصوص پس از فتح شهر استراتژیک «القصیر» صحنه نبرد کاملا به نفع نظام سوریه تغییر کرده و موقعیت گروههای مسلح تروریستی نیز روز به روز ضعیفتر میشود.
۳ - در حالی که برخی ناظران سیاسی نسبت به ژنو ۲ خوشبین هستند و با توجه به نرمش برخی کشورهای مخالف سوریه(به ویژه آمریکا، ترکیه و قطر) به یک توافق سیاسی درباره آینده سوریه و آتشبس امید بستهاند، اما برخی دیگر از تحلیلگران بر این باورند که معادلات بحران سوریه، پیچیدهتر از آن است که به آسانی از طریق سیاسی حل شود. استدلال گروه اول بر این اساس است که در ماههای اول جنگ، دولتهای غربی، عربی، ترکیه و رژیم صهیونیستی، سقوط سریع حکومت سوریه توسط مخالفان مورد حمایت خود را بارها پیشبینی کرده و میگفتند «اسد باید برود». ایهود باراک - وزیر دفاع وقت رژیم صهیونیستی - در
دسامبر ۲۰۱۱ گفت که اسد «ظرف چند هفته» خواهد رفت. بیبیسی در جولای ۲۰۱۲ نوشت که اسد تا ۳۰ روز دیگر میرود. پس از ترور برخی نزدیکان اسد، در ۲۱ جولای ۲۰۱۲ اکونومیست نوشت که اسد به زودی خواهد رفت. المانیتور هم در ژانویه ۲۰۱۳ ادعا کرد که اسد تا ماه مارس ۲۰۱۳ سرنگون خواهد شد. اوباما در مارس ۲۰۱۲ تاکید کرده بود «من مطمئن هستم که اسد میرود. بحثبر سر رفتن یا نرفتن او نیست، بحثبر سر زمان آن است.»
اما با گذشت سه سال، حکومت سوریه همچنان پابرجاست و مقامات آمریکایی اینک گفتهاند ارزیابیهای اطلاعاتی که زمانی نشان میدادند بشار اسد در آستانه شکست است، اکنون میگویند او میتواند در آینده زمام امور سوریه را در دست داشته باشد. پس از مدتی آمریکا فراتر از این رفته و حتی گفته شده که اسد مجاز است در انتخابات آینده ریاست جمهوری شرکت کند. پیروزیهای میدانی ارتش سوریه نیز از دیگر دلایلی است که حاکی از ثبات بیشتر نظام سوریه و نویدبخش پایان بحران در این کشور است.
در واقع ترس از پیروزی گروههای تروریستی سلفی و همپیمانان القاعده، دولتهای غربی را در حمایت از مخالفان دچار تردید جدی کرده است. اکنون در صحنه میدانی ابزارهای فشار تروریستی ناکارآمدی خود را نشان داده و غربیها در مقابل شرایط پیچیدهای قرار گرفتهاند. آنها با پایان بحران سوریه باید به استقبال تروریستهایی بروند که از آنها حمایت کردهاند. در چنین شرایطی مقامات غربی به برخی از رهبران معارضین اطلاع دادهاند که مذاکرات ژنو لزوماً به معنای کنار گذاشتن بشار اسد از قدرت نیست، برای این که با رفتن او آشوب کامل بر سوریه حکمفرما خواهد شد، و گروههای تندروی اسلامی
قدرت را در دست خواهند گرفت! این بهانه در حالی است که گروههای یاد شده طی ۳ سال گذشته برای سقوط دولت اسد موفقیتی نداشتهاند.
۴ - در صحنه سیاسی نیز پیوند گروههای تروریستی و مخالف مسلح نه تنها از انسجام برخوردار نیست بلکه تنش و درگیری خونینی بین آنها(داعش، جبهه اسلامی، جبهه النصره و ارتش آزاد) جریان دارد. اجزای ائتلاف ملی که تلاش میکردند خود را تنها نماینده مردم سوریه نشان دهند اکنون حتی در درون خود نیز با شوراهای ملی که طیفی از گروههای مختلف را دربر میگیرد در تضاد به سر میبرند و مخالف مشارکت در نشست ژنو ۲ هستند. سؤالی که وجود دارد این که آنچه تا به حال تحت نام ائتلاف و به عنوان نماینده مردم سوریه معرفی میشد امروز در چه جایگاهی قرار دارد، آنها چه کسانی هستند و آیا نماد سیاستهای
کشورهای غربی هستند یا نماد اراده مردم سوریه؟! از طریق نظرسنجیهایی که موسسات معروف غربی مانند «گالوپ» به عمل آوردهاند، امروز ۷۰ درصد مردم به بشار اسد رای خواهند داد و اکثریت مردم مخالف آنچه اراده براندازی در سوریه است در حرکت هستند.
۵ - کسانی که نسبت به ژنو ۲ بدبین هستند به ظهور نسل جدیدی از عناصر القاعده اشاره دارند که با رویکرد تکفیری و با حمایت کشورهایی چون عربستان سعودی، نه تنها سوریه، بلکه لبنان و عراق را تبدیل به جولانگاه خود کرده و در آینده این احتمال هست که معادلات میدانی در سایر کشورهای حامی خود را نیز تغییر بدهند. این گروهها به هیچ وجه راهکار سیاسی و گفت و گو با نظام حاکم را قبول ندارند و تنها با تکیه بر سلاح و نبرد میدانی، درصدد سرنگونی نظام و برپایی امارت به اصطلاح «اسلامی» در سوریه هستند.
نکته دیگر آن است که بسیاری از این گروهها، خارجی هستند و اساسا حق مشارکت در آینده سیاسی سوریه را ندارند. یک مرکز پژوهشی بینالمللی درباره گروههای تندرو گزارش داده که سوریه به مرکز تروریستهای ۷۰ کشور جهان تبدیل شده است. اکثر این افراد در چارچوب گروههای جبهه النصره، داعش(دولت اسلامی در عراق و شام) به کار گرفته شدهاند که هر دو وابسته به القاعده هستند. عربستان که در سوریه به اهداف خود نرسیده است، مدتی است بحران را به لبنان و عراق تسری داده است. ترورها و انفجارات بیروت و معرکه استان الانبار در غرب عراق، نمونهای از سیاست بحرانزایی منطقهای آلسعود محسوب
میشود.
۶- به این ترتیب میتوان گفت نشست ژنو ۲ گرهای از بحران سوریه نخواهد گشود.