حجاریان: اینکه میگویند تودهها بیهدف انقلاب کردهاند حرف بیجایی است
اینکه برخی میگویند تودهها بیهدف انقلاب کردهاند حرف بیجایی است، شاه هم همینطور به انقلاب ایران نگاه میکرد.
- حجاریان در مصاحبه ای با روزنامه شرق در خصوص انقلاب به نکات جالبی اشاره کرد.
برخی از این نکات به این شرح است:
- بهاعتقاد من ماجرا، یک حرکت انسانی و خیلی متمدنانه و مردمی بوده است، هرچند نقصهایی نیز بر آن وارد است. انقلاب ما، انقلاب شادی بود. دقت داشته باشید که در جریان انقلاب ما، به هیچ زنی تعرض نشد، در حالی که شما میبینید در میدان التحریر مصر به چند زن تجاوز شد. یا مثلا به انقلاب فرانسه نگاه کنید یک جنگ داخلی به تماممعنا بود.
اصلا خیلی از انقلابها به جنگ داخلی تبدیل میشود در صورتی که در ایران چنین اتفاقی نیفتاد. حتی ارتش اوایل با مردم بد برخورد کرد، اما اواخر ماجرا اعلام بیطرفی کرد و حتی در تظاهرات، در کنار مردم بود. انقلاب ما خیلی شاد بود. شما کتاب «ده روزی که دنیا را تکان داد» اثر جان رید را در ارتباط با ۱۰ روز ماجرای انقلاب اکتبر روسیه مطالعه کنید و ببینید در انقلاب روسیه چه فجایعی رخ داده بعد متوجه میشوید تا چه اندازه، مردم ایران در شهرها و روستاهای ما متمدنانه رفتار کردند.
- از زمانی که هویدا از نخستوزیری کنار گذاشته شد. حتی شاه این جسارت را هم نداشت که یک حکومت نظامی را بر سر کار بیاورد. در آن مقطع، مردم از مشروطیت عبور کرده بودند. خود امام نیز از مشروطیت عبور کردند، امام گفت: مشروطیت خیلی خوب بوده است اما پدران ما چه حقی داشتهاند که برای ما تصمیم بگیرند، ما خودمان میخواهیم برای خودمان تصمیم بگیریم. از آن زمان بود که شعار جمهوریت سر داده شد. درواقع جمهوریت یک پله از مشروطیت بالاتر است.
- ببینید هویدا که اختیاری نداشت، همه اختیارات حکومت در دست شاه بود. البته مسوولیت با هویدا بود و شاه زیربار مسوولیت هیچکاری نمیرفت. این هم یکی دیگر از اشتباهات او در حکومتداری بود. ما در روایات داریم که فرد مختار، مسوول است. البته هویدا نقد میشد، روزنامه «توفیق» حتی کاریکاتورش را میکشید، اما سرنخ دست شاه بود. به همین دلیل است که میگویند تغییر هویدا کافی بود. به همین دلیل آن بدبخت را به زندان انداخت. شاه حتی زمان رفتن از ایران همه سگهایش را برد اما هویدا را جا گذاشت. یعنی به اندازه سگهایش برایش ارزش نداشت. حتی او را از زندان آزاد نکرد تا خودش فرار کند.
- آنقدر جمعیت مردم انقلابی زیاد بود که موج آن، شاه را با خود برد. درواقع میتوان گفت که شاه پوشالی بود و امام هم که این موضوع را درک کرده بود نه ستیز میکرد و نه سازش. اما شما الان به وقایع اوکراین نگاه کنید، در آنجا، هم ستیز است هم سازش. هم با خانم اشتون و بقیه سیاستمداران اروپا، مذاکره میکنند هم در خیابان یکدیگر را میکشند، همهجا همینطور بوده اما در انقلاب ایران، هرگز اینگونه نبود.
- شاه با بعضی گروههای صنفی خوب بود با بعضیها نه. با آن گروههای صنفی که خودش میساخت خوب بود، مثلا با گروههای صنفی کارگری که خودش میساخت، خوب بود. ما در آن زمان حتی احزاب مختلفی داشتیم اما همه قلابی بودند. حزب ایران نوین و حزب مردم وجود داشتند که بعد هر دو را منحل کرد. نکته بسیار مهم در مقطع پیروزی انقلاب این است که جامعه ایران تودهوار نبود، در درون خود، سازمان داشت، در شهرها، شبکههای مهم و قوی اجتماعی وجود داشتند. جامعه مدنی قوی بود، درصورتیکه شاه فکر میکرد همه را از بین برده است.اینکه برخی میگویند تودهها بیهدف انقلاب کردهاند حرف بیجایی
است، شاه هم همینطور به انقلاب ایران نگاه میکرد.