آخرین وضعیت مذاکرات ایران و ۱ + ۵
گزارشها نشان میدهد اکنون عمده مذاکرات به دو موضوع محدود شده است: ظرفیت غنیسازی در ایران و تحقیق و توسعه مرتبط با غنیسازی.
به گزارش افکارنیوز، هیئتهای کارشناسی ایران و ۱ + ۵ آخرین دور مذاکرات کارشناسی خود قبل از آغاز نگارش پیش نویس توافق نهایی را روزهای سهشنبه و چهارشنبه ۱۶ و ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۳(۶ و ۷ می ۲۰۱۴) در نیویورک انجام دادند.
در این دور از مذاکرات مقدمات لازم برای آغاز رسمی متن توافق نهایی فراهم شده و نگارش این متن در دیدار روز ۲۳ اردیبهشت دو تیم آغاز خواهد شد.
اگرچه گزارشهای دیگری وجود دارد که میگوید مدتها قبل یک پیش نویس برای توافق نهایی نوشته شده و اکنون مسئله اصلی دو طرف چگونگی قبولاندن آن به محیط داخلی خودشان است نه نگارش متن اصلی توافق.
با این حال، گزارشها نشان میدهد اکنون عمده مذاکرات به دو موضوع محدود شده است:
۱ - ظرفیت غنی سازی در ایران
۲ - موضوع تحقیق و توسعه مرتبط با غنیسازی
درباره مسئله اول دشواری موجود مربوط به ایران است که از آنجا که استدلالهای دو طرف درباره میزان نیاز عملی ایران به غنیسازی متفاوت است، در نتیجه ظرفیت غنیسازی که ایران میتواند در طول گام آخر برای خود حفظ کند اختلاف نظر گستردهای وجود دارد.
مقصود از ظرفیت غنیسازی در اینجا ترکیب تعداد و نوع ماشینهای سانتریفیوژ است که بر اساس شاخصی به نام «واحد کاری تفکیک کنند»(SWU) محاسبه میشود.
ارزیابی سازمان انرژی اتمی در ایران این است که باید ظرفیت فعلی غنیسازی به طور کامل حفظ شود و آنچه میتوان درباره آن مذاکره کرد صرفا برنامه آتی توسعه این صنعت است.
ایران اکنون حدود ۲۱۰۰۰ ماشین نصب شده(در نطنز و فردو) دارد که ۱۰۰۰ عدد آن ماشین نسل دوم است.
از این تعداد فقط ۸۰۰۰ ماشین در حال دریافت گاز و غنی سازی است.
اما طرف غربی تاکید دارد که اولا تعریف ایران از «نیاز عملی به غنیسازی» را نپذیرد، ثانیا غربی ها استدلال می کنند ایران در توافق ژنو پذیرفته استکه باید برنامه غنیسازی خود را محدود کند و این موضوع قابل مذاکره مجدد نیست و ثالثا از دید امریکا آنچه تعیین می کند ظرفیت غنیسازی ایران چقدر باشد، افزایش زمان Break out(زمان لازم برای تولید اورانیوم یک سلاح) به ۱۲-۱۸ ماه است نه نیاز عملی ایران و چیزهایی از این قبیل.
کارشناسان میگویند بر اساس این فرمول، غربیها اصرار دارند تعداد ماشینهای ایران زیر ۴۰۰۰ عدد و مقدار مواد ۵ درصدی که ایران میتواند حفظ کند زیر ۱۲۰۰ کیلوگرم باشد.
به این ترتیب، به نظر میرسد بحثها در این باره به بن بست خواهد رسید مگر اینکه یک طرف تصمیم بگیرد از موضع خود کوتاه بیاید.
موضوع دومی که مذاکرات بر آن متمرکز است، مسئله تحقیق و توسعه مرتبط با غنیسازی است.
کارشناسان مطلع از موضوع می گویند از آنجا که در این بخش است که روشن خواهد شد که آینده برنامه و فناوری غنی سازی بویژه از حیثنوع ماشینها چه خواهد بود، دو طرف در این باره پافشاری ویژهای از خود نشان می دهند.
غربیها مایلند برنامه تحقیق و توسعه در ایران عملا تعطیل شود و ماشینهای ایران از نسل اول فراتر نرود.
این بدان معناست که کیفیت غنیسازی در ایران هرگز رشد نخواهد کرد.
این در حالی است که اطلاعات موجود نشان می دهد حفظ و رشد برنامه تحقیق و توسعه در حوزه غنیسازی جزو خطوط قرمز ابلاغی به تیم مذاکره کننده هستهای ایران است.