آیا توافق هستهای تا ۲۰ جولای منعقد خواهد شد؟
پاسخ به این سؤال به احتمال زیاد منفی خواهد بود اما این مذاکرات میتوانند این فرآیند را تمدید کنند.
به گزارش افکارنیوز، گری سیمور، مدیر کل پژوهش در مرکز بلفر دانشگاه هاروارد که از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ به عنوان هماهنگکننده کاخ سفید در نابودی تسلیحات کشتار جمعی، کنترل تسلیحات و مبارزه با تروریسم فعالیت کرده، در یادداشتی که در پایگاه اینترنتی پولیتیکو منتشر شد به بررسی فرآیند کنونی مذاکرات بین ایران و شش قدرت جهانی پرداخته است. وی مینویسد:
دور اخیر مذاکرات هستهای در وین بین ایران و شش قدرت بزرگ جهانی نتیجهای غافلگیر کننده و ناخوشایند داشت. برای اولین بار، مذاکره کنندگان لیستی از امتیازات هستهای را به ایران ارائه کردند که این کشور باید در ازای لغو همه تحریمها آنها را پذیرا شود. علی رغم تمام سخنان خوشبینانه درباره اینکه دستیابی به توافق هستهای نزدیک است - بخش اعظمی از این سخنان از جانب ایران گفته میشدند که سعی داشت شرکتهای غربی را به امضای قرارداد تجاری ترغیب کنند - تیم آمریکایی به خوبی میدانست که چانهزنیهای سختی در راه است و درباره خوشبینیهای بیش از حد هشدار داده بودند. با این
حال، گفتگوهایی که با مقامات درگیر در مذاکرات داشتم نشان میدهند که آنها با اطمینان به موضع قدرتمند خود در مذاکرات، وارد این مرحله حساس شدهاند.
مهمتر از همه اینکه، توافقنامه موقت برنامه اقدام مشترک که از ۲۰ ژانویه ۲۰۱۴ وارد فاز اجرایی شد به خوبی به پیش میرود. بر اساس این توافقنامه، ایران عناصر اصلی برنامه هستهای خود را متوقف یا محدود کرده که این امر به نوبه خود توسعه بیشتر ظرفیت ایران برای تولید مواد شکافتی تسلیحات هستهای را محدود ساخته است. بر اساس گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژی هستهای ایران بخش اعظمی از اورانیوم غنیشده ۲۰ درصدی خود را رقیق و یا تبدیل کرده، غنیسازی بالای پنج درصد را متوقف کرده، نصب سانتریفیوژهای اضافی را متوقف کرده و ساختوسازهای اصلی در رآکتور تحقیقاتی آب سنگین اراک
را متوقف کرده است.
یک سایت جدید که اورانیوم با غنای پایین را از هگزافلوراید به اکسید تبدیل میکند - این اکسید را نمیتوان بیشتر غنیسازی کرد مگر اینکه بار دیگر تبدیل به هگزافلوراید شود - تقریبا پایان یافته است. درست است که ایران بر اساس برنامه اقدام مشترک میتواند به تحقیق و توسعه سانتریفیوژها ادامه دهد اما بر خلاف آنچه برخی منتقدین مطرح میکنند، این امر نمیتواند توانمندیهای ایران را در چارچوب زمانی توافق موقت افزایش چشمگیری دهد.
آمریکا و اتحادیه اروپا در ازای محدودیتهای هستهای ایران برخی از تحریمهای تجاری را تسهیل کرده و نیز مقداری از مبالغ مسدود شده درآمدهای نفتی ایران را آزاد کردند. اما ساختار کلی رژیم تحریمها دستنخورده باقی مانده است، زیرا مقامات آمریکایی و اروپایی به صورت مداوم به شرکتها و سایر دولتها هشدار دادهاند که از اتخاذ اقدامات منتهی به تضعیف تحریمها اجتناب ورزند.
برای تقویت این پیام، واشنگتن به اعمال تحریمهای علیه شرکتهایی که تحریمهای کنونی را نقض کردهاند، حتی در زمان پیاده ساختن توافقنامه هستهای، ادامه میدهد. سازمانهای خصوصی به مانند " اتحاد در برابر ایران هستهای "(که من رئیس آن هستم) نیز با دعوت از شرکتهای کشورهای غربی برای اجتناب از تجارتی با ایران که تحریمها را نقض میکند، یاریرسان بودهاند.