سفر روحانی به ترکیه چه اهدافی را دنبال میکند؟
" حسن روحانی " رئیس جمهور ایران امروز در دیداری رسمی به ترکیه سفر کرده است. روحانی به دعوت رسمی " عبدالله گل " همتای ترک خود راهی این کشور میشود. روحانی در این سفر درباره مسائل مختلف و در رأس آنها بحران سوریه و روابط دو جانبه با مقامات ترکیه گفتگو خواهد کرد.
به گزارشافکارنیوز، دکتر حسن روحانى رئیس جمهور ایران امروز به منظور انجام دیدارى دو روزه به آنکارا سفر کرد.
ریاست جمهوری ترکیه با اشاره به سفر روز دوشنبه حسن روحانی، رییس جمهور ایران به آنکارا، طى بیانیه ای اعلام کرد: برای اولین بار جلسه شورای عالی همکاری های استراتژیک میان ایران و ترکیه برگزار می شود که ریاست این جلسه بر عهده رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، و دکتر حسن روحانی است.
در ادامه این بیانیه آمده بود: رییس جمهور ایران به دعوت رییس جمهور ترکیه روزهای دوشنبه و سه شنبه برابر با ١٩ و ٢ خرداد به آنکارا سفر می کند. پس از سفر رییس جمهور ترکیه در فوریه سال ٢ ١١ میلادى به تهران اولین رفت و آمد در سطح ریاست جمهوری انجام می گیرد. به نوشته این بیانیه، در این سفر دو طرف در دیدارهای خود درباره روابط دو کشور و مسایل مهم منطقه ای بحثو تبادل نظر می کنند. سفر روحانی به آنکارا به گسترش هر چه بیشتر روابط ایران و ترکیه، دو کشوری که علاوه بر مناسبات همسایگی، پیوندهای عمیق فرهنگی و تاریخی با یکدیگر دارند، کمک خواهد کرد.
بعد از روى کار آمدن دکتر روحانى، ترکیه به عنوان یکی از مقصدهاى سفر خارجى رییس دولت مطرح بود. این سفر اما به دلایل مختلف از جمله عدم توافق در مورد زمان سفر با توجه به مشغله هاى کارى مقامات دو کشور انجام نشد. در ابتدا روحانى قصد داشت به منظور شرکت در بزرگداشت مولانا در قونیه به ترکیه سفر کند، ولی به دلیل حجم زیاد کار رییس جمهور این سفر محقق نشد.
سپس دولت جمهورى اسلامى ایران دعوتنامه اى برای سفر رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، به تهران ارسال کرد که وى در ژانویه سال ٢ ١۴ میلادى طى سفرى یک روزه به تهران آمد و در جریان این سفر سه سند همکارى بین مقامات دو طرف به امضا رسید و اردوغان بار دیگر به صورت رسمى از رییس دولت ایران برای سفر رسمى به کشور متبوعش دعوت کرد. از آن زمان نیز چندین تاریخ برای این سفر تعیین شد و در آخر تصمیم گرفته شد که روحانى در تاریخ ١٩ خرداد به ترکیه سفر کند. روحانى در جریان این سفر در راس هیاتى متشکل از وزراى اغلب اقتصادى کابینه با رجب طیب اردوغان نخست وزیر ورعبدالله گل رییس جمهور
ترکیه دیدار خواهد کرد.
حسن روحانى همچنین در طول سفر در نخستین نشست شوراى عالى همکارى هاى راهبردى ایران و ترکیه شرکت خواهد کرد. این شورا در جریان سفر اردوغان به تهران در اسفند ماه سال ١٣٩٢ تشکیل شد.
در این رابطه بیانیه مشترک مطبوعاتى در تهران و آنکارا و در آستانه این سفر دو روزه منتشر شد که در آن عنوان شده: در جریان گفت و گوهاى رسمى دکتر روحانى با عبدالله گل رییس جمهورى و رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه، توسعه و تقویت مناسبات دو جانبه ایران و ترکیه در کلیه زمینه ها مورد تاکید خواهد بود و در این راستا برگزارى اولین نشست شوراى عالى همکارىهاى دو کشور نشانگر ظرفیت هاى پویا در تحکیم مناسبات و علایق دوستانه میان دو ملت است.
همچنین در این بیانیه مشترک آمده است: این سفر در عین حال فرصتى مغتنم برای رایزنىهاى در سطح عالى میان ایران و ترکیه در خصوص موضوعات مهم منطقه اى و بینالمللى خواهد بود.
" محمود واعظى "، وزیر ارتباطات و فناورى اطلاعات ایران، که پیش از رییس جمهور به آنکارا سفر کرده بود با تنى چند از مقامات ترک دیدار کرد. وى با " لطفی الوان " وزیر حمل و نقل، امور دریانوردی و ارتباطات، " جودت یلماز " وزیر توسعه و " فکری ایشیک " وزیر علوم، صنایع و فناوری و " احمد داود اوغلو " وزیر امور خارجه ترکیه دیدار کرد و درباره گسترش همکاری های دو جانبه به گفت وگو پرداخت. طبق اعلام وى در جریان سفر رییس جمهور به ترکیه دست کم شش سند همکارى میان دو کشور به امضا خواهد رسید.
*** امید به رشد روابط اقتصادی ایران و ترکیه
" جودت ییلماز " وزیر توسعه و نماینده دولت آنکارا در پیگیرى روابط ترکیه با جمهورى اسلامى ایران گفت: دولت آنکارا بى صبرانه منتظر سفر دوشنبه دکتر حسن روحانى به ترکیه است. وى در آستانه سفر روحانى به ترکیه با مثبت ارزیابى کردن سفر گذشته رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه به تهران و قرادادهاى منعقد شده بین دو کشور گفت: در این سفر موافقتنامه تجارت ترجیحى که سال ها در دستور کار گفت و گوهاى مقامات ایران و ترکیه قرار داشت، به امضا رسید و اکنون مراحل تصویب آن در مجالس ملى دو کشور پیگیرى می شود.
وزیر توسعه ترکیه همچنین به سفرش به تهران براى شرکت در کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و ترکیه نیز اشاره کرد و در خصوص دستاورهاى این سفر افزود: در این نشست برای اولین بار فرصتی به دست آمد تا با مقامات دولت ایران درباره تمامى مباحثاقتصادى و تجارى دو کشور به طور گسترده به بحثو تبادل نظر بپردازیم. ییلماز بار دیگر با تاکید بر اهمیت سفر روحانى به آنکارا اظهار داشت: سفر رییس جمهورى ایران به ترکیه از نظر آینده روابط اقتصادى و سیاسى دو کشور مهم است و به همین خاطر مقامات آنکارا این سفر را به دقت دنبال مى کنند.
وى با اشاره به سفر " محمود واعظى " وزیر ارتباطات و فناورى اطلاعات ایران به ترکیه پیش از سفر روحانى اشاره کرد و گفت: آقای " واعظى " و رییس طرف ایرانى کمیسیون مشترک اقتصادى ایران و ترکیه در مدت دو روز حضورشان در آنکارا با نخست وزیر، وزیر توسعه، خارجه، انرژى، حمل و نقل و صنعت و فناورى ترکیه درباره فرآیند همکارى ها و مقدمات سفر رییس جمهوری اسلامى ایران دیدار و گفت و گو کردند.
وى با اشاره به اینکه در سال جارى میلادى در مبادلات تجارى کالا بین دو کشور شاهد رشدى ٢ درصدى خواهیم بود، ابراز امیدوارى کرد که با اجرایى شدن موافقتنامه تجارت ترجیحى، شاهد ارتقای جدى در سطح مبادلات تجاری ایران و ترکیه باشیم. وى افزود: ایران و ترکیه روابط سیاسی بسیار خوبی دارند، ولى روابط اقتصادى هنوز در سطح مطلوب نیست. زیرساخت هاى لازم برای توسعه مناسبات تجارى فراهم شده و امیدواریم اقتصاد ایران در دوره پیش رو شاهد شکوفایى جدی باشد.
شمارى از تحلیلگران این سفر را در راستاى ارتقاء سطح مبادلات تجارى دو کشور به سطح ٣ میلیارد دلار موثر مى دانند. حجم مبادلات تجارى ایران و ترکیه در سال ٢ ١٣ میلادى بالغ بر ١٣ / ٥ میلیارد دلار بوده است. به اعتقاد کارشناسان ممکن است در جریان این سفر شاهد چانه زنى هایى در مورد قیمت گاز صادراتى ایران به ترکیه از سوى مقامات ترک باشیم. در حال حاضر ترکیه از خریداران عمده گاز ایران محسوب مىشود.
از دیگر سو مقامات ایرانى نیز ترکیه را کریدورى مناسب جهت انتقال گاز ایران به اروپا دانسته و احتمالا در جریان این سفر مذاکراتى جدى در این رابطه به انجام خواهد رسید. براساس پیش بینى ها تحولات سوریه نیز از جدى ترین مباحثى خواهد بود که در جریان این سفر بین مقامات دو کشور مورد بررسى قرار خواهد گرفت. این سفر که در آستانه برگزارى انتخابات ریاست جمهورى ترکیه انجام مى شود فرصتى مناسب براى تعمیق روابط دو کشور در زمینه مسایل منطقه اى، بینالمللى و دوجانبه خواهد بود.
این سفر از جهت توسعه روابط ترکیه و ایران و در پى بروز سردى روابط در سال های اخیر به دلایل مختلف، نقطه عطفى تازه قلمداد مى شود. این بازگشایی روابط سیاسى بین ایران و ترکیه درحالى صورت مى گیرد که به اعتقاد کارشناسان در ١ سال اخیر علىرغم توسعه قابل ملاحظه روابط متقابل، هر دو کشور از پتانسیل هاى جایگزین فراوانى براى توسعه هر چه بیشتر روابط برخوردار بودند که این در هر دو کشور دلایل خاص خود را دارد. به گونه اى که ترکیه در روابطش با ایران همواره جانب احتیاط را نگه داشته است چرا که تلاش براى نزدیک شدن به غرب و همکارى با آمریکا به منزله فاصله گرفتن از روابط متقابل در
زمینه های خاصى همچون روابط امنیتى با ایران بوده است.
با این حال روى کار آمدن دولت جدید در ایران و در پیش گرفتن سیاست دیپلماسى و همکاری در عرصه بین المللى از یک سو و به توافق رسیدن ایران با طرف هاى غربى خود بر سر پرونده هسته اى از سویى دیگر، گامى مثبت بود که این خود تاثیری مثبت بر روابط منطقه اى و جهانى ایران گذاشته است.
*** اهمیت سفر روحانى به ترکیه
به عقیده کارشناسان سفر روحانی به ترکیه بسیار با اهمیت است چراکه وقتی بالاترین مقام اجرایی یک کشور به کشور دیگری سفر می کند نشان دهنده اهمیت روابط میان دو کشور و حاکی از عمق روابط و وجود رابطه خوب و حسنه میان آنها است.
این سفر همچنین از این لحاظ که به نوعی پاسخ سفر چندی پیش اردوغان به ایران می باشد نیز دارای اهمیت است. علاوه بر اینها تحولات بسیار مهمی در منطقه روی داده و شاید به لحاظ اقتصادی این سفر از این بابت اهمیت دارد که ممکن است اروپا به دلیل بحران اوکراین از سوی روسیه در مخمصه گازی قرار بگیرد و لذا ایران بتواند در این فرصت به خوبی به ایفای نقش بپردازد و پتانسیل هایی که برای ایران موجود است و تاکنون کمتر فرصت پیدا کرده از آنها استفاده کند را مورد بهره برداری قرار بدهد. بعد از بحران اوکراین بارها مقامات ایرانی عنوان کردند که می توانند در صدور گاز به اروپا نقش ایفا کند و لذا
اکنون فرصت خوبی است که در این باره رایزنی شود؛ هرچند که عملی شدن این موضوع(صادرات گاز به اروپا) زمان می برد اما به هر حال ایران می تواند در منشور امنیت انرژی اروپا نقش داشته باشد.
موضوعات مورد اهمیتی که می تواند در این سفر مورد مذاکره قرار بگیرد همکاری های دوجانبه ایران و ترکیه به خصوص در موضوعاتی همچون حمل و نقل و توریسم و گردشگری است که به نظر می رسد ایران می تواند از تجربیات خوب ترکیه در موضوع زیرساخت های توریستی و مدیریت و سازماندهی فضاهای توریستی و همچنین اقتصاد گردشگری استفاده کند.
*** بازتاب سفر روحانی در رسانه های ترکیه
در این سفر دکتر حسن روحانى، دست کم شش توافق نامه سیاسی و اقتصادی میان دو کشور به امضا می رسد که هدف از آن ارتقای روابط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان این دو همسایه است.
هر چند تا کنون برنامه دیدارهای روحانی در ترکیه نهایی نشده، اما قرار است وی با عبدالله گل و رجب طیب اردوغان دیدار و گفتگو کند. رئیس جمهور ایران در سفر به ترکیه همچنین با برخی دیگر از مقامات بلند پایه این کشور دیدار خواهد داشت.
به غیر از موضوعات دو جانبه، مقامات ترکیه در دیدار با روحانی درباره مسایل مهم منطقه ای نیز گفتگو خواهند کرد. بر همین اساس سوریه یکی از مهمترین موضوعاتی است که در خصوص آن گفتگوهایی میان طرفین انجام خواهد شد. علاوه بر سوریه، عراق نیز از دیگر موضوعات مهم گفتگو میان دو طرف خواهد بود.
ترکیه و ایران از زمان آغاز بحران در سوریه مواضع مختلفی را درباره آن اتخاذ کردند که همین امر سبب بروز اختلافاتی میان تهران و آنکارا شد. اختلافات دو کشور در این رابطه به حدی بود که ایران به عنوان یکی از اصلی ترین حامیان بشار اسد مطرح شد و ترکیه در سوی دیگر میدان به عنوان یکی از حامیان اصلی گروه های شورشی که خواهان براندازی اسد بودند، خود را معرفی کرد.
البته اردوغان و روحانی پیشتر در ماه ژانویه و زمانی که نخست وزیر ترکیه به تهران سفر کرده بود در این مورد گفتگو کرده اند.
در مورد عراق نیز ترکیه امیدوار است که ایران از روابط خوب خود با بغداد برای حل اختلافات میان آنکارا و بغداد استفاده کند. ترکیه و عراق در هفته های اخیر به دلیل اقدام آنکارا در واردات نفت از اقلیم کردستان وارد تنش شده اند از همین رو احتمال دارد که مقامات آنکارا از روحانی بخواهند تا برای حل اختلافات میان ترکیه و عراق پادرمیانی کند.
روحانی برنامه ای برای حضور بر مزار کمال آتاتورک، بنیانگذار ترکیه نوین، ندارد.
روزنامه تودی زمان با ارایه گزارشی از سفر روحانی به ترکیه و همچنین اشاره به توافقنامه هایی که قرار است در این سفر به امضای هر دو طرف برسد عنوان داشت که مقامات آنکارا در دیدار با رییس جمهور ایران در پی حل دو مشکل عمده ای خواهند بود که در سال های اخیر مشکلاتی برای دو کشور به وجود آورده است.
*** بنزین و مشکل کامیونداران ترک
ایران از چند سال قبل و برای جلوگیری از قاچاق بنزین دست به اقداماتی زده که برخی از آنها در مرزهای این کشور با کشورهای دیگر به اجرا گذاشته می شود. برای مثال در مرز ترکیه کامیونداران ترک که در امر انتقال کالا میان دو کشور فعالیت دارند زمانی که قصد ورود به ایران را دارند باید مبلغ ۷۵۰ دلار به ازای هر بار ورود به ایران بپردازند. این مبلغ برای جبران تفاوت قیمت بنزین در ایران و ترکیه از رانندگان ترک اخذ می شود و حتی اگر آنها در داخل ترکیه نیز باک خودروهای خود را پر کرده باشند نیز باید این مبلغ را برای ورود به ایران بپردازند.
به نوشته روزنامه تودی زمان، این کار برای جلوگیری از قاچاق بنزین از ایران به ترکیه انجام می شود چون قیمت بنزین در ایران به مراتب کمتر از ترکیه است. اما این مسئله موجب شده تا سالانه ۱۶هزار کامیون دار ترک که در امر انتقال کالا به ایران فعالیت دارند برای فرار از پرداخت این مبلغ بار خود را در مرز ترکیه و ایران خالی کرده و از انتقال آن به این کشور خودداری کنند که این امر مشکلاتی را در مرز دو کشور به وجود آورده است از همین رو یکی از مشکلاتی که سران ترکیه در دیدار با روحانی به دنبال حل آن خواهند بود این قضیه است.
*** قیمت گاز صادراتی
بهای گاز صادراتی ایران به ترکیه نیز از دیگر موضوعاتی است که در گفتگوهای روحانی با اردوغان و گل در مورد آن بحثخواهد شد. گویا تهران حاضر نیست به میزانی که آنکارا می خواهد در بهای گاز صادراتی خود به ترکیه تخفیف بدهد و این امر مشکلاتی را میان دو کشور به وجود آورده است، به طوری که حتی ترکیه در این رابطه به دیوان داوری بین المللی نیز شکایت کرده است.
ترکیه به طور کلی ۶ , ١ میلیارد دلار در بخش واردات انرژی از دیگر کشورها هزینه کرده که ٢٣ میلیارد دلار از این رقم مربوط به واردات گاز بوده است. میانگین قیمتی که ترکیه هر ساله برای واردات گاز پرداخت می کند ٥١٣ دلار برای هر یک هزار مترمکعب و مشابه با سال های گذشته است و ایران اخیرا تبدیل به گران فروش ترین کشوری شده که گاز خود را به ترکیه صادر میکند.
در اسفندماه سال گذشته و حدود یک هفته پس از پایان جلسه دیوان داوری بین المللی درباره شکایت ترکیه برای کاهش قیمت گاز وارداتی از ایران٬ مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران تاکید کرد که بهای گاز صادراتی ایران به ترکیه در چارچوب قرارداد فعلی کاهش نمی یابد.
بر اساس قرارداد سال ۱۹۹۶ میان ایران و ترکیه٬ ایران باید تا ۲۵ سال روزانه ۳۰ میلیون مترمکعب گاز(۱۰ میلیارد متر مکعب در سال) به ترکیه صادر کند. صادرات گاز ایران به ترکیه از سال ۲۰۰۱ آغاز شده است. ترکیه از مدتها پیش خواهان کاهش قیمت گاز وارداتی خود است و در همین راستا بهمن ماه ۱۳۹۰ از ایران به دیوان داوری بین المللی در پاریس فرانسه٬ شکایت کرد.
ترکیه برای تامین تقریبا همه نیاز گاز طبیعی خود، وابسته به واردات است و مشتاق است واردات نفت و گاز از ایران را در صورت لغو تحریم ها علیه این کشور افزایش دهد. " حمید صادقی " تحلیلگر مسائل سیاسی و اقتصادی در تهران گفت ترکیه به نفت و گاز ایران نیاز وافری دارد.
منابع:
http: / / news. yahoo. com / iran - president - visit - turkey - monday - ۱۱۱۹۳۷۹۰۳. html
http: / / www. todayszaman. com / news - ۳۴۹۶۹۸ - rohani - visits - turkey - amid - dispute - on - trade - issues. html