منظور یونسی از اقوام، نخبگان و استبداد چه بود؟
قرار است خیرخواهی ویژهای برای شاه صورت بگیرد؟!
علی یونسی، دستیار مذاهب و قومیت های رئیس جمهور روحانی طی سخنانی از دلایل سقوط پهلوی گفت.
به گزارش افکارنیوز، علی یونسی، دستیار مذاهب و قومیت های رئیس جمهور روحانی در جلسه دوشنبه شب نشست «سقوط پهلوی نقدی از درون» که ظاهراً به مناسبت دهه فجر در محل کتابخانه ملی ایران برگزار می شود، طی سخنانی با اشاره به دلایل سقوط پهلوی گفته است:
«اگر چنانچه رژیم شاه به یک یا دو نکته توجه می کرد، هم انقلاب اتفاق نمی افتاد و هم رژیم شاه از بین نمی رفت. کافی بود شاه، نخبگان و خبرگان جامعه و کسانی را که به نوعی از مردم نمایندگی می کردند، در خوب و بد اداره کشور دخالت می داد. جریان های سیاسی، اجتماعی، مذهبی و قومی را مشارکت میداد»
به گزارش جماران، او همچنین گفته است: وقتی یک نظام همه خواص جامعه را کنار بزند؛ خطر این است که هیچکس برای دفاع از آن احساس مسئولیت نمی کند…هیچ یک از خواص به دلیل فشار، حاضر به کمک رژیم نبودند. نه مذهبی ها نه احزاب چپ و راست و نه انقلابیون هیچکدام کنار شاه نبودند…هیچکس برای شاه مویه نکرد. چون کسی را برای خودش باقی نگذاشته بود…اگر شاه حتی خواص را در استبدادش مشارکت می داد؛ این گونه نمی شد و همه با او همکاری می کردند. کسی باقی نمانده بود که از شاه دفاع کند…چنانچه حکومتی بخواهد همه را کنار بگذارد، قائم به شخص باشد و منافع خود را از خواص جدا کند؛ عوام هم دیر یا زود از
دست میروند.
*در گام اول، این سؤال و اشکال باید در صحبت های یونسی مورد اشاره قرار گیرد که چرا عددی از وابستگان یک جریان سیاسی خاص، چندمدتیست که با طرح اما و اگرهایی اینطور بیان می کنند که اگر شاه پهلوی فلان کار را کرده و فلان کار را نکرده بود؛ سقوط نمی کرد! آیا قرار است خیرخواهی ویژهای برای شاه صورت بگیرد یا اینکه پای قصد و غرض و یک تطابقدهی خاص در میان است؟!
قبل از صحبت های یونسی مبنی بر اینکه اگر شاه، نخبگان و قومیت ها را در خوب و بد اداره کشور سهیم می کرد، اساساً انقلابی رخ نمی داد، محمد قوچانی، سردبیر وقت هفته نامه صدا نیز در یکی از سرمقاله های خود از این نوشته بود که اگر شاه در قبل از انقلاب با جریان مهندس بازرگان و ملی گراها کار و تعامل کرده بود، سقوط نمی کرد!
این مسئله می تواند محل ابهامات بسیاری باشد و به عمق بدبینی ها نسبت به جریان سیاسی مذکور بیافزاید.
نکته قابل تأمل دیگر، اشاره یونسی به این مسئله است که اگر شاه جریان های مذهبی و قومی و نخبگان را در حکومت دخالت می داد، سقوط نمی کرد.
باید اشاره کرد که حضور علی یونسی در مقام دستیار اقوام رئیس جمهور روحانی نمی تواند دلیل خوب و درستی باشد مبنی بر اینکه او در تمام تحلیل هایش هر مسئله ای را به قومیتها مرتبط کند و وهمی به نام «مشکلات اقوام در ایران» را علت العلل تمام مصائب عالم بداند.(چه اینکه اقوام ایرانی حتی قبل از انقلاب نیز با چیزی به نام مشکل قومیتی مواجه نبودهاند)
اشاره های یونسی مبنی بر پیش کشیدن ماجرای قومیت ها، وقتی بیشتر محل تأمل است که بدانیم افرادی از همطیفان یونسی، علیالدوام بر وجود مشکل و نارضایتی در میان اقوام ایرانی و در دوران کنونی تأکید دارند و مثلاً رضا صالحی امیری، رئیس کتابخانه ملی اخیراً در جلسه بنیاد باران از وجود جنبش قومی خفته در ایران سخن رانده است!
اینکه به غلط طرح شود نبود قومیت ها در حاکمیت پهلوی سبب سقوط بوده و از سوی دیگر، یونسی در صحبت های رسانه ای روزمره خود بر معنای گنگی به نام نبود قومیت ها در حاکمیت نظام کنونی تأکید کند؛ معانی بدی را به ذهن متبادر می کند.
همچنین صحبت های یونسی مبنی بر اینکه شاه نخبگان را کنار زد و آنها را در استبدادش مشارکت نداد نیز حرف های درستی نیستند و بیشتر نوعی اشاره خاص به نظر میرسند.
تاریخ در این زمینه اینطور می گوید که اگرچه عددی از مذهبیون، روحانیون و روشنفکران متعهد علیرغم اصرار دربار پهلوی در موضع انقلابی و انتقادی بودند و رابطه ای با شاه نداشتند اما اولاً آغوش شوم دربار برای هر چهره ای که به سمت آن تمایلی داشت باز بود و ثانیاً کسانی مثل آیت الله شریعتمداری، برخی جریانات به ظاهر انقلابی سست عنصر و عددی از رجال تحصیلکرده و مراجع اجتماعی در آن دوران بوده اند که مورد عنایت دربار پهلوی بوده و عنصر خاص! محسوب میشدهاند و حتی هماکنون نیز در خارج از کشور بعنوان نخبه معرفی میشوند.
این سخن یونسی نیز که می گوید شاه کسی را برای خودش نگه نداشته بود و کسی برایش مویه نکرد نیز حرف صحیحی نیست.
اگر کسی برای شاه نمانده بود پس آنهمه شهید سال های انقلاب به دست چه کسانی به شهادت رسیدند، آنهمه تلخکامی ها و سختی های راه انقلاب توسط چه کسانی بر مردم و امام راحل تحمیل شد و آن چهره های حکومت پهلوی که به روایت محسن رفیقدوست، حتی در زندان های انقلابی و در هنگام اعدام نیز با سری افراشته از شاه خائن دفاع می کردند از کجا آمده بودند؟!
وانگهی از باب کنایه باید گفت که یونسی اگر در سمت وزیر اطلاعات خدمت کرده است لابد سابقه جریان های سلطنتطلب وفادار به پهلوی را می داند که چطور هنوز علیه نظام اسلامی و مردم ایران همچنان به دسیسهگری مشغولند!
دستیار رئیس جمهور روحانی همچنین از این گفته است که اگر حکومتی قائم به شخص، همه را کنار بگذارد و منافع خود را از خواص جدا کند؛ عوام نیز از دست میروند و آن نظام ظالم فرو میپاشد.
این سخن نیز صحیح نیست و تجربه ۲۵۰۰ سال تاریخ شاهنشاهی ایران در سلسله های مختلف اینطور می گوید که حکومت قائم به شخص و بدون خواص مورد اشاره یونسی نیز ممکن است به دلایلی استقرار یابد اما در صورت دیگر سخن احساس می شود که شباهتهایی میان این تحلیل یونسی و اشاره های یک جریان سیاسی خاص درباره زمان فعلی وجود دارد.
جریانی که دائماً بر نبود خود و چهره هایش در حاکمیت اشاره می کند، از کم بودن اختیارات برخی چهره های سابق ابراز نارضایتی دارد، همچون سخنان یونسی از کلیدواژه «استبداد» استفاده می کند و مدعی وجود آن در ایران فعلی است، از حصر چهره های قانونشکن مرتبط با خود ابراز نارضایتی دارد و همچنین گاهی طی نامه هایی مدعی «تنهایی نظام اسلامی» و چهره های آن شده است.
آیا این شباهتهای غیر قابل انکار معانی خاصی دارند یا اینکه یونسی فقط نظر خود را درباره رخدادهای پیش از انقلاب بیان کرده است؟