انگیزه آمریکا از اعزام مکفارلین به تهران چه بود؟
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران گفت: انگیزه آمریکا از فرستادن مکفارلین و هیئت همراه به ایران داشتن یک برگه موثر در صحنه معادلات سیاسی ایران بود و این موضوع به روشنی در گزارش تاور اشاره شده است.
به گزارش افکارنیوز، مناظره بررسی ماجرای مکفارلین عصر امروز سهشنبه با حضور عباس سلیمینمین مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران و علی شکوهی روزنامهنگار در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد.
سلیمینمین با اشاره به انگیزه آمریکا در فرستادن یک مقام عالیرتبه آن کشور به ایران اظهار داشت: انگیزه آمریکا از فرستادن مکفارلین و هیئت همراه به ایران داشتن یک برگه موثر در صحنه معادلات سیاسی ایران بود و این موضوع به روشنی در گزارش تاور اشاره شده و حتی در خاطرات آقای هاشمی رفسنجانی نیز کدهایی نیز وجود دارد که نشان میدهد گزارش تاور مورد تایید است و آمریکاییها بیتردید به دنبال ایجاد راهحلهایی برای بهبود روابط با ایران بودند.
وی افزود: در آن مقطع تمایلات جریان سیاسی آقای هاشمی رفسنجانی برای ما روشن نبود. سال گذشته هاشمی گفت من در دوران امام هم معتقد به بهبود روابط با آمریکا بودم. اما اگرچه دیرهنگام به این موضوع اشاره کرد، اما ردپای این گرایشها را به راحتی میتوان در موضوع آزادی گروگانهای آمریکایی در لبنان و گرفتن تسلیحات از آمریکا مشاهده کرد.
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران با اشاره به اینکه هاشمی در ۱۳ آبان سال ۶۵ اعلام کرد که امام خمینی فرموده بودند، که بررسی کنید هیئت آمریکایی با چه هدفی به ایران آمده است، تصریح کرد: آقای هاشمی خودش به این موضوع اذعان میکند که امام از ترکیب هیئت آمریکایی و هدف آنها اطلاع نداشت اما اینکه تصور کنیم هیچ کس از این موضوع مطلع نبوده و هیئت آمریکایی بدون تضمین از مقامات عالی کشور وارد ایران شدهاند، سادهانگاری است چرا که خاطرات آقای هاشمی نشان میدهد که او کاملا از کیفیت ورود مقامات آمریکایی و ترکیب آنها اطلاع دارند و میدانند که آنها به صورت سری میخواهند
وارد ایران شوند.
سلیمی نمین با اشاره به اینکه آقای شکوهی در این مناظره تاکنون پذیرفته که آمریکا به دنبال بهبود روابط با ایران بود، عنوان کرد: آقای هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود مینویسد در جلسه سران کشور درخواست آمریکاییها و اینکه چه پاسخی به آنها بدهیم مورد بررسی قرار گرفت. سوالی که وجود دارد این است که آیا با این وجود باز هم آمریکاییها بدون هیچ هماهنگی با یک مقام عالیرتبه ایران وارد کشور شدند. هیچ تحلیلگر سیاسی نمیپذیرد که آمریکا بدون یک مقام پشتیبان و حامی به ایران سفر کند.
وی اضافه کرد: بیتردید شرایط جنگ دشوار بود اما شرایط بدتر از اول جنگ نبود. در سال ۵۹ وضعیت بسیار خطرناکتر بود البته تجهیزاتی که آمریکا و اروپا به عراق میدادند، شرایط را سختتر کرد اما نکتهای که مورد غفلت واقع میشود این است که استراتژی جنگ را رهبری تعیین میکند و سوال دیگری که به ذهن میرسد این است که آیا امام راحل از راهبرد و استراتژی جنگ عدول کردند، امام حتی وقتی متوجه شدند اطرافیان آقای هاشمی در مجلس مسئله صلح را مطرح کردهاند، به ایشان تذکر میدهند که مراقب باشید چرا که استراتژی جنگ تغییری نکرده است.
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران با بیان اینکه اگر در جلسه شورای سران صرفا در مورد آزادی گروگانهای آمریکایی و تهیه تسلیحات از بازار سیاه بحثشده چه دلیلی وجود دارد که سران کشور با این مسئله مخالفت کنند، خاطرنشان کرد: این دو موضوع مورد توافق همه سران کشور بود، بنابراین باید دید چه مسئلهای وجود دارد که سران با آن مخالف هستند. البته آقای هاشمی در نگارش خاطرات خود این مسئله را با زیرکی مینویسد.
سلیمی نمین ادامه داد: حتی در نامه آقای میرحسین موسوی به امام نیز دلالت دارد که آقای هاشمی رفسنجانی کارهایی کرده که دیگران اطلاع نداشتند و گفتوگوهای آقای محسن رضایی هم به این موضوع صحه میگذارد و حتی سایر شخصیتهای شورای سران نیز چنین مواضعی داشتند. آقای هاشمی هم بعدا به این مسئله اذعان کرد که من با بهبود روابط موافق بودم و در همان زمان نیز آمریکا به دنبال رابطه با ایران بود. بنابراین مشخص میشود که چرا مکفارلین به طور ناگهانی به تهران آمد وگرنه آمدن یک مقام عالیرتبه آمریکایی به همراه یک مقام اسرائیلی بسیار عجیب بود، بنابراین مشخص است که باید منافع
اسرائیل در این مذاکرات رعایت میشد.
وی در همین رابطه افزود: آقای محسن رضایی میگوید وقتی متوجه شدیم که در تهران اتفاقاتی در جریان است، آقای کنگرلو و وردینژاد به عنوان رابط قرار دادیم تا بدانیم پشت صحنه چه میگذرد. رضایی ادامه میدهد که میزان اطلاع حضرت امام(ره) از جزئیات نیز مانند میزان اطلاعاتی بود که ما داشتیم. بنابراین تمام این کدها نشان میدهد که آقای هاشمی خودش یک خط مشخص را دنبال میکرد که به اعتقاد او در مورد رابطه با آمریکا ارتباط داشت.
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران با اشاره به اینکه شعار امام کلان بود، تاکید کرد: امام در زمان پذیرش قطعنامه گفتند که من تا دیروز اعتقاد دیگری داشتم اما برحسب واقعیات امروز جام زهر را سر میکشم. آقای هاشمی نیز در سال ۶۲ سیاستهای مختلفی را بیان میکند و اگر «شعار جنگ، جنگ تا پیروزی» با شعار «یک پیروزی در این جنگ» همسان است چرا آقای هاشمی این شعار را مطرح نمیکند.
سلیمی نمین ادامه داد: هاشمی میگوید وقتی مسئله پذیرش قطعنامه در جمع فرماندهان مطرح شد، ما دچار مشکل شدیم و همه میپرسیدند شعار جنگ، جنگ تا پیروزی چه شد؟ آقای رضایی گفته است وقتی که متوجه شدیم که برخی میخواهند از جبههها استفاده سیاسی کنند، دچار سرگردانی شدیم. همه اینها نشان میدهد که دوستان آقای هاشمی بحثدیگری را دنبال میکردند که امام گاهی ناگزیر میشدند که به آنها برخورد کنند.
وی در همین رابطه افزود: وقتی امام میگوید فلان کار را انجام ندهید، قطعا اگر برداشت آقای هاشمی نیز متفاوت باشد باید از امام تبعیت میکرد، اما هاشمی باز هم مواضع خود را ادامه میدهد.
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران تاکید کرد: آقای شکوهی نمیخواهد بپذیرد که هاشمی محور دیگری را دنبال میکند او میداند موضع آمریکا تعیینکننده است و باید برای صلح، با آمریکا تعامل داشته باشد بنابراین همین مسئله را دنبال میکند.
سلیمینمین با اشاره به بخشی از خاطرات رفسنجانی در مورد ماجرای مکفارلین یادآور شد: هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود مینویسد که فقط ماموران امنیتی و اطلاعاتی به همراه یک دلال برای مذاکره با هیئت همراه مکفارلین اعزام شدند. سوالی وجود دارد و آن اینکه آیا واقعا همینطور بوده است، اظهارات آقای هاشمی عین خلاف واقع بوده است، آیا آقای هاشمی در این مورد خلاف واقع نگفته است؟
وی در رد اظهارات شکوهی مبنی بر اینکه آقای هاشمی فرصت رفوع کردن خاطرات خود را نداشت و بلافاصله آن را منتشر کرد، گفت: آقای هاشمی ۱۰ سال بعد خاطرات خود را چاپ میکرد و او تازه در ایام اخیر خاطرات سال ۶۸ را به چاپ رسانده است، آیا واقعا آقای هاشمی فرصت رفوع کردن خاطرات خود را نداشت.
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران ادامه داد: سیدحسن خمینی از هاشمی میپرسد شنیدهایم برادرزاده شما به آمریکا رفته اما آقای هاشمی به صراحت پاسخ میدهد که من مطلع نیستم سوالی که به ذهن میرسد آیا آقای هاشمی از اعزام برادرزاده خود برای مذاکره با آمریکا مطلع نبوده است؟! این یک شوخی بزرگ است. هاشمی حتی محسن رضایی را هم وارد این جریان کرد. اگر غیر از این است، با وجود این همه خلافگوییها چرا آقای هاشمی یک بار در پاورقی خاطرات خود نگفته است در آن تاریخ به من اطلاعات ناصحیح دادند.
سلیمی نمین افزود: اتفاقا یکی از مآخذ مهم در مورد ماجرای مکفارلین خاطرات هاشمی رفسنجانی است چرا که او نمیتواند بگوید مطالبی که خودم نوشتم قابل قبول نیست.
وی تاکید کرد: آقای شکوهی در طول این مناظره حرف خود را تغییر داد و گفت آقای هاشمی باید نظرات متفاوت خود را با امام مطرح میکرد در حالی که در ابتدا آقای شکوهی معتقد بود که هاشمی رفسنجانی شعار خود را تغییر نمیداد.
مدیر دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران ادامه داد: تردیدی وجود ندارد که آقای هاشمی رفسنجانی به عنوان یک مقام عالیرتبه جنگ باید نظرات مخالف خود را با امام مطرح میکرد، اما نکتهای که وجود دارد این است که خاطرات او نشان میدهد که او قبل از اینکه با امام طرح موضوع کند، مسائل را به حضور فرماندهان جنگ مطرح میکند تا از طریق فرماندهان جنگ امام را تحت فشار قرار دهد. در حالی که میتوانست پس از طرح بحثبا حضرت امام اگر ایشان نظر هاشمی را نمیپذیرفت، سپس موضوع را در سطح فرماندهان و با اعمال نظر امام مطرح کند. در حالی که آقای هاشمی مدام به امام فشار میآورد تا ایشان را
وادار به تغییر خط مشی کند.
سلیمی نمین با بیان اینکه قبول دارم که امام خمینی علم غیب نداشت، اما در حقیقت آخرین تصمیمگیر بود، تاکید کرد: آیا باید چون امام معصوم نبوده است، در کشور مدیریت دوگانه ایجاد کنیم. این کار صحیح نیست بلکه امام باید پس از انجام مشورتها برای کشور تصمیم بگیرد و نمیشود کشور را با استراتژیهای مختلف اداره کرد.
وی ادامه داد: یکی از مشکلاتی که در زمان مدیریت هاشمی رفسنجانی در جبهه به وجود آمده است، این بود که وقتی خود هاشمی به کار سیاسی میپردازد، به ذهن برخی از فرماندهان نیز خطور میکند که چرا نباید به کار سیاسی بپردازند. نگاه امام نگاهی وظیفهمحور بود اما هاشمی رفسنجانی با نگاه مادی به فعالیت میپرداخت، بنابراین این مسئله موجب اصطکاکهایی میان این دو سطح میشد.
سلیمی نمین در پایان خاطرنشان کرد: آقای هاشمی رفسنجانی به اندازه کافی قدرت دارد، برای او مظلومیت نتراشیم. باید دید که در حقیقت او مظلوم بوده یا کشور را با خودمحوریهایش دچار مشکل میکرد البته ایشان در بسیاری از موارد مفید بود و در بسیاری از موارد با خودمحوری به اداره کشور میپرداخت.