وزیر خارجه بسیار بسیار بسیار خوب ایران!
آقای متکی شخصی صبور، متواضع، متین، خوش خلق همراه با چهرهای متبسم و طبعی آرام است و با پشتکار و جدیتی مثال زدنی از حافظه بسیار قوی نیز بهرهمند میباشد. عمق اعتقادی و ایدئولوژیک، روشمندی و متدولوژیک و دانش بنیانی و تئوریک سه ویژگی متمایز ایشان است که باعثشده در تحلیل و تدبیر، پیشتاز بوده و همزمان شاداب، با طراوت و خستگی ناپذیر نیز باشد.
قطعا وزیر خارجه ایران مردی توانمند است اما اقای کچوییان دستیار ویژه متکی سنگ تمام گذاشته است برای رییس خود
مشروح گفتوگوی فارس با کچوییان را در زیر میخوانید
جواد کچوئیان فارغ التحصیل دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه و کارشناس ارشد حقوق بینالملل از سال ۱۳۶۵ وارد وزارت امور خارجه شد. وی که تاکنون در سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران در لندن، کپنهاگ، لاهه، اسلو و هلسینکی فعالیت کرده در حال حاضر دستیار منوچهر متکی وزیر امور خارجه است.
کچوئیان که پیش از این سمت، به عنوان سفیر جمهوری اسلامی ایران در فنلاند مشغول به فعالیت بوده، در گفتوگوی خبرنگار اعزامی خبرگزاری فارس به نیویورک، به تشریح وظایف دستیار وزیر خارجه و همچنین گوشهای از فعالیتهای منوچهر متکی در طول دوران وزارتش پرداخت.
فارس: دستیار وزیر امور خارجه در امور برنامهریزی سیاسی چه وظایفی را عهده دار است؟
کچوئیان: بسیاری از دستگاههای رهبری، ریاست جمهوری، نخست وزیری، کمیسیونری و وزارت امور خارجه کشورها، بخشی ویژه به عنوان مرکز طراحی و بازوی عملیاتی بالاترین مقام دستگاه مربوطه، موثرترین شکل سیاستگذاریها و پیشرفتهترین شکل تعاملات درون سازمانی و بین سازمانی را تضمین کردهاند.
دراین راستا و در فضای متفاوت سیاست بینالملل، آقای متکی نیز ضرورت ایجاد یک واحد کارآمد و متمرکز و متمایز از قبل را تشخیص داد به گونهای که تحت نظر مستقیم ایشان، ظرفیتهای موجود را مجتمع سازد، کارآمدی، تداوم و ماهیت کیفی فعالیتهای دیپلماتیک را حفظ و تقویت کند. حافظه سازمانی و مجموعههای نظام را از نتایج فعالیتهای صف(نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور) و ستاد(وزارت امور خارجه) دستگاه دیپلماسی بهرهمند سازد و برنامههای سیاسی و راهبردی را هماهنگ با سرعت تحولات بینالمللی به پیش ببرد.
در همین راستا وزیر امور خارجه کشورمان اقدام به ایجاد واحد دستیاری در امور برنامه ریزی سیاسی کرد و از آن زمان تاکنون بنده به عنوان اولین دستیار ویژه وزیر امور خارجه در امور برنامهریزی سیاسی منصوب شدم.
دستیار ویژه وزیر در امور برنامهریزی سیاسی را میتوان بازوی اجرایی وزیر خارجه در راستای تحقق اهداف مذکور نامید.
فارس: وزیر امور خارجه چند دستیار ویژه دارد؟
کچوئیان: در حال حاضر وزیر امورخارجه دارای سه دستیار است. دستیار ویژه و سخنگوی وزارت خارجه، دستیار ویژه در امور راهبردی و دستیار ویژه در امور برنامهریزی سیاسی.
فارس: کمی درباره فعالیت و حوزه کاری خود بفرمایید.
کچوئیان: مشارکت در برنامهریزی و تدوین متون سخنرانیهای وزیر خارجه، تدوین و پیشبرد راهبرد روابط با کشورها، سازمانها و مجامع و برنامههای سالانه، طراحی و مشارکت در ایجاد یک حافظه اطلاعاتی سازمانی و پرسنلی، پیشبرد و نظارت بر فعالیتهای درون حوزهای و فرا حوزهای وزارت امور خارجه و سایر وظایف محوله از سوی وزیر خارجه.
فارس: آیا طراحی سفرهای خارجی وزیر خارجه و شرکت ایشان در کنفرانسها و مجامع منطقهای و بینالمللی وظایف شماست؟
کچوئیان: خیر؛ این وظیفه به عهده معاونتهای مربوطه است و اینجانب وظیفه هماهنگی و تهیه برخی مقدمات سفر و پیگیری نتایج حاصله را عهدهدار هستم.
فارس: آیا شما در همه سفرها وزیر امور خارجه را همراهی میکنید؟
کچوئیان: خیر؛ اما در اکثر سفرها بنا به اهداف سفر و نظر ایشان، اینجانب وزیر خارجه را همراهی میکنم.
فارس: شما به عنوان یکی از کسانی که همراه وزیر خارجه هستید و در اغلب سفرها نیز ایشان را همراهی می کنید خصوصیات شخصی و روحیات منوچهر متکی وزیر خارجه را چگونه ارزیابی میکنید؟
کچوئیان: آقای متکی قبل از اینکه وزیر خارجه باشد دوست، همکار، مدیری کارآزموده و توانا برای مجموعه همکاران در وزارت خارجه است. سیاست خارجی فعال بر پایه سه اصل عزت، حکمت و مصلحت و دستگاه دیپلماسی پویا و به روز از جمله دغدغههای اصلی آقای متکی است. آقای متکی مدیری برخاسته از بطن کارشناسی وزارت خارجه است که پس از ۲۷ سال تلاش متمرکز و شبانهروزی در حوزه روابط و سیاست خارجی، همچنان با انگیزه و پشتکاری مثال زدنی، خود را وقف اهداف دیپلماسی نظام کرده است.
آقای متکی مدیری است که پیش از همه همکاران در دفتر کار خود حاضر شده و بسیار اتفاق افتاده که تا ساعاتی از بامداد و از جمله در روزهای تعطیل آخر هفته، مشغول رسیدگی به امور دستگاه دیپلماسی است. کابین هواپیما و اتومبیل هم به دفتر کار ایشان مبدل شده است. گاهی اوقات به خودم میگویم آقای متکی ساعت بیولوژیک بدن خود را بعد از پذیرش وزارت خارجه خاموش کرده است.
آقای متکی شخصی صبور، متواضع، متین، خوش خلق همراه با چهرهای متبسم و طبعی آرام است و با پشتکار و جدیتی مثال زدنی از حافظه بسیار قوی نیز بهرهمند میباشد.
عمق اعتقادی و ایدئولوژیک، روشمندی و متدولوژیک و دانش بنیانی و تئوریک سه ویژگی متمایز ایشان است که باعثشده در تحلیل و تدبیر، پیشتاز بوده و همزمان شاداب، با طراوت و خستگی ناپذیر نیز باشد.
وزیر امور خارجه به توانمندی نیروهای کارشناسی در وزارت خارجه باور و اعتماد عمیق دارد و برای حفظ و تقویت جایگاه کارشناسی همواره میکوشد.
فارس: آقای متکی به غیر از وزارت خارجه در کدام یک از نهادهای کشور عضویت دارد و مهمترین فعالیتهای ایشان در چه زمینههایی است؟
کچوئیان: در کنار فعالیتهای روزانه از قبیل مطالعه گزارشات و تلگرافهای مرکز، نمایندگیها، وزارتخانهها و سازمان ها و ارائه رهنمودهای لازم که مشغلهای به واقع تمام وقت و ۲۴ ساعته است، ملاقاتهای ایشان با مقام معظم رهبری به منظور ارائه گزارش و استماع منویات معظم له، گزارش روزانه از تحولات در حوزه سیاست خارجی به ریاست جمهوری و اخذ نظرات ایشان، حضور در مجلس شورای اسلامی(صحن علنی، کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی و سایر
کمیسیونهای ذیربط) به منظور استماع نظرات و پاسخ به سوالات نمایندگان و حضور در نشستهای عادی و فوقالعاده دولت، بخش اصلی فعالیتهای معمول آقای متکی است.
ایشان همچنین در جلسات اقتصادی دولت، کارگروه نمایندگان ویژه رئیس جمهور در امور نفت، کمیسیون سیاسی و دفاعی دولت، ستاد هماهنگی روابط اقتصادی خارجی، شورای عالی انقلاب فرهنگی(حسب مورد)، شورای عالی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، شورای عالی اطلاع رسانی دولت، ستاد همکاریهای توسعهای دولت و کمیسیون اقتصادی هیئت دولت حضور مییابد و با سایر وزرا و مقامات نهادها و سازمانها جهت پیشبرد امور مرتبط با سیاست خارجی در طیف وسیعی از موضوعات(از برگزاری حج ابراهیمی تا آلودگیهای ناشی از گرد و غبار در استانهای جنوبی و غربی) دیدار و تبادل نظر میکند.
آقای متکی عضو شورای عالی امنیت ملی و شورای عالی ایرانیان خارج از کشور است و ریاست دبیرخانه شورای عالی خلیج فارس را نیز برعهده دارد و در جلسات آنها حضور مییابد.
وزیر امور خارجه علاوه بر این، به صورت متناوب با مراجع عظام به منظور استماع نظرات ایشان و ارائه گزارش درباره سیاست خارجی کشور دیدار و گفتوگو میکند.
شرکت در کنفرانسهای خبری، مصاحبههای اختصاصی و جمعی با رسانههای داخلی و خارجی، شرکت در برنامه های تلویزیونی(از جمله گفت و گوی ویژه خبری، نگاه یک و …)، ارائه سخنرانی در مراکز علمی و دانشگاهی و جلسه پرسش و پاسخ در خصوص سیاست خارجی نظام، شرکت در مراسم افتتاحیه و یا اختتامیه همایشها و سمینارهای علمی، تخصصی، فرهنگی، مذهبی و ورزشی و …، رسیدگی به مشکلات مردم در سفرهای استانی همراه با ریاست جمهوری، رسیدگی به مکاتبات و درخواستهای افراد حقیقی و حقوقی، ملاقاتهای ادواری با مسئولان امور بینالملل، وزارتخانهها و سازمانها، همایشهای ادواری با اصحاب رسانه،
دانشگاهیان و هنرمندان کشور و شرکت در برنامههای مذهبی از دیگر فعالیتهای ایشان است.
فارس: قدری درباره فعالیتهای آقای متکی در حوزه روابط خارجی بفرمایید.
کچوئیان: وزیر خارجه ضمن همراهی با آقای احمدی نژاد رئیس جمهور در سفرهای خارجی ایشان، شخصا نیز سفرهای متعددی به کشورهای مختلف جهان جهت رایزنی و تبادل نظر با مقامات عالی و همتایانشان از آن کشورها و همچنین مقامات سازمانها، تشکلها و مجامع منطقهای و بینالمللی انجام میدهد.
میزبانی از وزرای خارجه و دیگر وزرای سایر کشورها در سفر به جمهوری اسلامی ایران، رایزنی با همتایان و دیگر مقامات عالیرتبه کشورها از طریق مکاتبه و گفتوگوی تلفنی درباره موضوعات دوجانبه، منطقهای و بینالمللی، پذیرش هیئتهای پارلمانی کشورهای مختلف در سفر به کشورمان، امضای اسناد دو و چندجانبه از طرف دولت جمهوری اسلامی ایران، دیدار و رایزنی با سفرای خارجی مقیم به صورت انفرادی یا گروهی در صورت لزوم، مدیریت جلسات هماهنگی برای ترتیبات سفر مقامات ارشد داخلی و خارجی، هدایت و مدیریت جلسات پیگیری مصوبات و معاهدات با کشورها و حوزههای مختلف جغرافیایی را میتوان از
دیگر فعالیتهای وزیر خارجه برشمرد.
ایشان همچنین بر فرآیند تحلیل و تصمیمگیری تمامی موضوعات خرد و کلان منظومه سیاست خارجی اشراف مدیریتی دارد و بدین منظور، در نشستهای مختلف تجزیه و تحلیل سیاسی با حضور کارشناسان و مدیران حضور مییابد.
شرکت و سخنرانی در همایش، گردهمایی، کنفرانس، سمینار و سایر رویدادهای بینالمللی همچون کنفرانس امنیتی مونیخ، مجمع جهانی اقتصاد(داووس) و کنفرانس امنیتی منامه، شرکت در اجلاسهای نیمه سالانه مجمع عمومی سازمان ملل و سایر اجلاسهای مهم مربوطه از جمله شورای حقوق بشر، شرکت در اجلاس سران و نشستهای وزرای خارجه سازمان کنفرانس اسلامی، جنبش عدم تعهد، سازمان همکاری اقتصادی(اکو)، اجلاس سران اتحادیه آفریقا، اتحادیه عرب و … از دیگر فعالیتهای آقای متکی است.
ابتکارات دیپلماتیک همچون اقدامات میانجیگرانه و نشستهای چندجانبه از جمله ابتکار میانجیگری بین عراق و سوریه با سفرهای متعدد به این دو کشور(شاتل دیپلماسی)، میانجیگری بین سودان و چاد که به برگزاری اجلاس سه جانبه ایران، چاد و سودان در تهران منتهی شد، برگزاری نشست نایروبی(اجلاس چهارجانبه در خصوص تحولات سومالی) و ابتکارات منطقهای در خصوص اوضاع عراق، افغانستان، لبنان، فلسطین و غزه و افتتاح و سخنرانی همایشهای بینالمللی سالیانه خلیج فارس و آسیای میانه و قفقاز را میتوان از دیگر فعالیتهای وزیر خارجه در طول دوران فعالیتش برشمرد.
نظارت بر برگزاری هدفمند سمینار سراسری و منطقهای سفرا و رؤسای نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور و برپایی جلسات مشورتی با سفرا و روسای نمایندگیها را نیز باید به مجموعه فعالیتهای وزیر خارجه در حوزه روابط خارجی افزود.
پذیرش رونوشت استوارنامه سفرای خارجی مقیم و آکردیته، ارسال پیامها(تبریک، تسلیت، مکاتبات کاری و پاسخ به مکاتبات) به مناسبتهای مختلف برای مقامات خارجی، شرکت در مراسم رسمی سایر کشورها(تحلیف)، ملاقات خداحافظی با سفرای خارجی مقیم، استقبال و بدرقه برخی از هیئتهای خارجی درسطوح عالیرتبه، امضای رونوشت استوارنامه سفرای جمهوری اسلامی ایران، شرکت در برنامه روز ملی سایر کشورها بخشی از فعالیت های دیپلماتیک وزیر خارجه است.
البته اینها فهرست عناوین شکلی و یا قالبهای فعالیت وزیر امور خارجه است. هر یک از سرفصلها به لحاظ موضوعی و محتوای خود بحثگستردهای را میطلبد. مثلاً دیپلماسی هستهای در روابط با دیگر کشورها و یا دیپلماسی اقتصادی که طی سالهای اخیر چهره روابط خارجی کشور را متحول کرد سرفصلهای مهمی هستند که وزیر خارجه در نوک پیکان این فعالیتها قرار دارد.
فارس: آقای متکی در تصمیمگیریهای امور اداری، تشکیلاتی و پشتیبانی چه نقشی ایفا میکند؟
کچوئیان: آقای متکی از طریق شرکت و مدیریت نشستهای شورای راهبردی وزارت امور خارجه، شورای معاونان، شورای مدیران ارشد، جلسات هم اندیشی فراگیر و اختصاصی با معاونتها و ادارت کل، مدیران، کارشناسان و حوزه های مختلف وزارت امور خارجه و همچنین از طریق نظارت عالی بر تصمیمگیریهای کلان موثر بر بهرهوری و کارآیی رفتار فردی و عملکرد سازمان از قبیل فرآیندهای استخدامی، موضوعات مرتبط با اعزام همکاران به ماموریتهای ثابت و موقت خارج از کشور، دغدغههای معیشتی و رفاهی
همکاران، طراحی و برنامهریزیهای تشکیلاتی، رسیدگی به وضعیت نمایندگیهای کشورمان در خارج از کشور و فعالیتهای دانشکده روابط بینالملل نظارت و اشراف دارد.
فارس: شنیده میشود که وزارت خارجه در حال ایجاد یک سامانه اطلاعات سیاسی و روابط خارجی است. این طرح چه اهدافی را دنبال میکند و در حال حاضر در چه وضعیتی قرار دارد؟
کچوئیان: این اقدام به توصیه مقام معظم رهبری با هدف حفظ اطلاعات و سوابق فعالیتها در دستگاه سیاست خارجی و انتقال اطلاعات به نسلهای بعدی صورت میگیرد.
آقای متکی نیز تمام ظرفیتهای وزارت خارجه را برای تحقق این رهنمود راهبردی و حزم اندیشی(دوراندیشی) بسیج کرده و پیگیر موضوع است. براساس این طرح بدیع و فراگیر، برای اولین بار در تاریخ دیپلماسی کشور، کلیه اطلاعات و فرآیندهای کاری در حوزههای اصلی و تخصصی شامل ادارات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، مطالعاتی، حقوقی و بینالمللی و نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور در " سامانه اطلاعات جامع سیاسی و روابط خارجی " ذخیره سازی میشود تا علاوه بر ایجاد یک حافظه سازمانی زنده و قابل پردازش، قابلیتهای دیگری از طریق پردازش اطلاعات و مدیریت و تحلیل محتوا در اختیار
بگذارد و دستگاه دیپلماسی را از یک سیستم پشتیبانی از تصمیمگیریهای سیاسی و راهبردی برخوردار کند.
اين يك اقدام مهم و ماندگار و يك حافظه سازماني قابل اتكا در تاريخ ديپلماسي و مصداق عيني مهندسي اطلاعات روابط خارجي است و همه نمايندگيها در حال تغذيه و روزآمد كردن اين سامانه اطلاعاتي هستند.