به گزارشافکارخبر، اوایل خرداد ماه سال ۱۳۹۲ بود که «مرتضی بانک» معاون وقت ستاد تبلیغاتی حسن روحانی و مشاور وی در امور سیاست خارجی در مصاحبه با «شرق الاوسط» بهبود روابط با عربستان سعودی را اولویت سیاست خارجی دولت حسن روحانی خواند و عنوان کرد که «تقویت روابط دولت روحانی با کشورهای همسایه خواهد بود. کشورهای همسایه جزو اولویتهای سیاست خارجی هر کشوری و از جمله ایران است و در این بین حوزه خلیج فارس از نظر سوق الجیشی و استراتژیک موقعیت ویژهای دارد.»
۲۷ خرداد ماه ۱۳۹۲ نیز حسن روحانی نخستین نشست خبری خود در کسوت رئیس جمهور ایران را در مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی برگزار و ضمن پاسخ به سوالات خبرنگاران داخلی و خارجی سیاستهای دولت آینده را تبیین کرد.
روحانی با اشاره به اینکه اولویت دولت در سیاست خارجی روابط دوستانه و نزدیک با همه همسایگان خواهد بود، گفت: با ۱۵ کشور همسایه، رابطه بسیار نزدیک با حسن همجواری و با دوستی و روابط متقابل براساس احترام و منافع متقابل خواهد بود.
وی با بیان اینکه حوزه خلیج فارس و کشورهای عربی این حوزه ویژگیهای خاص خود را دارند، گفت: خلیج فارس اهمیت استراتژیک هم از نظر سیاسی و هم از نظر اقتصادی دارد و ما با کشورهای جنوب خلیج فارس نه تنها همسایه هستیم، بلکه برادر هم هستیم و با عربستان سعودی نه تنها همسایه و برادریم بلکه قبلهگاه مسلمانان در آن کشور است. عربستان کشوری است که رابطه بسیار نزدیک از نظر فرهنگی، تاریخی و منطقهای با یکدیگر داریم و صدها هزار نفر از مردم کشورمان در سال برای زیارت خانه خدا به آن کشور سفر میکنند و تعداد زیادی از اتباع عربستان سعودی نیز به کشور ما سفر میکنند. زمینه تعامل و
همکاریهای اقتصادی، فرهنگی و سیاسی بین دو کشور ایران و عربستان بسیار آماده و فراهم است و امیدواریم در دولت آینده روابط بسیار خوب با همسایگان به ویژه با عربستان داشته باشیم.
به دنبال این اظهارات و به موازات استقرار دولت جدید شاهد رفت و آمدهای مقامات کشورهای عربی به ایران بودیم.
شهریور ماه سال ۹۲ «سلطان قابوس» پادشاه عمان به عنوان نخستین مهمان بلندپایه خارجی دولت یازدهم در صدر یک هیأت عالیرتبه به منظور انجام دیدار و گفتوگو با مقامات عالی رتبه جمهوری اسلامی ایران، وارد تهران شد. این سومین دیدار رسمی پادشاه عمان از ایران بود.
بهمن ماه سال ۱۳۹۲ «رجب طیب اردوغان» که در آن ایام نخستوزیر ترکیه بود در صدر هیأتی اقتصادی وارد ایران شد و با مقامات کشورمان دیدار و گفتوگو کرد. محور مذاکرات اردوغان در این سفر گسترش روابط اقتصادی و نیز بحران سوریه بود. اردوغان ۲ سال بعد یعنی در فروردین ماه ۱۳۹۴ و در کسوت ریاست جمهوری به کشورمان سفر کرد.
فروردین ماه ۱۳۹۳ نیز شاهد حضور «الهام علی اف» رئیس جمهور جمهوری آذربایجان در ایران بودیم که به دعوت رسمی همتای ایرانی خود انجام شد.
اردیبهشت ۹۳ «نواز شریف» نخستوزیر پاکستان در صدر هیأتی اقتصادی و به منظور دیدار با مقامات ارشد کشورمان به تهران سفر کرد.
در همان ماه نیز «فؤاد معصوم» رئیس جمهور عراق در سفری سه روزه و در رأس هیأتی متشکل از وزرای گردشگری، محیط زیست و تجارت وارد تهران شد. دیدار با حسن روحانی همتای ایرانی، علی لاریجانی رئیس مجلس، علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی و مقام معظم رهبری از برنامههای این سفر بود. البته چند ماه پیش و چند ماه پس از وی نیز نخستوزیر این کشور به ایران آمده و دیدارهایی مهمی با مقامات مختلف کشورمان داشت.
یک ماه بعد یعنی در خرداد ماه همان سال «شیخ صباح الاحمد الصباح» امیر کویت به دعوت رسمی رئیس جمهور کشورمان به تهران آمد و با مقامات بلندپایه در تهران دیدار و گفتوگو کرد.
«هویک آبراهامیان» نخستوزیر ارمنستان، در مهر ماه ۱۳۹۳ به ایران سفر کرد.
فروردین ماه ۱۳۹۴ «محمد اشرف غنی» رئیسجمهور افغانستان به دعوت رسمی حسن روحانی وارد تهران شد. رئیسجمهور اسلامی افغانستان را در این سفر محمد محقق معاون دوم رئیس اجراییه، صلاحالدین ربانی وزیر امور خارجه، محمد حنیف اتمر مشاور امنیتملی رئیس جمهور، اکلیل حکیمی وزیر دارایی، داوود شاه صبا وزیر معادن و نفت و سید حسین عالمی بلخی وزیر امور مهاجرین و عودتکنندگان و جمعی دیگر از مقامات دولتی افغانستان همراهی میکردند که نشان میداد این یک سفر اقتصادی - امنیتی است و روابط دو کشور در این دو بعد افزایش خواهد یافت.
در این بین شاید مهمترین همسایه ایران(البته نه از طریق مرز زمینی) را بتوان عربستان سعودی دانست که به دلیل اهمیت روابط با این کشور در همان ابتدای تشکیل دولت جدید و حتی پیش از آن شاهد اظهارنظر مقامات کشورمان در این زمینه و لزوم در انداختن طرحی نو در روابط دو کشور بودیم که متاسفانه به دلیل تحولات رخ داده در سوریه، عراق و به خصوص یمن این روابط همچنان سرد و گاهی تنش آلود و با پیچیدگیهای خاص خود همراه است.
به دنبال این سفرها و به موازات آنها سفر مقامات کشورمان به کشورهای همسایه را شاهد بودیم که نشان از عزم جدی طرفها برای گسترش روابط داشت. اگرچه در انتقاد از سیاست خارجی دولت یازدهم همواره عنوان میشد که تمرکز دستگاه دیپلماسی بیشتر بر موضوع هستهای است، اما نگاهی به سفرهای انجام گرفته و تفاهمات و قراردادهایی که حالا با جمع بندی هستهای سرعت بیشتری به خود خواهد گرفت، نشان میدهد که اگرچه دولت بر موضوع هستهای توجه خاصی داشت، اما این موضوع «همه» حواس دولت رو به خود معطوف نکرده بود.
پس از مذاکرات، وزیر خارجه کشورمان برای تشریح جمع بندی انجام گرفته بین ایران و ۱ + ۵ راهی کشورهای همسایه شد تا نگرانیهای احتمالی را برطرف و بر گسترش روابط در سطوح مختلف تأکید کند؛ که در این راستا کشورهای کویت، قطر و عراق در برنامه سفر منطقهای در دور اول و همچنین لبنان، سوریه، پاکستان و هند در دور دوم قرار داشتند.
این سفرها در راستای تشریح آنچه در مذاکرات وین رخ داد، آثار و پیامدهای منطقهای و بینالمللی آن و نیز ارائه راه حلهایی برای بحرانهای منطقهای انجام میگیرد که نتایجی را نیز به همراه داشته است.
با تحولات هفتههای گذشته و اوضاع منطقهای و بینالمللی جدیدی که برای جمهوری اسلامی ایران رقم خورده، از این پس باید شاهد گسترش هر چه بیشتر کیفی و کمی سفرهای مقامات کشورهای همسایه به کشور و بالعکس باشیم که میتواند فصل جدیدی از روابط اقتصادی، سیاسی و حتی امنیتی را برای کشور رقم بزند.
در علم جغرافیای سیاسی گفته میشود که انتخاب همسایگان دست ما نیست، اما میشود با استفاده از سیاستهای مناسب و متناسب، از وضعیتی که لاجرم در آن قرار داریم استفاده مناسب و بهینهای داشته باشیم که به نظر میرسد در دولت جدید به این مهم توجه شده است.
