کرسیهای زنان در مجلس افزایش یابد
اهداف کمیته زنان شامل افزایش مشارکت زنان در بحثهای سیاسی و اجتماعی است که هم در عرصه داخلی و هم در عرصه بینالملل تاثیرگذار است. هدف دیگر این است که کاندیداهای خانمی که صلاحیت و سابقه مثبتی دارند و این انگیزه را برای حضور در مجلس دارند به جبهه متحد اصولگرایان معرفی کنیم تا در مجلس آینده تعداد بیشتری از کرسیهای مجلس را خانمها در اختیار داشته باشند. به هیچ وجه این ۸ نفرخانم از ۲۹۰ نفر نماینده شایسته نیست
به نوشته روزنامه تهران امروز،در يك صبح نسبتا سرد زمستاني مهمان خانم دكتر زهره الهيان از نمايندگان مجلس هشتم در دفتر جبهه متحد اصولگرايان بودم و در همان بدو ورود با استقبال گرم وي روبهرو شدم و در مدت ۲ ساعت گفتوگوي تقريبا مفصلي كه با وي در حوزههاي مختلف داشتم نكته قابل توجه اين بود كه دكتر الهيان با سعه صدر و با دقت به تمام سوالاتم پاسخ ميداد و حتي در جايي كه احساس ميكرد كه شايد پاسخ سوالش باعث سوءتفاهم شود با جوابهاي هوشمندانه غافلگيرم ميكرد.
زهره الهیان از همان اوایل انقلاب و در بدو ورود به دانشگاه علوم پزشکی تهران وارد حوزه سیاست شد و فعالیت خود را از انجمن اسلامی دانشگاه آغاز کرد و با فرمان حضرت امام(ره) مبنی بر تشکیل بسیج دانشجویی وارد تشکیلات بسیج دانشجویی شد و مسئولیت بخش خواهران را به عهده گرفت و حتی پس از فارغ التحصیلی هم در این سازمان فعالیت داشت و به دعوت اصولگرایان در انتخابات مجلس هشتم نامزد شد و به مجلس راه یافت. در ذیل متن گفتوگو با دکتر الهیان را بخوانید.
خانم الهیان، اولین چیزی که در بررسی عملکرد مجلس جلب توجه میکند تعداد کم کرسیهایی است که زنان به خود اختصاص داده اند؟ آیا این مسئله در پیگیری حقوق زنان در مجلس تاثیرگذار است؟
ببینید در مجلس هشتم از بین ۲۹۰ نماینده فقط ۸ کرسی متعلق به زنان است. با توجه به اینکه حوزه زنان گسترده و مرتبط با ۵۰ درصد جمعیت کشور است قطعا ۸ نفر برای انجام حرکت جدی و قانونگذاری در حوزه زنان اصلا مناسب نیست.
شما به عنوان یکی از این ۸ نفر با چه انگیزهای وارد مجلس شدید و ارزیابیتان از عملکرد خودتان چیست؟
از همان ابتدا انگیزه ورود بنده به مجلس، دفاع از حقوق زنان بود. برای همین در همان ابتدای کاندیداتوری، همراه با تعدادی تصمیم گرفتیم خلأهای قانونی در بحثخانواده و زنان را بررسی کنیم. حوزه کاری خودم را در ۲ حوزه تعریف کردم. یکی در حوزه زنان که نتیجه آن، بررسی خلأهای قانون در بحثخانواده و زنان بود و دیگری بررسی و ارتباط با مردم و پیدا کردن مشکلات اساسی آنها.
در این زمینه مصاحبههایی با اندیشمندان و صاحب نظران حوزه زنان داشتیم و با کمک آنها محورهای آینده کاری جمع را به دست آوردیم. چند محورهم در قالب نظرسنجیهایی که داشتیم به دست آمد.
مجموعه اینها را با دید کلیای که خودمان که از جامعه زنان داشتیم تلفیق کردیم و قرار بر این شد این محورها را دنبال کنیم. در طول این مدت علاوه بر بحثهای قانونگذاری در حوزه زنان، در حوزه حقوق بشر و سازمانهای مردم نهاد، فعالیتهایمان را متمرکز کردیم. چون این حوزهای مشترک حساب میشود و به دلیل سیاه نمایی غربیها در این خصوص احساس نیاز جدی به حضور زنان در عرصه بینالملل داشتیم.
لطفا برای ما درباره لایحه حمایت از خانواده بگویید. سرانجام مواد جنجال برانگیز آن چه شد؟
حدود ۳،۲ سال درباره این لایحه کار شد. این لایحه نکات مثبت و فراوانی در حوزه حمایت از خانواده دارد که به جز ۳ ماده همه موارد آن به تصویب رسید. در این لایحه محورهای مهمی در حمایت از زنان در قانون گنجانده شد و اعتقاد ما براین بود تا امروز به زنان در دادگاههای خانواده ظلم میشد که با تصویب آن خلأهای قانونی از این دست برطرف شد.
این لایحه بیشتر به صورت شکلی به دعاوی خانوادگی میپردازد و توجه بیشتری به رفع مهجوریت خانمها دارد. البته یکی دو مورد هم بود که جنجال برانگیز و سیاسی شد و اساس لایحه حمایت از خانواده را زیر سوال برد که به جهت حساسیت برانگیزبودن و اینکه اختلاف نظرهای متفاوتی وجود داشت این مواد شامل بحثازدواج مجدد و دیگری مهریه بود.
خود ما نمایندگان زن هم اعتقاد داشتیم در بحثازدواج مجدد در قانون جوری بیاید که محدود شود به موارد استثنایی و شروط متعددی در این ماده گنجانده شود که اولا ازدواج مجدد با اجازه دادگاه باشد و ثانیا با اجازه همسر اول و ثالثا در یکسری شرایط خاص مثل زندانی بودن همسر یا احیانا اعتیاد و داشتن بیماری صعب العلاج که راه درمان نداشته باشد.
البته بازهم این لایحه در کمیسیون قضایی و توسط مسئولین دولتی و دیگر نمایندگان مجلس و ان جی اوهای حمایت از خانواده و حتی برخی نمایندگان ادوار مجلس بررسی شد ولی متاسفانه باز هم شاهد یک جنجال آفرینی خاص بودیم به ویژه از سوی رسانههای خارجی که بنا داشتند، وضعیت زن ایرانی را اسفبار جلوه دهند و این طور در رسانههایشان مطرح میکردند که قانونی در ایران در حال تصویب است که اجازه اختیار کردن ۴ همسر را به مرد میدهد.
در واقع بعد از آنکه از این ماده لایحه سوءاستفادههای سیاسی و تبلیغاتی شد، این ۲ ماده از این لایحه حذف شدند و فقط یک ماده از لایحه مانده که انشاءلله بهزودی بررسی و در همین مجلس این لایحه به تصویب میرسد.
طرح عفاف و حجاب هم سروصدای زیادی برپا کرد؟ در این طرح مجلس چه مطالباتی از دستگاههای اجرایی داشت و پیشرفت این طرح به چه میزان بود؟
طرح عفاف و حجاب در واقع یک مصوبه از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی است که در واقع به منزله قانون است و دستگاهها میبایست آن را به اجرا دربیاور ند که
متاسفانهخیلیجدیگرفته شد.
یک بخش شاید به خاطردیدگاههایی که در دولت وجود داردجلوی آن گرفته شد. با توجه به رویکرد کاملا فرهنگی ای که طرح دارد وظایفی برای دستگاههای در نظرگرفته شد که غالبا وظایف فرهنگسازی است و این مایه تعجب است که چرا با عزم جدی از سوی دولتمردان پیگیری نشد درحالیکه این طرح فقط کارکرد سلبی نداشت بلکه برنامهریزی فرهنگسازی شیوههای تبلیغی و مجموعا تدوین شیوههای اسلام برای طرح عفاف و حجاب بودواز دولت اصولگرا این انتظار میرفت که توجه بیشتری به این مقوله داشته باشد و متاسفانه همان طور که بحثفرهنگ در این دولت مظلوم واقع شده است این طرح نیز به همان صورت است.
مجلس به شدت پیگیر این طرح بود و جلسات متعددی باوزرا در بخشهای فراکسیونی برگزار شد تا این مطالبه مردم که از نمایندگان میخواستند برای جلوگیری از گسترش فرهنگ غرب و ترویج لاابالی گری فرهنگی و… برنامهریزی و حرکتی صورت بگیرد. همین باعثشد تا مجلس یک فشاری بر دستگاههای اجرایی داشته باشدمثلا جلسات متعددی با وزیرکشورو وزارت ارشاد داشتیم و حتی این طرح در کمیسیون روحانیون مجلس و حتی در حضور رئیسجمهور هم مطرح شد و مجموع اینها باعثشد یک تحرکاتی در دولت صورت بگیرد و سوالاتی از وزیر علوم پرسیدیم.
درباره وضعیت عفاف و حجاب در دانشگاهها و خوابگاهها تلاش داشتیم مسئولین را متوجه این امر کنیم که این طرح باید در اولویت باشد چون از دغدغههای مردم است. در خوابگاهها معضلاتی داشتیم مخصوصا آنهایی که خصوصی و واگذار شدند گزارشاتی داشتیم که دانشجویان دختر و پسر در یک طبقه باهم زندگی میکنند.
اینها هشدارها و زنگ خطرهایی بود که مردم مطالبه داشتند. به هرحال جلسات خوبی برگزار شد اما کافی نیست و تا یک عزم جدی در سطح هیات دولت با محوریت شخص رئیسجمهور نباشد حرکت جدی اتفاق نمیافتد.
نظرشمادرباره دانشگاههای تک جنسیتی چیست؟
این طرح مدتی مطرح بود و سروصداهایی ایجاد کرد. ما باید برای دخترانمان فرصتهای خاص ایجاد کنیم درواقع دانشگاهها یا مراکز آموزشی ایجاد کنیم تا خانمها بتوانند به راحتی در این مراکز تحصیل کنند. باید به صورت تخصصی رشتههایی را به این دانشگاهها یا مراکز تخصیص بدهیم و سطح علمی این دانشگاهها را بالا ببریم. ما در این زمینه نمونههای موفقی داشتیم مثل دانشگاههای الزهرا و امام صادق(ع).
مهمترین اقدامات مجلس هشتم در حوزه زنان چه بود؟
در مجلس چند طرح کلان داشتیم که به تصویب رسید و برای خانمها خیلی خوب بود. یکی از مهمترین آنها بحثارثبود که تا قبل از تصویب در مجلس هشتم خانمها فقط از بنا ارثمیبردند. مثلا شما میدیدید در روستاها خانوادهای چندین هکتار زمین و یک خانه کاهگلی هم دارد بعد از فوت شوهر، زن خانواده تنها از بنای آن خانه ارثمیبرد و از زمین هیچ ارثی نمیبرد با وجود اینکه در روستاها خانمها همپای آقایان و حتی در برخی موارد بیشتراز آقایان، فعالیتهای کشاورزی و… دارند و این به نوعی ظلم محسوب میشد تا اینکه با بررسیهایی که شد و استفتایی که از مقام معظم رهبری صورت گرفت این طرح در مجلس
تصویب شد و خانمها هم از عرصه(زمین) و هم از اعیان(بنا) ارثمیبرند.
طرح دیگری که به تصویب رسید بحثدیه خانمها بود که اگر خانمی در اثر قتل عمد فوت میکرد یک بند به بندهای مجازات اسلامی اضافه شد تا مابقی دیه یک زن توسط دولت پرداخت شود و خانواده زن میتوانند تقاضای قصاص کنند.
عمده مراجعات مردمی به شما برای چه کاری است و چه مشکلاتی در اولویت قراردارد؟
بیشتر خانمها اولین مسئلهای که برایشان اولویت دارد و دغدغه دارند مسائل معیشتی و بیمه است. در کنارش موضوعاتی چون بحثاشتغال بانوان هم هست.
شما در کمیته بانوان جبهه متحد اصولگرا عضویت دارید. در این کمیته چه اهدافی را دنبال میکنید؟
اهداف کمیته زنان شامل افزایش مشارکت زنان در بحثهای سیاسی و اجتماعی است که هم در عرصه داخلی و هم در عرصه بینالملل تاثیرگذار است. هدف دیگر این است که کاندیداهای خانمی که صلاحیت و سابقه مثبتی دارند و این انگیزه را برای حضور در مجلس دارند به جبهه متحد اصولگرایان معرفی کنیم تا در مجلس آینده تعداد بیشتری از کرسیهای مجلس را خانمها در اختیار داشته باشند. به هیچ وجه این ۸ نفرخانم از ۲۹۰ نفر نماینده شایسته نیست.
هدف بعدی این است که خلأهای قانونی در حوزه زنان و خانواده را بررسی و قوانین متناسب با آنها رابتوانیم پیشبینی کنیم. همچنین به دنبال جریانسازی در حوزه زنان هستیم. باید نگاه اصولگرایان به زن و خانواده را تبیین کنیم که این برگرفته از نگاه اسلام به جایگاه زن در خانواده و جامعه اسلامی است.
از نظر اجرایی تا به حال چه اقداماتی انجام داده اید؟
در استانهای مختلف دست به کارشدیم تا گزینههای مطلوب را به بزرگان جبهه متحد معرفی کنیم. از بزرگان جبهه متحد میخواهیم تا حمایت از خانمهای انقلابی و متعهد و توانمند را یکی از اولویتهای خود قرار دهند چون خانمها در شرایط حاضر در فرصت برابری با آقایان نیستند. برای این مقصود میتوان با مصاحبهها، بولتنها، سخنرانیها، سایتهای تخصصی ویژه بانوان و همچنین ارتباطات چهره به چهره، این فضاسازیها را انجام داد. هرچه برنامهریزی بهتر و دقیقتری داشته باشیم انتخابات پرشکوهتری در پیش داریم.
پیشبینی شما از تعداد کرسیهایی که زنان به خود اختصاص خواهند داد چیست؟
تلاشمان براین است که تعداد کرسیهای زنان در مجلس را افزایش دهیم البته برای ما هم حضور کمی مهم است هم کیفی. در برخی کشورها قوانینی تصویب کردند و تعداد مشخصی از کرسیهای مجلس را به خانمها اختصاص دادند، ما درایران این شرایط را نداریم پس هیچ ضمانتی برای تعداد تصاحب کرسیها توسط خانمها وجود ندارد.
چرا خانمها با توجه به اینکه نیمی از جامعه را تشکیل میدهند و تاثیرگذاری زیادی میتوانند در نتیجه آرا داشته باشند، کمتر به نمایندگان زن رای میدهند؟
این مسئله میتواند چند علت داشته باشد. یکی اینکه برخی خانمهای توانمند شاید خیلی انگیزه برای اینگونه رقابتها نداشته باشند و شاید با روحیات آنها سازگار نباشد و دیگر اینکه کار برای خانمهایی که به طور مستقل از شهرهای کوچک کاندیدا میشوند بسیار سخت است و اگر در لیست احزاب و گروهی باشند کارشان راحتتر میشود. در اینجا این احزاب هستند که باید از این خانمها حمایت کنند.
دلیل دیگر این است که فرهنگ حضور و مشارکت خانمها هنوز در جامعه جانیفتاده است و این چیزی نیست که به صورت چکشی بخواهد حل شود و نیاز به فرهنگسازی
دارد. مثلا در شورای شهر خانمها حضور موفق دارند.
در خیلی از شهرها و شهرستانها و بعضا حتی آقایان میآیند و میگویند این خانم به اندازه ۱۰ نفر از آقایان فعالیت میکند و مسئولانه کار میکند. این فرهنگ در شوراها جا افتاده اما در مجلس آنچنان که شایسته هست هنوز جا نیفتاده است. بگذارید مثالی برای شما بزنم. در همین مرکز پژوهشهای مجلس، طرحها و پروژههایی که در حوزه زنان به آنجا میرود و کارشناسان مرکز باید نظر بدهند، نوع نگاه، نگاهی نیست که متناسب با مطالبات مقام معظم رهبری و با اندیشه حضرت امام(ره) در حوزه زنان باشد.
کاملا نگاه سنتی و مردسالارانه است و نمود آن را در تحقیقاتی که نتیجه آن را به ما میدهند میبینیم. این نمودی از یک جامعه است و میبایست برای اصلاح آن کار شود.
به نظر شما متوسط حقوق یک خانواده در ماه چقدر باید باشد؟
سوال سختی پرسیدید! من تا قبل از ورود به مجلس خرید میرفتم ولی الان فرصت چندانی ندارم فقط گاهی برای بررسی قیمت کالاها و اجناس ضروری برای آنکه در مجلس بتوانیم از این بابت هم تصمیمات لازم را داشته باشیم و اطلاع از وضعیت معیشتی مردم داشته باشیم پرس و جوهای میدانی دارم.
گاهی ممکن است در تاکسی یا مترو باشم و با آنها مواجه شوم. در جواب شما که یک خانواده یک نفره چه میزان درآمد داشته باشد بستگی به شرایط خانواده دارد اما به نظر من حداقل ۵/۱ میلیون در ماه برای خانوادهای که مستاجر هستند.
شما ماهانه چقدر حقوق میگیرید؟
بین یک میلیون و چهارصد هزار تومان تا یک میلیون و هشتصد هزار تومان که هزینه وام از این مبلغ کم میشود.
خانم دکتر، یارانه میگیرید یا نه؟
نه، نمیگیرم چون خود را مستحق دریافت یارانه نمیدانم.
نظرتان درباره پرداخت نقدی یارانهها چیست؟
بهطور کلی اجرای طرح هدفمندی یک ضرورت بود و بالاخره در نحوه اجرا اختلافنظرهایی هست.
خودپرداخت نقدی با توجه به قیمت حاملهای انرژی و آب و برق یک ضرورت بود ولی سایر ابعاد این طرح مثل بحثحمایت معیشتی در قالب بیمهها و تامین اجتماعی و اینها و همچنین بحثبستههای حمایتی از تولیدکنندگان مباحثی است که با دولت اختلافنظر داریم.
خانم دکتر، شما اخبار را از کدام منابع دریافت میکنید؟
صدا و سيما، رسانههاي مكتوب و سايتها را رصد ميكنم. البته جلسات منظمي هم با برخي افراد در حوزههاي مختلف داريم که کمک ميکنند.