پاسخ قاطع ایران به تحریم " خام "؛
حذف اروپاازلیست مشتریان نفت ایران
" به اروپایی ها هشدار میدهیم که به فکر روز مبادا هم باشند و از مزیتهای انرژی ایران غافل نشوند. "
به گزارش افکار نیوز به نقل از ايسنا، اين شايد مهمترين بخش از نظرات مدير عامل شركت ملي نفت ايران در آخرين نشست خبرياش بود كه در هياهوي سوالات ريز و درشت رسانهها در آن زمان چندان مورد توجه قرار نگرفت.
احمد قلعهبانی - معاون وزیر نفت و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران - که با سوالی درباره تحریم احتمالی نفت ایران توسط اروپا مواجه شده بود صراحتا به اروپاییها هشدار داد که " به فکر روز مبادا " ی خود هم باشند و اینکه " دنیا به خصوص اروپاییها نباید ایران را فراموش کرده و تا ابد خود را به آمریکاییها بچسبانند. "
هشدار جدی قلعهبانی در آن زمان یک معنای ویژه داشت که هرچند از سوی سیاستگذاران ناپخته اروپایی چندان مورد توجه قرار نگرفت، ولی خبر از سیاست جدید ایران برای مواجه شدن با تهدید تحریم اروپاییها میداد: ایران قصد دارد اروپا را از لیست مشتریان نفت خود حذف کند.
تصمیم ایران برای حذف اروپا از لیست مشتریان نفت خود پس از آن مطرح شد که اتحادیه اروپا براساس طرحی که به پیشنهاد فرانسویها مطرح شد، موضوع تحریم خرید نفتخام از ایران را مطرح کرده بودند؛ موضوعی که برای نخستین بار ابزار نفت را به صورت مستقیم وارد معادلات سیاسی بین کشورها میکرد.
در تازهترین دور از سیاستهای خصمانه اروپا علیه ایران نیز، روز دوشنبه اعضای این اتحادیه در همسویی با سیاستهای آمریکا علیه ایران، با تحریم نفت ایران موافقت کردند و را ه را برای ممنوعیت فوری قراردهای جدید وارداتی با ایران به عنوان بخشی از تلاشها برای تحت فشار گذاشتن ایران بر سر مساله هستهیی گشودند.
*برنامهریزی از قبل؛ جایگزینها مشخص شدهاند
با اینحال پیگیریهای خبرنگار ایسنا از سیاست جدید ایران در قبال اتحادیه اروپا نشان میدهد که برنامهریزیهای تهران برای مقابله با این تهدید خام از مدتها پیش آغاز شده و حتی با تصمیم به خروج اروپا از لیست مشتریان نفت ایران، جایگزینهای این مشتری که تنها حدود ۲۰ درصد از نفت صادراتی ایران به مقصدش در جریان بود نیز مشخص شدهاند.
سیدمحسن قمصری - مدیر امور بینالملل شرکت ملی نفت ایران - با تایید این موضوع به خبرنگار ایسنا میگوید: از مدتها قبل تمهیداتی را برای مقابله با این تهدید اندیشیدهایم و به فکر جایگزینی اروپا با مشتریان دیگر هستیم، ولی فعلا نام مشتریان جدید را اعلام نمیکنیم؛ چرا که ممکن است برای خریداران جدید نیز ایجاد مشکل کند.
قمصری که جایگزینی مشتریان جدید به جای اروپا را تایید کرده، در پاسخ به سوال ایسنا درباره جزییات بیشتر از تصمیم جدید ایران میگوید: شما اگر به جای مسوولان ایرانی با مدیران شرکتهای اروپایی خریدار نفت ایران صحبت کنید، همه اذعان دارند که ایران در بخش صادرات نفت بسیار هماهنگ و همراه و همکار بوده است.
به گفته مسوول فروش نفت ایران، شرکتهای نفتی اروپایی به خوبی میدانند که ایران در طول سه دهه گذشته در بدترین شرایط هم صادرات نفت خود را متوقف نکرده و خود شرکتهای نفتی اروپایی نیز با ایمان به این موضوع به دنبال راهی هستند که راههایی را پیدا کنند که از این تحریم تحت تاثیر قرار نگیرند.
برنامه ایران برای خروج اروپا از لیست مشتریان نفت با اعلامیه رسمی وزارت نفت که روز سهشنبه منتشر شد نیز شکل جدیتری بهخود گرفته است؛ بهطوریکه در این اعلامیه رسمی آمده است که " با عنایت به بازار عرضه و تقاضا و مشتریان بالقوه نفت ایران، هیچ گونه نگرانی در خصوص جایگزینی فروش نفت ایران با مشتریان جدید وجود ندارد… وزارت نفت جمهوری اسلامی ایران به دور از تنشها و حواشی سیاسی تمهیدات لازم را از مدتها قبل اندیشیده و راهکارهای لازم برای مواجهه با هرگونه چالش در موضوع انرژی را تدبیر کرده است. "
*ایران ضرر میکند یا اروپا؟!
در حالی که در بخشی دیگر از بیانیه وزارت نفت ایران آمده است که " اتحادیه اروپا با تحریم نفت ایران عملا نفت، این ابزار غیرسیاسی را وارد بازیها و مطامع سیاسی کرده و قطعا تبعات این تصمیم عجولانه بهغیر از اروپا، کشورهای دیگر جهان را نیز متاثر خواهد کرد "، بار دیگر این سوال در کانون توجه قرار میگیرد که با تصمیم جدید اروپا کدام طرف معادله بیشتر ضرر خواهد کرد؟
اما سوالی که طرح اتحادیه اروپا را از همان ابتدا به چالش میکشید با پاسخی تقریبا روشن همراه است. این سوال که با اجرایی شدن این طرح ایران بیشتر ضرر می کند یا اروپا، برای فعالان سابقهدار بازار نفت پاسخ مبهمی ندارد.
حداکثر ضرر طرح تحریم از سوی اتحادیه اروپا برای ایران، این خواهد بود که مسیر نفتکشهایش را تغییر دهد و با پرداخت هزینه بیشتری نفتش را به مشتریان دیگری در سمت دیگر دنیا برساند که البته این هزینه بیشتر نیز با افزایش قیمت نفت ناشی از این تحریم جبران خواهد شد.
ولی از طرف دیگر، با تحریم نفت ایران قبل از هرچیز قیمت طلای سیاه در بازار افزایش مییابد که در این میان مصرفکنندگان بحرانزده اروپایی بیش از هر چیز ضرر میکردند. این درحالی است که ایران به راحتی میتواند از محل افزایش قیمت نفت، نهتنها هزینههای جابجایی مسیر ترانزیت نفتش را تامین کند، بلکه سود بیشتری را هم از محل قیمتهای جدید به دست میآورد. یک حساب ساده که ثابت میکند تحریم واردات نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا فقط یک اقدام نمادین و بلوف سیاسی است و نه چیز دیگر.
در این زمینه نماینده ایران در اوپک از تحریم صادرات نفت ایران به عنوان خودکشی اقتصاد کشورهای اروپایی یاد کرده و گفته است که " آمریکاییها در آستانه انتخابات ریاست جمهوری در بازار جهانی نفت دنبال ماجراجوییهای جدیدی هستند. "
سیدمحمدعلی خطیبی، اجرای سناریوی تحریم صادرات نفت ایران به کشورهای عضو اتحادیه اروپا را " یک خودکشی اقتصادی " برای کشورهای این منطقه میداند و با تاکید بر اینکه در حال حاضر کشورهای اروپایی یکی از بزرگترین بحرانهای اقتصادی را پشت سر می گذارند، میگوید که " با وجود این بحرانهای اقتصادی در منطقه یورو هر گونه اعمال تحریم علیه نفت ایران، کشورهای اروپایی را وارد یک بحران عمیق تر از شرایط موجود خواهد کرد. "
این مقام مسوول هم ضمن اشاره به این موضوع که کارشناسان عاقل اروپایی نسبت به تبعات تحریم صادرات نفت ایران به اروپا هشدار دادهاند، معتقد است که " تحریم نفت ایران، اقتصاد اروپا را شکننده و آسیبپذیرتر از گذشته خواهد کرد. "
نماینده ایران در مجامع بینالمللی هم بر این موضوع تاکید دارد که شرکتهای نفتی به عنوان خریداران اصلی نفت ایران هیچ تمایلی ندارند که این فروشنده مطمئن را به راحتی از دست بدهند، ولی هم اکنون تمامی تصمیماتی که علیه صنعت نفت ایران گرفته می شود تحت تاثیر فشارهای سیاسی است.
* طرح " خام " تحریم نفت ایران
ماجرای تحریم نفتی ایران توسط اروپا از همان ابتدا به قدری دور از ذهن بهنظر میرسید که یکی از معتبرترین نشریات اقتصادی جهان بدون درنظر گرفتن هیچ مصلحتی آن را " احمقانه " بخواند.
طرح تحریم خرید نفت ایران از سوی اتحادیه اروپا که با بهاصطلاح " ابتکار " فرانسه کلید خورد، حتی آنقدر فکر شده و قابل استناد نبود که در بین متحدان قدیمی سارکوزی در اروپا هم هوادار آنچنانی پیدا کند و از همان ابتدا مخالفانی جدی مانند یونان را روبروی خود میدید.
ماجرا این است که واردات نفتی اروپا از ایران تنها حدود ۲۰ درصد از درآمد صادراتی نفت ایران را شکل میدهد، ولی وابستگی خود اروپاییها به نفت ایران بهقدری هست که قطع این جریان میتواند مصرفکنندگان مغرور اروپایی را با مشکلات جدی مواجه کند؛ به ویژه کشورهایی مانند یونان، اسپانیا و ایتالیا که تاکنون بخش قابل توجهی از نفتخام خود را از تامینکنندهای به اسم ایران دریافت میکرده اند.
آمارهای غیر رسمی نشان میدهد که از ابتدای سال جاری میلادی تاکنون به طور متوسط روزانه حدود ۲۰ درصد نفت ایران به کشورهای مختلف اروپایی صادر شده است که در این بین ایتالیا، اسپانیا، یونان، آلمان و فرانسه از مهمترین خریداران نفت صادراتی ایران بودهاند.
بر اساس اين آمار، در حال حاضر به طور متوسط روزانه حدود ۱۵۰ تا ۱۶۰ هزار بشکه نفت به ايتاليا، ۱۰۰ هزار بشکه به اسپانيا، کمتر از ۲۰۰ هزار بشکه نفت به يونان و حدود ۱۰۰ هزار بشكه به مجموع كشورهاي انگليس، فرانسه، هلند و آلمان صادر مي شود.