باهنر: اصولگرایی نیاز به بازسازی دارد
محمدرضا باهنر را کمتر کسی است که نشناسد. سیاستمدار ۵۹ ساله کرمانی که هفت دوره سابقه نمایندگی مجلس را در کارنامه سیاسی خود دارد. مردی که همکارانش در بهارستان از او با عنوان لابیگر بزرگ یاد میکنند. او از جلمه کسانی است که در پیروزی محمود احمدینژاد در سال ۸۴ نقش بسزایی داشت اگر چه این روزها دیگر حامی وی نیست و هر از چند گاهی انتقادات تند و تیزی را روانه رئیس دولت میکند و حتی در این میان ملاحظه این مسئله را ندارد که خواهرزادهاش مجتبی ثمره هاشمی مشاور ارشد محمود احمدینژاد است.
به گزارش روزنامه ملت ما، باهنر به عنوان رئيس فراكسيون اصولگرايان مجلس معتقد است كه بيش از ۲۰۰ كرسي مجلس نهم از آن اصولگرايان خواهد بود و تغييرزيادي در تركيب مجلس نهم نسبت به مجلس هشتم به وجود نخواهد آمد:
جناح اصولگرایی با وجود حضور آیتالله مهدوی کنی و آیتالله محمد یزدی با لیستهای متعددی وارد انتخابات شد. برخی معتقدند که این جناح در صورت استمرار این حرکت خود به پایان خط میرسد. با توجه به اینکه جنابعالی رئیس فراکسیون اصولگرایان مجلس هستید و از نزدیک در فرایند وحدت اصولگرایان بودهاید به واقع این جناح نیاز به نوسازی و بازسازی ندارد؟
چرا که به نظر میرسد نداشتن تعریف واحد از اصولگرایی، آینده این جناح سیاسی را در کشور را با بحران مواجه خواهد کرد و آیندهای چون وضع فعلی اصلاحطلبان را برای این جریان رقم خواهد زد. اینکه آقای رضایی فرمودند که اگر اصولگرایان خودشان را بازسازی نکنند، اصولگرایی به آخر خط میرسد کلیاتی است که قابل قبول است. ما هم قبول داریم که اگر مرتب خودمان را بازسازی و خطاهایمان را اصلاح نکنیم طبیعی است که این اتفاق بیفتد.
اشتباهاتتان چه بوده است؟
نمی دانم. آقای رضایی باید از منظر خودشان اشکالات را بگویند. اما اگر مقصودشان تنوع لیستهاست که باید بگویم همیشه بوده و الان هم هست اگر بخواهم از لحاظ کمی مثال بزنم باید گفت که اصولگراها اگر در دوره قبل هفتاد درصدشان دور هم جمع شده بودند این دوره هشتاد درصد شدند.
یعنی معتقدید که به نسبت گذشته وحدت اصولگرایی بیشتر بوده است؟
بله مشخص است که وضع بهتر است. معتقدم که وحدت اصولگرایان برای دوره نهم مجلس، جامعتر از دوره هشتم است. اما هنوز ۱۵ درصد بیرون ماندهاند.
اما یک گفتمان رادیکالی و افراطی از دل اصولگرایی در این دوره بیرون آمد که در دوره قبلی نبود.
چرا بود. در آن دوره هم ما با رایحه خوش خدمت یک اختلاف نظرهایی داشتیم. این اختلاف نظرها در حال حاضر کمی بیشتر شده است.
به چه علت؟
به این دلیل که رایحه ایها یک دوره به مجلس آمدند و برخی از تندرویهایشان جواب نداد و احساس کردند که ما با این رفتارها مخالف هستیم، زاویه شان با ما بیشتر شد و در نتیجه شکافی که وجود داشت، پهنای بیشتری به خود گرفت.
واقعا توانستید که اصولگرایان رادیکال را در مجلس کنترل کنید؟
بله توانستیم. البته ما با اینها دعوا نداشتیم. اما هروقت که مصمم میشدند کاری انجام بدهند و طرحی میآوردند نهایتا بیش از سی، چهل رای نداشتند و هیچ زمانی از این مرز رای نتوانستند عبور کنند.
یعنی وزن حامیان سرسخت آقای احمدینژاد در مجلس هشتم همین تعداد رای بود؟
بله وزن طرفداران تند و رادیکالی آقای احمدینژاد همین تعداد بود. برخی اوقات هم که وزن این طیف در مجلس شوخی بود. مثلا در انتخاباتی در مجلس که یادم نمیآید موضوعش چه بود آقای رسایی نامزد شده بود که در مجموع پنج رای آورد. یک سری دوستان شروع کردند برای شوخی امضا جمع کردند و گفتند که ما میخواهیم برای آن چهارتا رای تحقیق و تفحص بگذاریم. اما این کلیت قضیه است. اینکه برخی دوستان میگویند تعداد زیادی از اصولگرایان بیرون از بازی قرار گرفتند ما این را قبول نداریم.
پس با این تفسیر یقینا پیش بینی میکنید که لیست جبهه متحد رای خوبی میآورد؟
فکر میکنم بیست یا بیست و دو، سه نفر از لیست جبهه متحد رای میآورند و هفت –هشت نفر باقیمانده هم نه از لیستها ی دیگر که آدمهای مشهور رای میآورند.
مثل آقای مطهری؟
بله آقای مطهری رای میآورد. نه به این دلیل که اسم ایشان در لیستهای مختلف هست به این دلیل که او الان شهرت دارد. چرا که ما وزن لیستها را به چند نفر آخر لیستشان میدانیم. باید دید اینها چه تعداد رای میآورند. در جبهه متحد هم اینگونه است. در این لیست ممکن است
از بالای یک میلیون یک نفری رای بیاورد تا آن نفرهای آخر که شاید ۴۰۰-۳۰۰ هزار رای داشته باشند. آن فردی که بالای یک میلیون رای میآورد شاید سیصد هزار رای بهخاطر لیست باشد اما مابقی آن متعلق به خود آن فرد است. برای اینکه بفهمیم وزن لیستها چقدر است باید دید نفرات آخرشان چه رایی میآورند.
غیر از آقای مطهری فکر میکنید چه کسانی رای میآورند؟
آقای غفوری فرد، عباسپور و نه بهخاطر اینکه در لیست جبهه متحد نیستند.
آقای کاتوزیان چطور؟
نمیدانم. اما آقا تهرانی رای میآورد البته رای ایشان هم بهخاطر این نیست که سرلیست جبهه پایداری است چرا که اگر اینطور باشد باید بقیه لیستشان هم رایی بیاورد که رای نمیآورند.
وضع اصلاحطلبان در کل کشور چگونه است؟
تحلیلم این است که ما در مجلس هشتم حدود ۴۵ نفر اصلاحطلب تشکیلاتی داشتیم که در برخی مواقع حساس و ایام انتخاباتی که میشد تا هفتاد، هشتاد رای هم داشتند. فکر میکنم که ترکیب اصلاحطلبان در مجلس نهم با ترکیب فعلی شان در مجلس هشتم تغییری نمیکند. حالا ممکن است پنج نفر کمتر یا پنج نفر بیشتر شوند اما وزنشان همینی خواهد بود که در حال حاضر هست.
پس اصولگراها هم تغییر وزنی نخواهند داشت؟
بله بیش از ۲۰۰ اصولگرا در مجلس نهم خواهیم داشت.
با توجه به این اتفاقاتی که درون اصولگرایان در حال حاضر رخ داده است این امکان وجود ندارد که تقسیمبندیهای اصولگرایان در مجلس تغییر کند؟
چرا تقسیم بندیهای داخلی اصولگرایان احتمالا یک تغییراتی خواهد داشت.
چه تغییراتی؟
اگر اصولگرایان را به سه گروه جبهه پیروان خط امام و رهبری، رایحه خوش خدمت و تحول خواهان تقسیم میکردیم الان دیگر رایحه خوشی وجود ندارد و در اصولگرایان باید گفت در حال حاضر یک گرایش جبهه پایداری یا رادیکالها و تندروهای اصولگرایی داریم و بقیه اصولگرایان که فکر میکنم تقسیمبندی خاصی نداشته باشند.
یعنی اصولگرایان به دو جناح تقسیم میشوند؟
فکر میکنم که این اتفاق بیفتد و تقسیمبندی سنگین نداشته باشیم.
آقای باهنر جدای از این مباحثی که شما مطرح میکنید در اصولگرایان افرادی هستند که اعوان و انصار خودشان را دارند و وزنی هستند. مثلا آقای رضایی و لاریجانی و قالیباف را نمیشود نادیده گرفت. اینها هر کدام یک وزن مشخصی را دارند. به نظر شما وزن کدامیک از این افراد و جریانهایشان از دیگری بیشتر است؟
اگر بخواهیم روی افراد بحثکنیم قطعا بیش از ۱۰ نوع تقسیمبندی خواهیم داشت. اما فکر میکنم اصولگرایان را باید خوشهای تقسیمبندی کنیم. این افرادی که اسم بردید از نگاه من سه گروه هستند. مثلا یک گروه رادیکالها هستند یا پایداری یا رایحه خوش یا حامیان دولت و هر کسی که تعریفشان در حمایت بیچون و چرا از دولت معنی پیدا میکند و دولت هم در نگاه اینها یعنی شخص آقای احمدینژاد.
گروه دوم به اصطلاح مشهور به سنتیها هستند که مجموعشان جبهه پیروان خط امام و رهبری است اما اینها هم اسم رویشان میگذاریم و اینطور نیست که همهشان سنتی باشند. یک گروه هم تیپ آقای دکتر رضایی و لاریجانی و قالیباف هستند. برخی هم بنده را در همین مجموعه تعریف میکنند.
من فکر میکنم که فرهنگ عمومی کشور با رادیکالیزم موافق نیست و از این سه خوشه و گروه رادیکالها با اقبال عمومی روبهرو نخواهند شد. در یک مقطع زمانی شاید یک موجی ایجاد شود و در کوتاهمدت عناصر این جریان، مسئولیتهایی داشته باشند اما در بلندمدت مضمحل میشوند.
یعنی معتقدید که گفتمان جبهه پایداری از بین میرود و ماندگار نخواهد بود؟
بله اینها ماندگار نیستند.
دلیل حذفشان چه خواهد بود؟
بالاتر از این را میخواهم بگویم ما اگر حزب درست میداشتیم این گفتمانها هرگز فرصت خودنمایی پیدا نمیکردند.
یعنی معتقدید، نبود احزاب بسترساز موجب ظهور و بروز گفتمانهای رادیکال میشود؟
بله اما به نظرم احزاب دو دسته هستند. حزب دولت ساز و حزب دولت ساخته. احزابی که دولت ساخته هستند با پایان عمر دولت میروند. حزب کارگزاران با آقای هاشمی رفت البته شاید تفکراتش کمی مانده باشد اما تشکیلاتی با عنوان کارگزاران دیگر نیست یا حزب مشارکت که با دولت آقای خاتمی آمد و با پایان کار ایشان، تمام شد. اما برخی احزاب دولت ساز هستند. مثل جبهه پیروان خط امام و رهبری.
یک تشکیلات سیاسی دولتساز است؟
بله یک تشکیلات سیاسی ماندگار است که کار خودش را سالهای زیادی است انجام میدهد و در همه ادوار هشت گانه مجلس هم یک عده و عده خوبی هم همواره داشته است. این تشکیلات دولت ساز است. البته ترجیح میدهیم و علاقه داریم که جبهه پیروان خط امام و رهبری تبدیل به حزب بشود و من شخصا دنبال این قضیه هستم.
آقای باهنر به واقع داشتن احزاب قوی تا چه میزان میتواند به افکار عمومی کمک کند که در بزنگاههای رقابت سیاسی، انتخابهای آگاهانهای را داشته باشند. بسیار موثر است. معتقدم جمهوری اسلامی لابد و ناچار از داشتن از حزب است.
پس چرا در حال حاضر فاقد این احزاب هستیم؟
یک مقدار به علت دلایل تاریخی است. یک مقدار متاسفانه بهخاطر وجود افرادی است که وقتی از پلکان حزب بالا میروند و به مسئولیتها میرسند، بلافاصله به حزب لگد میزنند. این داستان را هم آقای خاتمی و هم آقای احمدینژاد داشتند. آقای خاتمی آن موقع که رئیسجمهور شد، من یادم است که وقتی رادیکالهای اصلاحطلب به ایشان فشار میآوردند، ایشان میگفت که آقا شما دو میلیون رای برای من آوردهاید بیایید و این رایتان را بردارید و ببرید وبگذارید که من با هجده میلیون رای، فرا حزبی کار کنم.
ترجیع بند حرف آقای احمدینژاد هم این است که حزب به درد نمیخورد در حالی که قبل از رسیدن به صندلی ریاستجمهوری، ایشان عضو تشکیلاتهای سیاسی و حزبی بودند. شورای هماهنگی نیروهای انقلاب، جمعیت ایثارگران، جامعه اسلامی مهندسین همه از تشکیلاتهایی بودند که آقای احمدینژاد در آنها فعالیت میکرد.
یک نکته دیگر هم این است که عدهای از دوستان از همان اول انقلاب یا از همان روزی که چپ و راست مطرح شد اینها میگفتند که ما فرا حزبی هستیم و جای معتدلی نشستیم. اینها جمعا یک اشتباه استراتژیک داشتند و در راس این جریان هم آقای هاشمی است.
اینکه بد نیست که کسی نه چپ باشد و نه راست بد نیست اما تحلیل ساده انگارانهای داشتندوبرای مثال میگفتند که جمعیت کشور ۱۵ درصد راست و ۱۵ درصد چپ هستند و هفتاد درصد نه چپ هستند و نه راست و ما میخواهیم با آن ۷۰ درصد کار کنیم.
اشتباه استراتژیکشان کجا بود؟
اشتباه این بود که آن ۷۰ درصد، هفتاد تا یک درصد هستند. به همین دلیل من هم قبول دارم که جمعیت تشکیلاتی کشور شاید بیش از ۱۵ درصد یا چپ بودهاند یا راست، اما شما هشت دوره مجلس را نگاه کنید که همواره دست یکی از این دو ۱۵ درصد بوده است. این هفتاد درصد هیچوقت حاکم نبوده است.
این هفتاد درصد، هفتاد درصد واحد نیستند. بخشی از این ۷۰ درصد را یا این ۱۵ درصد جذب میکند و بخشی از آن را آن ۱۵ درصد دیگر. بخشی از این ۷۰ درصد هم همیشه مبهوتند. مثلا در مجلس برخی که تازه میآیند، شعار میدهند که آقا ما مستقلیم و کاری به جناح و دسته و گروه نداریم اما عملا حرف احزاب و گروهها در مجلس جلو میرود.
اینکه میگویم جمهوری اسلامی لابد از تحزب است به این دلیل است که تمامی مسئولان یا با یک واسطه یا مستقیم توسط مردم انتخاب میشوند. بنابراین باید در کشور یک سری کانونهای کادرسازی داشته باشیم. یک سری برنامههای استراتژیک داشته باشیم که اینها در برنامههای ۱۰ یا بیست ساله تغییر نکند.
یک سری سیاستهای راهبردی تعریف شده داشته باشیم که تکلیفمان را با خود و دنیای اطراف بدانیم و اینکه مگر نمیگوییم حق انتخاب با مردم است پس برای اینکه این حق انتخاب موثر باشد باید برنامهها رابشناسند و این برنامهها از دل احزاب اگر بیرون بیاید بهتر مشخص است. در حالی که ما حوزههای انتخابیهای در مجلس داریم که در هر دوره یک نفر نماینده آن حوزه شده است.
یعنی مردم وقتی به یک نفر رای میدهند و میبینند که به دردشان نخورده بازهم به یک نفر دیگر رای میدهند بدون اینکه بدانند برنامهاش چیست.
ایراد کار همین جاست که افراد خلق الساعه میآیند و مدعی میشوند.
بله، ایراد همین است که تحزب واقعی نداریم. اینکه یک نفر سخنران قویای باشد که دلیل نیست نماینده قویای باشد.
همین دلیل را نمیتوانیم یکی از دلایل رای آوردن آقای احمدینژاد در سال ۸۴ بدانیم؟
نه تنها آقای احمدینژاد که آقای خاتمی هم به همین دلیل رای آورد. آقای خاتمی و احمدینژاد از نظر اتفاق اجتماعی، یک اتفاق برایشان افتاد. یک موج و سونامی ایجاد شد و مردم گفتند از نفر قبلی خسته شدیم و به نفر ناشناخته بعدی رای دادند.
اینگونه انتخاب مردم را انتخاب درستی میدانید؟
من هرگز انتخاب پوپولیستی را قبول ندارم. ممکن است همین آقای احمدینژاد از درون یک حزب بیرون بیاید و خیلی هم خوب باشد اما این امکان هم وجود دارد که یک نفر، حزبی هم باشد اما تفکرات و بینش حزبی نداشته باشد و پست بگیرد که بازهم به دلیل نداشتن همان بینش حزبی و نگاه پوپولیستی نمیتواند خوب کار بکند.
احزاب هم کادرساز هستند و هم برنامههای استراتژیک یک کشور را آماده میکنند و هم اینکه باید به مردم پاسخگو باشند. برای مثال در برخی از کشورها که احزاب جا افتادهاند کسی که مسئول میز سیاست خارجی آن حزب است بعضا مقامش از وزیر امورخارجه آن کشور بالاتر است. آن فرد ترجیح میدهد که مسئول میز سیاست خارجی حزب باشد اما وزیر خارجه نباشد این اتفاق چرا در ایران و علی الخصوص در اصولگرایان نمیافتد؟ اینکه یک حزب فراگیر اصولگرا به وجود بیاید.
چند علت را گفتم اما متاسفانه در حال حاضر هر کسی میخواهد بیاید اینگونه تفسیر میکند که برای مردمی بودن نباید حزبی بود و لگدی به تحزب زد. در حالی که مردم متشکل از درون حزب باید کار بکنند و جلو بروند و برنامهریزی داشته باشند. البته من از چهار، پنج سال قبل دنبال این بودم که یک حزب فراگیر و جامع اصولگرا تاسیس کنیم. جلو هم رفتیم و حتی اساسنامه هم نوشتیم و با موسسین مذاکره کردیم.
اما داستان فتنه ۸۸ اتفاق افتاد که در این فضاهای شلوغ رادیکالی، تدبیر این بود که ما کاری نکنیم چرا که اگر در این فضای جنگی میخواستیم حزب فراگیر راهاندازی کنیم مورد انواع و اقسام تیر و ترکشها قرار میگرفتیم. اماهنوز هم معتقدیم که فضا اگر یک مقدار آماده شود باید در آینده به دنبال یک حزب فراگیر و جامع اصولگرایی برویم.
دقیقا این همه هزینه میشود و هیچ اتفاقی هم نمیافتد. همین نکته که اشاره داشتید که در یک حوزه انتخابیه در هشت دوره مجلس، هشت نفر از آن حوزه به مجلس رفتهاند نشان میدهد که مردم به افراد و نه به برنامهها و احزاب رای میدهند که این مشکل و آسیب باید به نحوی اصلاح شود.
بله دقیقا ما هم به تحزب معتقدیم که نیاز ضروری برای کشور است. اگر دو حزب بزرگ داشته باشیم، مردم پس از دو یا سه دوره، تصمیمشان را میگیرند که کدام یک از این دو حزب کارآمدتر و بهتر است. تکلیف مردم با داشتن دو حزب بزرگ و فراگیر مشخص میشود.
آقای باهنر برای اینکه بتوانید یک حزب بزرگ اصولگرایی تاسیس کنید و تمام افرادی که ادعای اصولگرایی دارند را دور هم جمع کنید به نظر میرسد که حضور یک بزرگتر نیاز است. این بزرگتر به نظر شما چه کسی میتواند باشد که حرفش روی زمین نماند و محور این حزب باشد؟
به بزرگتر نیازی نیست. در اینجا به این دلیل که برادران میخواهند با هم کار کنند باید فرآیندها را به جای بزرگترها بپذیریم. یعنی اگر درون حزب رفتیم پایبند به دموکراسی درون حزبی باشیم. هیچ کسی نباید احساس کند که وزنش از فرد دیگری بیشتر است.
پس همچنان به دنبال حزب فراگیر اصولگرا هستید؟
بله اين از آرزوهاي ديرينه است كه سعي ميكنيم به واقعيت تبديلش كنيم.