تبلیغات
کد خبر: ۹۳۸۵۴

تحولات هسته ای ایران در سال ۹۰

گروه پژوهش های خبری – تحولات میان ایران با آژانس بین الملی انرژی اتمی و گروه ۱ + ۵ و همچنین تحریم های یکجانبه و ناکام غرب علیه ایران از مهمترین مسایل سیاست خارجی کشورمان در سال ۱۳۹۰ محسوب می شود.

افکارنیوز: سال ۱۳۹۰ سالی بود كه در آن جهان تحولات گسترده ای را تجربه كرد و طبیعتا جمهوری اسلامی ایران نیز این این قاعده مستثنی نبود. تحولات صورت گرفته در زمینه برنامه هسته ای ایران از مهمترین عناوین خبری سال گذشته در رابطه با ایران بود. تحولات مرتبط با روابط ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی، مذاكرات ایران با گروه ۱+۵ (آمریكا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین به علاوه آلمان) و تحریم های صورت گرفته ازسوی غرب علیه كشورمان ازجمله موارد قابل ذكر در روابط خارجی ایران در سال ۱۳۹۰ است. اگرچه در این سال كشورها و نهادهای غربی تمام امكانات و تلاش خود را برای فشار آوردن بر ایران بكار بردند، اما جمهوری اسلامی ایران به جهانیان نشان داد كه نه تنها اقدامات غرب علیه ایران به شكست و محدودیت كشورمان نمی انجامد بلكه زمینه خودكفایی و پیشرفت های بیشتر را در داخل فراهم می سازد. پیشرفت های صورت گرفته در زمینه پزشكی هسته ای و تكنولوژی صلح آمیز هسته ای ازجمله موفقیت هایی است كه علیرغم تحریم ها می توان از آنها نام برد. گزارش های ضدایرانی آژانس بین المللی انرژی اتمی و ادعاهای واهی برای غیر صلح آمیزنشان دادن فعالیت های هسته ای ایران از یك سو و تحریم های پی در پی ازسوی دیگر همگی حاكی از تمایل غرب برای زیر سوال بردن حسن نیت ایران است. این حسن نیت و تلاش در راستای شفاف سازی برنامه هسته ای ازسوی ایران ازجانب گروه ۱+۵ نیز در مذاكرات با ایران تاحدودی نادیده گرفته شد، اما جمهوری اسلامی ایران نشان داد كه همواره در برابر فشارهای غرب ایستاده است و تسلیم خواست های نامشروع كشورهای غربی در رابطه با حقوق ملت ایران نخواهد شد.


**روابط ایران و آژانس در سال ۱۳۹۰

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

روابط میان جمهوری اسلامی ایران و آژانس بین المللی انرزی اتمی از مهمترین مسایلی است که در سیاست خارجی ایران در سال ۱۳۹۰ قابل تامل است.

گزارش ۸ آبان آژانس در خصوص برنامه هسته ای ایران، مذاکرات ایران و آژانس و سفر بازرسان آژانس به ایران ازجمله تحولات صورت گرفته میان ایران و آژانس در سال گذشته است.

آژانس بین المللی انرژی اتمی در تاریخ ۸ آبان ۹۰ گزارش کاملا سیاسی و جانبدارانه ای در خصوص پرونده هسته ای ایران منتشر کرد. یوکیا آمانو مدیرکل این آژانس در این گزارش مدعی شد که براساس اسنادی که ازسوی آمریکا در اختیار آژانس قرار گرفته است، جمهوری اسلامی ایران به کمک کارشناسان روسی آزمایش اتمی انجام داده است. این گزارش واکنش تند روس ها را برانگیخت و بیش از پیش از سیاست های خصمانه غرب علیه ایران پرده برداشت.

در این گزارش آمده بود، از آنجا که براساس اسنادی که آژانس ازسوی آمریکا در اختیار دارد، ایران چند سال پیش به کمک دانشمندان روسی انفجار هسته ای انجام داده! نگرانی آژانس برانگیخته شده است. در همین حال بسیاری از کارشناسان، گزارش منتشر شده ازسوی آژانس را غیرمستقل و جانبدارانه توصیف کردند و این گزارش را دیکته شده ازسوی آمریکا خواندند. بسیاری از تحلیلگران استقلال سیاسی آژانس و یوکیا آمانو را زیر سوال بردند و این موضوع بیش از پیش مشخص کرد که آمریکا می کوشد بر روند تصمیم گیری ها در آژانس بین المللی تاثیر بگذارد.

از دیگر موارد در روابط ایران و آژانس سفر بازرسان این نهاد به تهران است. روزهای نهم تا یازدهم بهمن ۱۳۹۰(ژانویه ۲۰۱۲) دیداری ازسوی بازرسان آژانس از ایران صورت گرفت. در این دیدار ' هرمن ناکاترس ' معاون امور پادمان آژانس بین المللی انرژی اتمی سرپرستی تیم مذاکره کننده با ایران را برعهده داشت. پیش از این سفر سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که دیدار بازرسان آژانس تنها به منظور گفتگو برای یافتن راه حلی مشترک بر سر برنامه هسته ای ایران است و در این سفر قرار نیست بازدیدی صورت گیرد، اما در این سفر بازرسان درخواست بازدید از سایت پارچین را که یک سایت نظامی است و نه هسته ای را مطرح کردند و در مقابل با مخالفت ایران رو به رو شدند زیرا بنابر قوانین، درخواست بازدید از یک سایت نظامی روند و زمانبندی خاصی را می طلبد.

پس از این سفر بازرسان آژانس در اول و دوم اسفند(۲۰ و۲۱ فوریه) در بازدیدی دیگر وارد تهران شدند. سرپرستی تیم ۵ نفره آژانس در این مذاکرات را نیز هرمن ناکاترس معاون امور پادمان آژانس بین المللی انرژی اتمی بر عهده داشته است.

ناکارتس رییس تیم بازرسان آژانس در سفر به ایران پس از مذاکرات دور دوم در بازگشت به وین گفت: ' همچنان کارهایی هست که باید انجام شود '. وی درباره نتایج مذاکرات خود در تهران صرفا به این جمله اکتفا کرد: ' ماموریت خوب بود '.

یوکیا آمانو مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی در پنجم اسفند ماه ۹۰(۲۴ فوریه ۲۰۱۲) پس از پایان دو دوره دیدار بازرسان آژانس از ایران، گزارشی را منتشر کرد که در آن از عدم امکان بازرسان برای بازدید از ' سایت نظامی پارچین ' انتقاد شده بود. آمانو دبیرکل آژانس در این گزارش گفت: ' ناامیدکننده است که ایران تقاضای ما برای بازدید از پارچین را نپذیرفت. ما با روحیه‌ای سازنده وارد عمل شدیم، ولی هیچ توافقی نشد '.

همزمان با این اظهارات نمایندگان ایران در ۱۶ اسفند ۹۰ موافقت خود را برای دیدار بازرسان آژانس از پارچین اعلام کردند. دفتر نمایندگی ایران در آژانس با اشاره به برگزاری سه ملاقات در وین برای تسهیل دو دور مذاکرات در تهران، اعلام کرد: توافق شده بود تقاضای دسترسی به پارچین تا نشست شورای حکام در مارس به تعویق بیفتد.

نمایندگی دایم جمهوری اسلامی ایران در وین در بیانیه ای اعلام کرد: باتوجه به این واقعیت که پارچین یک سایت نظامی است، دسترسی به سایت یک فرآیند زمانبر است و به طور مکرر نمی توان اجازه داد، اما متعاقبا یک بار دیگر اجازه دسترسی داده خواهد شد.

در ادامه بیانیه علی اصغر سلطانیه آمده است که به رغم توافقی که در وین شد و حتی بر خلاف متن بیانیه آژانس، تیم آژانس اتمی براساس دستور مدیرکل خواستار دسترسی به پارچین شد. همزمان در رویدادی دیگر، یوکیا آمانو با این ادعا که ' فعالیت هایی ' در پارچین در حال انجام است، گفت: ' بهتر است آژانس بین المللی انرژی اتمی هرچه سریع تر از این سایت دیدن کند. '

در راستای این سخن آمانو، رسانه های وابسته به غرب و تحلیلگرانشان در اقدامی هماهنگ و مغرضانه برای نادیده انگاشتن و تخریب حسن نیت ایران در مناسباتش با آژانس، مدعی شدند که ایران سایت پارچین را پاکسازی کرده است. ناگفته پیداست که آثار آلودگی رادیواکتیو تا میلیون ها سال باقی می ماند و قابل پاک کردن نیست.

جرقه این اقدام ازسوی خبرگزاری رویترز در گزارشی پس از اظهارات آمانو و در خواست وی برای بازدید هرچه زودتر از پارچین زده شد. رویترز گزارش داد: ' وی(آمانو) اشاره ای نکرد که چه اتفاقی ممکن است در حال رخ دادن در پارچین باشد و نگفت که آیا این می تواند تلاشی برای پنهان کردن شواهدی در آستانه بازدید آژانس باشد یا خیر. '

پس از آن چند خبرگزاری غربی دیگر ازجمله بی بی سی و صدای آمریکا مدعی شدند که برخی تصاویر ماهواره ای حاکی از تحرکاتی در سایت پارچین است و این تحرکات را نشانه تلاش ایران برای پاکسازی این سایت دانستند. گفتنی است اینگونه اقدامات ازسوی رسانه های غربی تازگی ندارد و این رسانه ها کاری به غیر از هجمه خبری علیه برنامه هسته ای ایران و جلوگیری از هرگونه پیشرفت گفتگوها در این رابطه ندارند.


**روند مناسبات ایران و گروه ۱ + ۵ در سال ۹۰

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

گروه ۱ + ۵ متشکل از شش کشور آمریکا، انگلیس، فرانسه، روسیه، چین به علاوه آلمان در سال ۲۰۰۶ به منظور انجام مذاکرات هسته ای با کشورمان تشکیل شد. ایران و گروه ۱ + ۵ تاکنون و در جریان مذاکراتشان فراز و نشیب های بسیاری را تجربه کرده اند، به طور کلی گفتگوها میان ایران و گروه ۱ + ۵ در غالب چهار دوره صورت گرفته است که این دوره ها عبارتند از: مذاکرات ژنو ۱ در سال ۱۳۸۷، ژنو ۲ در سال ۱۳۸۸، ژنو ۳ درسال ۱۳۸۹ و مذاکرات استانبول در بهمن ماه ۱۳۸۹.

از آخرین دور مذاکرات رسمی ایران و گروه ۱ + ۵ تاکنون روند مذاکرات متوقف شده است، اما جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۹۰ آمادگی خود را برای ادامه مذاکره با ۱ + ۵ اعلام کرد که این نیز نشانه ای دیگر از تمایل ایران برای حل مسالمت آمیز چالش های ایجاد شده بر سر برنامه هسته ای خود با غرب است. البته دولتمردان ایرانی و مذاکره کنندگان ارشد ایران با گروه ۱ + ۵ ضمن اعلام آمادگی ایران برای ازسرگیری گفتگوها همواره تاکید دارند که تنها در فضایی برابر و به دور از فشارهای بین المللی حاضر به انجام گفتگو با گروه ۱ + ۵ هستند و بارها خاطر نشان کرده اند که حقوق ملت ایران در این مذاکرات قابل بحثنیست.

ازجمله رویدادهای قابل ذکر در مناسبات ایران و ۱ + ۵ می توان از اعلام آمادگی دکتر صالحی وزیر خارجه کشورمان در ۱۰ دی ماه ۹۰ برای ادامه مذاکرات با ۱ + ۵ نام برد. در همین حال گروه ۱ + ۵ نیز آمادگی خود را برای ازسرگیری گفتگوها اعلام و در پی آن در ۲۶ بهمن ماه سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با ارسال نامه ای برای کاترین اشتون مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا آمادگی تهران را برای ادامه مذاکرات اعلام کرد. دبیر شورای امنیت ملی ایران طی نامه‌ای به مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا خواستار گفتگوهای گام به گام برای حل موضوع هسته‌ای با رویکرد سازنده و مثبت شد.

پس از آن در ۱۶ اسفند ماه ۹۰ کاترین اشتون به نامه جلیلی پاسخ داد. وی در این نامه موافقت گروه ۱ + ۵ برای انجام دور تازه ای از مذاکرات هسته ای با ایران را اعلام کرد. اشتون خواستار آغاز مذاکرات ایران و ۱ + ۵ در ' کوتاه ترین زمان ممکن ' شد.

سرانجام در ۲۴ اسفند ۹۰ سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران با ارسال نامه‌ای به کا‌ترین اشتون، درخواست کرد که زمان و مکان برای گفت‌و‌گوهای ایران و ۱ + ۵ مشخص شده و دنبال شود.

سعید جلیلی در این نامه نیز بار دیگر بر لزوم انجام گفت‌و‌گوهای ' سازنده، جدی و بدون پیش شرط با هدف تحقق همکاری‌های پایدار ' تاکید کرده است. در پنج ماه گذشته فشارهای اقتصادی و تحریم‌های یکجانبه ازسوی آمریکا و اتحادیه اروپا علیه ایران شدت گرفته و رژیم صهیونیستی نیز در این میان از لزوم برخورد نظامی با ایران سخن گفته است.

در همین حال و به گزارش خبرگزاری فرانسه به نقل از روزنامه روسی ' کامرسانت '، همزمان آمریکا به روسیه پیام داده که به ایران بگوید ' این گفت‌و‌گو‌ها، آخرین شانس ' است.

این روزنامه نوشته است که هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا در دیدار با سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه گفته به ایران بگویید گفت‌و‌گوهایی که قرار است با ۱ + ۵ برگزار شود، آخرین شانس برای حل این بحران از راه غیرنظامی خواهد بود.

اینگونه اقدامات ازسوی آمریکا و همپیمانانش ازجمله رژیم صهیونیستی در آستانه مذاکرات ۱ + ۵ نشان می دهد که آنها می کوشند در میدان مذاکرات ایران و گروه ۱ + ۵ یکه تازی کند و از هم اکنون کار شکنی را آغاز کرده اند، اما جمهوری اسلامی ایران تاکنون با دیپلماسی آگاهانه و به دور از تاثیرپذیری از اینگونه تهدیدها ازسوی آمریکا و متحدانش به حفظ حقوق حقه ملت ایران در مذاکرات پرداخته و تسلیم زورگویی های کشورهای غربی نشده است.

گفتنی است که براساس گزارش ها ایران اعلام کرده است که ترجیح می‌دهد این بار نیز ترکیه میزبان گفت‌و‌گو‌ها باشد. جزییات دقیق‌تری در مورد زمان گفت‌و‌گو‌ها اعلام نشده، اما ممکن است ماه آینده میلادی، برگزار شود.


**تحریم های یکجانبه غربی علیه ایران

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

در سالی که گذشت شاهد تحریم های یکجانبه کشورهای غربی علیه ایران بودیم. تحریم‌های جدید غرب علیه ایران در سال ۹۰ به دنبال گزارش ۸ آبان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به مدیریت یوکیا آمانو، که همراه با ادعاهایی در خصوص جنبه‌های احتمالی تلاش ایران برای ساخت تسلیحات هسته‌ای بود، اوج گرفت. در این راستا توافق‌های جدیدی بین غرب و آمریکا در خصوص تحریم علیه نظام بانکی، صنایع پتروشیمی، نفت و گاز ایران صورت گرفت.

به دنبال آن، وزرای خارجه اتحادیه اروپا درباره اعمال تحریم‌هایی علیه بخش مالی و نفتی ایران ازجمله انسداد دارایی‌های بانک مرکزی ایران، ممنوعیت فروش الماس، طلا و دیگر فلزهای قیمتی و همچنین توقف واردات نفت ایران توسط کشورهای عضو این اتحادیه به توافق رسیدند. سرانجام اتحادیه اروپا در سوم بهمن ماه ۹۰ نفت ایران را تحریم کرد.

در سال ۹۰ انگلیس نیز به بهانه جلوگیری از توسعه احتمالی برنامه اتمی ایران کلیه تبادلات مالی خود را با همه بانک‌های ایران از جمله بانک مرکزی ایران به طور کامل قطع کرد.

در ۲ آذر ماه(۳۰ نوامبر ۲۰۱۱) سنای آمریکا در جهت افزایش فشار و تحریم‌های بیش‌تر بر ایران، برای اولین بار، متمی را در چارچوب لایحه بودجه نظامی ایالات متحده آمریکا با هدف تحریم بانک مرکزی ایران و خریداران نفت این کشور، به تصویب رساند. سرانجام در ۱۱ دی ماه آمریکا بانک مرکزی ایران را نیز به طور رسمی تحریم کرد.

همچنین فرانسه از محدودیت‌های جدید علیه نظام بانکی و صنایع انرژی ایران اسقبال کرد. در همین حال سرگی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه در یک کنفرانس مطبوعاتی در ۲۸ دی ماه اعلام کرد: ' مسکو با تحریم های یکجانبه آمریکا و اتحادیه اروپا علیه ایران مخالف است و آن را مانع ازسرگیری مذاکرات این کشور و گروه ۱ + ۵ می داند '.

لاوروف گفت: طرفدار تحریم های یکجانبه علیه ایران نیستیم. معتقدیم این اقدامات هیچ وجه مشترکی با نظام منع گسترش سلاح هسته ای ندارد.

سرگی ریابکوف معاون وزیر امورخارجه روسیه نیز در ۸ بهمن ماه ۹۰ بار دیگر به اعضای غربی گروه ۱ + ۵ در باره اعمال تحریم ضد تهران هشدار داد و گفت: ' تحریم های یک جانبه ضد ایران به بن بست خواهد رسید. '

اما در تازه ترین اقدام، دو تن از قانونگذاران کنگره آمریکا پیش نویس لایحه‌ تحریم‌های جدیدی را علیه تمام بانک‌های ایران و همچنین موسساتی که در تبادلات غیرنفتی با ایران همکاری دارند را پیشنهاد کردند.

اما بنابر نظر بسیاری از کارشناسان داخلی و خارجی تحریم های صورت گرفته و تلاش غرب برای تحت فشار قرار دادن ایران تاکنون بی نتیجه بوده است. بالا رفتن قیمت نفت در نتیجه این تحریم ها از مواردی است که به اقتصاد غرب بویژه کشورهای اروپایی در بحران اقنصادی ایجاد شده در این کشورها ضربه وارد ساخته است.


**سخن آخر

- - - - - - - - - - - - - -

غرب و به ویژه آمریكا طی سال گذشته كوشیدند در مذاكرات هسته ای ایران را به پذیرش خواسته های خود در این خصوص وادار سازند. در نهایت با اعمال تحریم ها سعی كردند كه به اقتصاد ایران ضربه وارد سازند، اما شواهد حاكی از سرخوردگی و انفعال آنها در مقابل سیاست پویای ایران در جریان مذاكرات هسته ای می باشد. رشد اقتصادی بالای ایران و قیمت های رو به فزونی نفت خام نشانه هایی روشن بر ناكارآمدی سیاست های مذكور است و همین عوامل مخالفت های داخلی با اقدامات غرب را باعث شده است.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات