ابرازعلاقه «کیتارو» به همکاری باموسیقیدانان ایران
کیتارو، آهنگساز و موسیقیدان مشهور ژاپنی، گفت: اگر این شانس را داشته باشم که با هنرمندان و موسیقیدانان ایرانی ملاقات کنم، علاقهمندم که با آنها ارتباط برقرار کنم و بتوانم با همکاری آنها در آینده نزدیک چند قطعه تولید و اجرا کنم.
به گزارش افکارنیوز، روزنامه شرق نوشت:
میگویند اسطورههای موسیقی از درون آرزوهای شعلهور سر برمیکشند. «کیتارو» اما برای اسطورهشدن از دل طبیعت سر برکشید. او که برآمده از دل کوهپایههای بکر فوجییاماست، از جمله موسیقیدانان خارجی است که ایرانیها از آهنگهایش «خاطره» دارند.»
«ماسانوری تاکاهاشی» معروف به «کیتارو» متولد چهارم فوریه ۱۹۵۳ در شهر «تویوهاشنی» ژاپن است. نام او اولینبار با آلبوم «جاده ابریشم» سر زبانها افتاد. این آلبوم تنها در ایران با استقبال روبهرو نشد؛ چرا که در سال ۱۹۸۶ با استقبال جهانی روبهرو شد و میلیونها نسخه از آن در نقاط مختلف جهان به فروش رفت. جاده ابریشم، موسیقیای بود برای مستندی ژاپنی که به مدت پنج سال در تلویزیون به نمایش درآمد. کیتارو در سال ۱۹۸۷ میلادی به دنبال استقبال از آلبوم جاده ابریشم، با همکاری موسیقیدانانی چون «جان اندرسون» و «میکی هارت» آلبوم مطرح «نور روح» را عرضه کرد که حدود ۱۰میلیون
کاست از آن فروخته شد و در ایران هم با استقبال زیادی روبهرو شد. از دیگر آلبومهای کیتارو که در ایران با استقبال مواجه شده، میتوان از «ماندالا» یاد کرد. ناشر این آلبوم در ایران، شرکت «جامجم» بود. کیتارو در کنار محبوبیت جهانی، جایزه معتبر گرمی(Grammy) را که به اسکار موسیقی شهرت دارد بابت آلبوم «فکر کردن به تو» از آن خود کرده است. این جایزه سال ۲۰۰۰ به او اعطا شد. در کنار دریافت این جایزه، کیتارو مجموعا ۱۳ بار نامزد دریافت این جایزه شده است. این خواننده همچنین جایزه مطرح گلدنگلوب را برای موسیقی فیلم «بهشت و دوزخ»(ساخته اولیور استون) در سال ۱۹۹۳ دریافت کرده است.
فهرست افتخارات کیتارو در سطح بینالمللی فراتر از اینهاست. او تاکنون بیش از ۳۰ آلبوم منتشر کرده که بسیاری از آنها جزو پرفروشترینها بودهاند.
برای نمونه، آلبوم «نور روح» او تنها در آمریکا حدود دو میلیون نسخه فروش داشته است. این آهنگساز بسیاری از آثار خود را در یکی از کوهپایههای ژاپن ساخته و نواخته است. از نکات جالب توجه درباره او این است که کمتر کسی او را با نام اصلیاش ماسانوری تاکاهاشی میشناسد. نام «کیتارو» که یک شخصیت کارتونی تلویزیون است، در همان اوایل فعالیتهای حرفهای از سوی دوستانش بر او نهاده شد. کیتارو که اخیرا در اروگوئه روی صحنه رفته بود، سال گذشته میلادی تور بزرگی را در زادگاهش ژاپن روی صحنه برد. او هماکنون مقیم یکی از شهرهای کالیفرنیاست.
- گفته میشود یکی از کوهپایههای ژاپن منبع الهام بسیاری از آثار شما بوده. آیا این به آن معناست که بهدلیل برخوردارنبودن از تحصیلات آکادمیک در موسیقی، ترجیح میدادید «طبیعت» بزرگترین منبع الهام و مهمترین آموزگار شما باشد؟
بله. من تحصیلات خاصی در زمینه موسیقی ندارم و به یک تعبیر، موسیقیدانی خودآموخته هستم؛ با این حال عشقم به گوشدادن به صداها و نغمههای طبیعت، مرا به نوازندگی سوق داد. با حرف شما موافقم که طبیعت بزرگترین آموزگارم بوده، ولی این طبیعت، تنها کوهها و کوهپایههای کشور سرزمینم ژاپن نبوده است. در آمریکا – خصوصا در کوهپایههای کلرادو – برای سالهای سال دل به نغمههای طبیعت سپردم. همیشه درون خود نوعی نیاز به تنهایی حس کردهام و البته این تنهایی با «مراقبه» همراه بوده. برایم، همیشه، موسیقی نهتنها شاخهای از هنر که طریقی برای زندگی بوده است. احساس میکنم
ماموریتی به من محول شده تا بیشتر از زندگی بفهمم و در حد توانم، دریافت خود را از زندگی در قالب نغمات و ملودیها به شنوندگان منتقل کنم.
- چه شد تصمیم گرفتید یک موسیقیدان شوید؟ زمانی که تحصیلات متوسطه را به پایان رساندم، تصمیم گرفتم تا یک موسیقیدان شوم. به توکیو رفتم و آنجا بود که دستگاه «سینتیسایزر»(ترکیبکننده سیگنالهای الکترونیکی در فرکانسهای مختلف) را کشف کردم.
- قطعا حرکتتان به سمت موسیقی، ریشههایی داشته. میخواهم به طور مشخص بدانم انگیزه اصلیتان از ورود به عرصه موسیقی چه بود…
خب، واقعیتش این است که در دبیرستان یکی از همکلاسیهایم موسیقی جدید را به من معرفی کرد. یادم میآید وقتی او از طریق برخی آلبومها و قطعات، موسیقی جدید را به من معرفی کرد، از این موسیقی خوشم آمد و احساس شعف خاصی به من دست داد. جالب است که بعد از سالها، حس میکنم ذرهای از این شعف کم نشده است.
- گفتید که کشف دستگاه سینتیسایزر نقطه عطفی در زندگیتان بود؟ در این باره بیشتر بگویید…
بعد از اتمام تحصیلات دبیرستان، به توکیو مهاجرت کردم. آنجا با سینتیسایزر آشنا شدم. سینتیسایزرها – آن زمان – آنالوگ بودند. همان اصوات آنالوگ چنان تکانی به من دادند که قابل مقایسه با اصوات دیجیتال امروز نیستند.
- چرا موسیقی را به شکل آکادمیک دنبال نکردید؟
خانوادهام مخالفت میکردند. آنها برایم در شهر کوچکمان شغلی در یک شرکت خصوصی دستوپا کرده بودند. من زیر بار خواسته پدرم نرفتم و خانه را ترک گفتم. البته این تصمیم برایم دشواریهای زیادی در پی داشت. در توکیو مشغول کارهای پارهوقت مثل آشپزی در رستوران و شغلهای خدماتی شدم. شبها هم آهنگسازی میکردم! در اوایل دهه ۷۰ میلادی به سمت استفاده از کیبورد کشیده شدم و همزمان به گروه موسیقی «خانواده شرق دور» پیوستم که سال ۱۹۶۵ تاسیس شده بود. از همان زمان با این گروه تورهای موسیقی بسیاری در کشورهای مختلف راه انداختیم. از رویدادهای مهم زندگی هنریام در آن زمان، دیدار و
همکاری با «کلاوس شولتز»(آهنگساز و نوازنده بزرگ آلمان) بود. شولتز، مقدمات آمادهسازی دو آلبوم را برای گروهمان فراهم کرد. البته همکاریام با این گروه دو - سه سالی دوام نیاورد و من برای اجرای پروژههای شخصیام سال ۱۹۷۷ به ژاپن بازگشتم.
- ساخت موسیقی مجموعه تلویزیونی «جاده ابریشم» یکی از نقاط عطف زندگی حرفهای شما محسوب میشود که در ایران هم شما را عمدتا با این مجموعه میشناسند. از شکلگیری موسیقی متن مجموعه «جاده ابریشم» بگویید…
مجموعه «جاده ابریشم: ظهور و افول تمدن» در واقع مستندی بلند بود که به سفارش شبکه تلویزیونی NHK ژاپن ساخته شد. این مستند اولبار در آوریل ۱۹۸۰ روی آنتن رفت و ساخت موسیقی آن ۱۰سال وقت برد. ساخت کل این مجموعه ۱۷ سال طول کشید. مستند «جاده ابریشم» هدف مهمی را دنبال میکرد؛ اینکه ژاپن کهن چقدر از مبادلات صورت گرفته در جاده ابریشم تاثیر پذیرفته است. من در آهنگسازی «جاده ابریشم» از سینتیسایزر «مینیموگ» استفاده کردم. آن زمان، «مینی موگ»(Minimoog) اولین محصول تجاری سینتیسایزرها در آمریکا به حساب میآمد.
- موفقیتهای شما بعد از ساخت موسیقی «جاده ابریشم» بیشتر و بیشتر شد. آیا به نوعی موقعیت کنونیتان را دنبالهروی موفقیت موسیقی این مستند نمیدانید؟
«دیده شدن» جاده ابریشم کمک زیادی به فعالیت حرفهای من کرد؛ با این حال نمیتوانم موقعیت امروز خود را حاصل «دیده شدن» جاده ابریشم بدانم. حتما میدانید که اعطای جایزه «گرمی» به من، ۲۰ سال بعد از ساخت مجموعه «جاده ابریشم» صورت گرفت. من در سال ۲۰۰۰ به دلیل آلبوم «فکر کردن به تو» برنده چهلو سومین دوره جایزه گرمی شدم. این آلبوم در سال ۱۹۹۹ منتشر و توزیع شد که شرکت ضبط موسیقی دومو(Domo) تهیهکننده آن بود. عوامل موفقیتهای من یکی - دو تا نیستند. اقبال عمومی به «جاده ابریشم» شاید یکی از آنها باشد اما پیوستنم به شرکت Domo هم که تا امروز تداوم داشته، در موفقیتهای من
بیتاثیر نبوده. از سوی دیگر، اواسط دهه ۸۰ میلادی با کمپانی Geffen Records شروع به همکاری کردم که ورودم به بازار بینالمللی موسیقی را مرهون این کمپانی هستم. من با همکاری این کمپانی، شش آلبوم در سطح جهان منتشر کردم.
- و گویا سه بار هم طی دوران همکاری با کمپانی Geffen نامزد گرمی شدید.
بله، کمپانی «گفن» کمک بسزایی در دیده شدن آلبومهایم در سطح جهان کرد و من به نوعی وامدار این کمپانی هستم.
- چه شد دیگر با این کمپانی همکاری نکردید؟
این قطع همکاری، دلیل خاصی نداشت. شاید دلایل حرفهای موجب همکاریام با شرکت جدید(Domo) از سال ۱۹۹۴ شده باشد. خودم هیچوقت به این فکر نکردهام که چرا از Geffen بیرون آمدم. به هر حال همکاری با این کمپانی دورهای خاص از زندگی کاریام را در برگرفت و من از سال ۱۹۹۴ تصمیم گرفتم با کمپانی Domo کار کنم.
- آیا در آهنگسازی از روش خاصی تبعیت میکنید؟
من دو رویکرد کلی در آهنگسازی دارم. رویکرد اول، تکنیکی است؛ به این مفهوم که زمانی از سینتیسایزرهای آنالوگ بهره بردهام، زمانی هم از مینیموگ. این بعد تکنیکی کارم است؛ اما رویکرد اصلیترم در موسیقی و آهنگسازی، دل سپردن به احساس منبعثاز طبیعت است. همیشه گفتهام که موقع آهنگسازی، فکر نمیکنم که چه چیزی بسازم. از نظمی طبیعی و به دور از منطق پیروی میکنم.
گاهی یک ملودی خاص بر من الهام میشود؛ با این حال موسیقیام همیشه مبتنی بر «الهام» نیست. گاهی «سعی میکنم» از چیزی الهام بگیریم اما اتفاقی نمیافتد! حتما میدانید که از اواسط دهه ۹۰ میلادی به همراه همسر دومم، «کییکو ماتسوبارا» - که نوازنده است و چند آلبوم منتشر کرد - به کلرادو مهاجرت کردم. بعد از آن هم مقیم «سباستپول» در کالیفرنیا شدیم. یادم میآید در کوههای کلرادو، نیاز شدیدی به احساس تنهایی داشتم. میخواستم تنها باشم و در نوعی «مراقبه» به سر ببرم. روزها و هفتهها کارم این بود که از خانهام به کوههای اطراف پناه ببرم و به «طبیعت» گوش و دل بسپارم. از طبیعت
که جدا میشدم و به استودیو قدم میگذاشتم، احساسم از تنهایی را به نتهای موسیقی میسپردم. آنجا بود که پی بردم موسیقی، حقیقتا، به معجزه شبیه است.
- غیر از «طبیعت» آیا منبع الهام دیگری هم برای خود قائلید؟
گاهی احساس عطش شدیدی به موسیقی کلاسیک پیدا میکنم. موسیقی کلاسیک، دراماتیک و در عین حال تصویری است. برای نمونه آثار «کلود دبوسی» برایم بسیار خاطرهانگیزه است. طی دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی، زمان نوجوانی، تقریبا هر نوع موسیقیای گوش میدادم. آن زمان متاثر از موسیقی راک و راکاندبلوز بودم. این موسیقی ذهن مرا باز کرد. اول از هر چیز به گیتارنوازی پرداختم و سپس درامز و باس را تجربه کردم. اما وقتی از دبیرستان خلاص شدم، به موسیقیای روی آوردم که برآمده از احساس شخصیام به زندگی بود. البته در بازگشت به سوال اولتان که گفتید تحصیلاتی در موسیقی ندارم، باید بگویم بهرغم نداشتن
تحصیلات آکادمیک از همان ابتدا هارمونی را خوب میشناختم. در واقع فکر میکنم موسیقی همیشه در خونم جریان داشته است!
بسیاری از منتقدان و کارشناسان، موسیقی شما را «نیو ایج»(New Age) میشناسند. آیا با این طبقهبندی موافقید؟
موسیقی «نیو ایج» یکی از گرایشهای اصلی من به حساب میآید ولی نه همه آن. شاید منتقدی، موسیقی مرا فولک(Folk)، الکترونیک یا موسیقیسازی بنامد. این نامگذاریها، چندان برایم اهمیتی ندارند. موسیقی من، نوعی موسیقی برآمده از طبیعت از سوی آهنگسازی است که تنهایی را «عمیقا» دوست دارد. قطعا موسیقی «نیو ایج» هم با چنین رویکردی به پیش میرود.
- با این وصف آینده موسیقی «نیو ایج» برایتان مهم نیست؟!
حقیقتش نمیدانم موسیقی «نیو ایج» به کجا میرود، اما این به معنای بیاهمیت بودن این موسیقی برایم نیست. من امیدوارم موسیقیدانان جوانتر در آینده نزدیک به شهرت و محبوبیت برسند و بتواند «موسیقی نیو ایج» مختص خود را تولید کنند. همیشه موسیقیدانان سبک «نیو ایج»، در پی «تغییر» بودهاند. من ۶۰ سال سن دارم(دیگر گرد پیری بر سرورویم نشسته)، با این حال همچنان حرکت در مسیر ساخت موسیقی به سبک نیو ایج را ادامه خواهم داد…
- شما چهرهای شناخته شده در ایران هستید. با این وصف در مورد ایرانیانی که به موسیقی شما گوش میسپرند چگونه میاندیشید؟
۳۵ سال پیش، از زمانی که کار موسیقی را شروع کردم، درسهای زیادی از «موسیقی» آموختم و هنوز در حال یادگیری هستم. معتقدم این «من» نیستم که موسیقی را خلق میکنم؛ بلکه موسیقی من، از جهان برمیآید، یا هدیهای است از جانب طبیعت که بر ذهن و جسمم اثر میگذارد.
آرزویم این است که همه شنوندگان و مخاطبان از این نوع موسیقی لذت ببرند؛ از جمله شنوندگانی که در ایران زندگی میکنند و موسیقی مرا گوش میدهند. باید بگویم از اینکه شنوندگان ایرانی به موسیقیام گوش بدهند، لذت میبرم و به آن افتخار میکنم.
- میزان شناخت و آگاهی شما از موسیقی ایران چقدر است؟
متاسفانه شناخت چندانی از موسیقی امروز ایران ندارم. با این حال اوایل دهه ۸۰ میلادی که روی آهنگسازی مستند «جاده ابریشم» کار میکردم، بارها و بارها تجربه گوش سپردن به موسیقی سنتی ایرانی را داشتم. موسیقی سنتی ایران بسیار جالب توجه و باشکوه است. در عین حال در این موسیقی، «آواز» محوریت خاصی دارد و سازهای مختلف، رشتههای پیوند بخشهای مختلف آن با هم هستند. موسیقی ایرانی، نوعی موسیقی کهن است که همچنان در دوران معاصر کاربرد دارد و مردمانی هستند که آن را مینوازند و میخوانند. فکر میکنم موسیقی و فرهنگ ایران، خارقالعاده و بسیار مهم است.
- آیا هیچوقت به فکر همکاری با موسیقیدانان ایرانی نیفتادهاید؟
هيچگاه زمينهاي براي همكاري با موسيقيدانان ايراني- تا اين لحظه- برايم فراهم نشده است؛ چراكه من تا به حال به ايران نيامدهام. با اين حال اگر اين شانس را داشته باشم كه با هنرمندان و موسيقيدانان ايراني ملاقات كنم، علاقهمندم كه با آنها ارتباط برقرار كنم و بتوانم با همكاري آنها در آينده نزديك چند قطعه توليد و اجرا كنم. چند سال قبل، در برنامهاي با عنوان شب جاده ابريشم كه تعداد زيادي از هنرمندان و موسيقيدانان جهان شركت داشتند، من قطعهاي را ساختم و نواختم. در آن برنامه، موسيقيدانان مختلف با موضوع جاده ابريشم دور هم جمع شدند و خواندند و نواختند. معتقدم جاده ابريشم
در شرايط امروز براي ملتهايي كه در مسير آن زندگي ميكنند، ميتواند نمادي از صلح و دوستي باشد. الان زماني مناسب است تا بر مسير جاده ابريشم آهنگ صلح به صدا درآوريم. طبيعتا جايگاه ملت ايران در اين ميان، جايگاهي مهم و فراموشناشدني خواهد بود.