کودکان؛ از لذتهای فرهنگی بیبهرهاند
هرچند كه گاهي بايد با ذائقهي زمانه پيش رفت اما گاهي نيز بايد با آن مقابله كرد.كودكان ما به نحوي قرباني سرعت بالاي تحول و تغيير فرهنگي شدهاند و يكي از وظايف ما هنرمندان اين است كه آنها را متوجه گذشته خود كنيم.
افشین علاء ضمن بیان این مطلب در گفتگو با خبرنگار ایلنا، افزود: متاسفانه کودکان امروزی از درک و لذت بردن از فرهنگ ایرانی، بیبهره ماندهاند. آنها دیگر فضاهای فرهنگی موجود در خانوادههای قدیمی ایرانی را نمیشناسند و با آن بیگانهاند.
وی در پاسخ به این سوال که در مواجهه با کودکانی که شخصیتهای بیگانهای همچون هری پاتر را قهرمان خود میدانند، چه باید کرد، گفت: زمانه در هر دورهای مختصات خودش را میطلبد اما باید پذیرفت که «سرعت» تحولات در سالهای اخیر خیلی بالا بوده است. آنچنانکه کودکان امروز فاصلهی زیادی از فرهنگ و منشهای اخلاقی و فرهنگی والدین خود گرفتهاند.
این شاعر ادامه داد: طبیعی است که شاعر کودک، باید شاعر زمانهی خود باشد و نه اینکه تنها به روایت دوران کودکی خود قناعت کند، اما معضل اصلی روزگار ما این نیست. زیرا من معتقدم نباید تابع بلاقید ذائقهی مخاطب که همانا کودکان زمانه ما هستند، باشیم.
وی معتقد است: خیلی از دستآوردهایی که عصر مدرن برای ما به ارمغان آورده، نتیجهی مثبتی بر زندگی ما نداشتهاند. بنابراین نباید در مقابل آنها دست و زبان بسته؛ گردن به پذیرش نهاد.
علاء افزود: هرچند که گاهی باید با ذائقهی زمانه پیش رفت اما گاهی نیز باید با آن مقابله کرد. فکر میکنم کودکان ما به نحوی قربانی سرعت بالای تحول و تغییر فرهنگی شدهاند و یکی از وظایف ما هنرمندان این است که آنها را متوجه گذشتهی خود کنیم.
وی ادامه داد: کودکان امروز هیچ چشماندازی از گذشته در اختیار ندارند و از لذتهای فرهنگی که کودکان دیروز از فرهنگ و آثار فرهنگی هنری همچون شعر، معماری و … برخوردار بودند، محروم شدهاند.
این شاعر ضمن بیان یک مثال، گفت: در گذشته پدر بزرگها و مادر بزرگها قرار نبود از خانوادهها جدا شوند و به تنهایی زندگی کنند یا به خانههای سالمندان سپرده شوند. به همین جهت کودکان قدیم از حضور و روایتهای شیرین و پر مهر آنان لذتهای فراوانی میبردند اما کودکان زمانهی ما کمتر سراغی از پدر بزرگها و مادر بزرگها میگیرند و حتی بلند نیستند با آنها رابطه برقرار کرده و از شیرینیهای حضورشان لذت ببرند.
علاء با انتقاد به رویکردی که باعثشده خانوادهها از پرداختن به ریشههای فرهنگی بازمانند، اشاره کرد: متاسفانه مقتضیات زندگی و کسب معیشت برای والدین باعثشده جز گذراندن زندگی، دغدغهی دیگری برایشان باقی نماند درحالیکه فرهنگ ما این نیست.
از نگاه این شاعر، زیستن در فرهنگ ایرانی توجه به محیط پیرامونه از قبیل مسجد، همسایهها و رابطه داشتن با خویشان و اقوام در قالب شبنشینیها نقش بسزایی دارد؛ درصورتیکه هیچ یک از این اتفاقات در خانوادههای زمانه ما رخ نمیدهند و کودکان بزرگترین محرومین این ماجراها هستند.
وی ضمن بیان این مطلب که فرهنگ نوین، همه را به سمت بیگانگی از هم سوق میدهد، اظهار داشت: هنر و ادبیات در این حوزه؛ مسوولیت سنگینی را به دوش دارد و به همین دلیل است که بهجای تطبیق با موقعیت فعلی باید با مقابله با آن کودکان را همچون یک درخت که بر ریشه استوار است؛ متوجه اصل و ریشه فرهنگی خود کرد.
علاء ادامه داد: البته باید پذیرفت که کودکان امروزی دایره واژگانی، زاویه نگاه و شیوه تخیلی خاص خود را دارند و این رسالت ما را سختتر میکند زیرا ما باید با استفاده از شیوهی ذهنی و زبانی کودکان امروزی، آنان را به ریشههای فرهنگیشان پیوند دهیم.
افشين علاء در پايان سخنانش خبر داد: مثنوي بلندي را در سوگ شهادت حضرت رقيه(س) سروده و قرار است با روايت اميرحسين مدرس و اجراي يك گروه نمايشي؛ آن را به صورت تعزيه اجرا كند. اين تعزيه توسط موسسه خورشيد هشتم به مدت ۱۰ شب در دهه آخر ماه صفر و در تالار وحدت روي صحنه ميرود.