رمزگشایی از یک پروژه میلیاردی

به گزارش افکارنیوز به نقل از پایگاه خبری انصارحزب الله، چند هفتهاي است که اخبار فراواني از يک پروژه ميلياردي که معاونت سينمايي وزارت ارشاد دست به کار تهيه و توليد آن شده است به گوش ميرسد که اين پروژه سينمايي به علت مشکلات و ابهاماتي که در ساخت خود دارد، انتقادات فراواني را به همراه داشته است.

این فیلمنامه در واقع زندگی زنی را روایت می‌کند که در مسابقات رالی جهانی صاحب مدال شده است. قرار است این فیلم به کارگردانی اسدالله نیک‌نژاد معروف به «اسی» که سالهاست در آمریکا زندگی می‌کند و کارنامه کاری مشخصی در ساخت فیلم‌های نیمه پورنو در ایالات متحده داشته، ساخته شود. رقم ۵ میلیارد تومانی که برای ساخت این فیلمنامه اختصاص داده شده، نیز یکی دیگر از ابهاماتی است که درباره ساخت این فیلم مطرح است. البته مشکلات این فیلم به همین جا ختم نمی‌شود. اخبار و اطلاعاتی که از روند ساخت این پروژه میلیاردی در دسترس است، بیان می‌کند که ابتدا معاونت سینمایی فیلمنامه این فیلم را برای ساخت به بنیاد سینمایی سپرد اما این بنیاد پس از بررسی فیلمنامه آن را ضعیف دانست و از ساخت آن سر باز زد.

اما این مشکل و انتقادات وارده بر این فیلم سبب نشد که سازمان سینمایی از ساخت این پروژه عظیم منصرف شود و به دستور مستقیم جواد شمقدری، قرار شد فیلمنامه «لاله» توسط جلیل عرفان‌منش، مشاور رئیس سازمان سینمایی بازنویسی شود و در حال حاضر وی مشغول بازنویسی فیلمنامه فیلم ۵ میلیاردی «لاله» است.

طی روزهای اخیر برخی از صاحب‌نظران و فعالان سینمایی نسبت به ساخت این فیلم و هزینه میلیاردی که به آن اختصاص داده شده است، انتقاد کرده‌اند.

از جمله، همایون اسعدیان کارگردان سینما در خصوص پروژه «لاله» گفت: به نظرم کل ماجرا یک بازی برای منحرف کردن اذهان سینماگران است و اینکه پشت پرده چه کاری می‌خواهند انجام دهند را نمی‌دانم، ولی می‌دانم این قضیه پشت پرده‌ای دارد و پشت آن مسائل دیگری است.

وی گفت: مسئولین بی‌هدف هوس نکردند فیلمی با هزینه ۵ میلیارد بسازند و این قضیه بعدها معلوم می‌شود که چه بوده است.

جواد نوروزبیگی تهیه‌‌کننده سینمای ایران نیز در ارتباط با ساخت پروژه «لاله» به کارگردانی اسدالله نیک‌نژاد گفت: فکر می‌کنم در شرایط فعلی برای جوانان این کشور ساختن فیلم زندگی یک زن قهرمان رالی مسئله نباشد. هر چقدر هم چنین فیلمی مثبت باشد، دغدغه جوان ما نیست.

وی افزود: به جای اینکه مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی ۵ میلیارد تومان برای ساخت چنین فیلمی هزینه کند که معلوم نیست در ایران قابلیت پخش داشته باشد یاخیر، بهتر است چنین بودجه‌هایی را هزینه ۱۰کارگردان جوان کند که آینده و سرمایه این کشور هستند تا فیلم‌های بهتر از «لاله» بسازند.

تهیه‌کننده سریال شوق پرواز عنوان کرد: متاسفانه این حرف‌های ما تاثیری ندارد. چون کسانی که تصمیم‌گیرنده هستند کاری به این اعتراضات ندارند. من می‌خواهم بدانم چقدر برای نظام این موضوع اهمیت دارد. وقتی دنبال این هستیم که ارزش‌هایمان بالاتر از بحثملی قرار بگیرد. اگر مسئولان سینمایی می‌گویند این پروژه ملی است، پس ارزش‌های آن در کجا معنی شده است؟!

البته جواد شمقدری رئیس سازمان سینمایی درباره علت ساخت این پروژه میلیاردی بیان داشته بود که «این فیلم تجربه‌ای جدید است. فیلم‌هایی خارج از کشور علیه ما به زبان انگلیسی با بازیگران خارجی ساخته می‌شود، ما نیز احساس کردیم که بدین گونه عمل کنیم و در داخل کشور چنین فیلمی بسازیم.» اما ابعاد تازه‌ ساخت این پروژه را جمال شورجه، عضو شورای عالی سینما بازگو می‌کند.

جمال شورجه در مصاحبه‌ای در خصوص این پروژه بیان داشت: چند سال پیش که رئیس‌جمهوری به نیویورک سفر کرده بود، از نخبگان مقیم آمریکا دعوت کردند تا دیداری با احمدی‌نژاد در مرکز استقرار ایشان و تیم همراهشان داشته باشند. در آن زمان از اسدالله نیک‌نژاد هم برای حضور در این جلسه دعوت شد. در همین جلسه برای نخستین‌بار نیک‌نژاد طرح «لاله» را برای رئیس‌جمهوری خواند.

وی در ادامه افزود: این فیلم قرار بود با فیلمنامه اولیه با این شرط که خانم لاله صدیق به اتفاق همسرش در آمریکا پناهنده شود ساخته شود اما نیک‌نژاد نپذیرفته و ادامه روند ساخت این پروژه را متوقف کرده است. در نتیجه این مذاکرات، نیک‌نژاد موافقت ضمنی رئیس‌جمهوری مبنی‌ بر ساخت این فیلم را کسب کرد.

شورجه در ادامه صحبت‌های خود با اشاره به داستان این فیلم گفت: فیلم سینمایی «لاله» نشان دهنده دختری ایرانی است که توانسته به عنوان یک قهرمان ایرانی در عرصه بین‌المللی خوش بدرخشد. به اعتقاد من سوژه این فیلم یک سوژه روز جهان‌شمول است که می‌تواند بخش عمده‌ای از تبلیغات علیه ایران مبنی بر عدم وجود تمدن و تجدد در زندگی شهرنشینی کشورمان را خنثی کند.
وی افزود: باور افکار عمومی دنیا درباره زن ایرانی این است که او آزادی عمل و استقلال در فعالیت اجتماعی ندارد و یا حتی اجازه رانندگی ندارد. با این اوصاف گمان می‌کنم پروژه سینمایی لاله می‌تواند پاسخی به تمام شبهات مطرح شده در این خصوص باشد.

عضو شورای‌عالی سینما در ادامه صحبت‌های خود به قربانی شدن این پروژه توسط مسائل سیاسی اشاره کرد و گفت: جریان ایجاد شده در چند وقت اخیر نشان‌دهنده این مطلب است که هم اسدالله نیک‌نژاد و هم پروژه سینمایی «لاله» قربانی مسائل سیاسی شده‌اند و متاسفانه رسانه‌ها هم به این امر دامن زده‌اند. ضمن اینکه رقم ۵ میلیارد تومان برای تولید یک پروژه ملی چون فیلم سینمایی «لاله» عدد قابل توجهی نیست.[!]

آنگونه که از سخنان شورجه برمی‌آید، این فیلم پیش از آنکه برای مخاطب داخلی ساخته شود، پیشتر اذهان مخاطب خارجی را هدف قرار داده است و جهت تغییر باور افکار عمومی جهان در خصوص زنان ایرانی تهیه می‌گردد. در این میان اما این سؤال مطرح می‌شود که آیا تصویری که از زن ایرانی در این فیلم رونمایی می‌شود، به عنوان الگو و نماینده یک زن ایرانی موفق در جامعه ایرانی معرفی می‌گردد؛ یا اینکه بیشتر از آنکه لاله یک زن ایرانی باشد، با معیارهای یک زن غربی همخوانی دارد و سازنده این فیلم که اتفاقا سال‌ها در خارج از کشور و در آمریکا زندگی کرده است، موفقیت را در چارچوب معیارهای غرب تعریف می‌کند.

البته این موضوع چندان مساله غریبی در ساختار فرهنگی دولت نیست؛ همواره طی این دو سه ساله اخیر شاهد فرهنگسازی‌های اینچنینی در ساختار فرهنگی دولت هستیم که یک نمونه آن نشریه ساختارشکن «خاتون» بود که سر و صدا و انتقادات زیادی با خود به همراه داشت و به نظر می‌رسد این فیلم نیز به نوعی در همان حوزه مطرح می‌شود و به نظر می‌رسد که در آینده به همان میزان مضمونی ساختارشکن داشته باشد.

نمونه دیگر این موضوع، برنامه‌های با عنوان تقدیر از زنان شایسته‌ای است که هر چند یکبار در سطح استان‌های مختلف و به عنوان یکی از برنامه‌هایی فرهنگی دولت برگزار می‌شود و در این میان به عنوان مثال از یک راننده زن ماشین‌های سنگین به عنوان زن شایسته و الگوی جامعه ایرانی قدردانی می‌شود؛ حال آنکه مسئولین برگزاری اینچنین برنامه‌هایی هیچگاه این سؤال را از خود نمی‌پرسند که راننده ماشین سنگین بودن چطور با روحیه زنان جامعه ایرانی همخوانی دارد و چه موهبتی است که باید از آن تقدیر کرد؟!

انتقادی که همواره از زمان اعلام ساخت چنین فیلمی مطرح بوده، ‌این است که چرا سازمان سینمایی که وظیفه نشر ارزشهای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس را بر عهده دارد، به جای حمایت از یک فیلم ارزشی به سراغ چنین پروژه‌ای رفته است و با تمامی انتقادات، مصرانه در پی ساخت چنین فیلمی است؟ آیا تا به امروز سازمان سینمایی اینچنین برای ساخت یک فیلم ارزشی سرمایه‌گذاری کرده و یا از ساخت فیلمهای ملی و ارزشی حمایت نموده است؟

ورود خاص رئیس‌جمهور و مذاکره با یک کارگردان هالیوودی نیز این سؤال را ایجاد می‌کند که چطور است که از کارگردانان و فیلمسازانی که سالها در کشور در حال فعالیت هستند و آثار فرهنگی در خور توجهی خلق نموده‌اند؛ تا به حال اینچنین حمایت نشده است؟

نکته دیگر اینکه چرا رئیس دولت برای ساخت این پروژه شخصا وارد عمل شده است و ساخت این فیلم را با تمامی حسناتی که دارد به بخش‌های خصوصی واگذار نکرده است؟ البته به نظر نمی‌رسد که محتوای فیلم آنچنان عمیق و گیرا باشد که بتواند مخاطب ایرانی را به خود جذب کند و از آنجایی که بنیاد سینمایی فارابی نیز پس از بررسی فیلمنامه ساخت آن را رد کرده است، به خوبی آشکار می‌شود که این فیلمنامه در گیشه فروش چندانی نداشته باشد و حتی نتواند هزینه‌ای که برای ساخت آن می‌شود را بازیابی کند.

با اين اوصاف ساخت فيلمي که نه ساختار جذابي دارد و نه از نظر محتوايي ارزش قابل قبولي دارد و نه جزو اولويتهاي فرهنگي کشور محسوب ميشود، آن هم از سوي دولت و با تأييد رئيسجمهور سؤال بزرگي ايجاد ميکند که مسئولين سينمايي کشور بايد پاسخ قانع کنندهاي براي آن داشته باشند.