فیض: نمیخواهم با نوشتن طنز سیاسی به من انگ بچسبانند
ناصر فیش گفت: من مثل شهرام شکیبا به دنبال طنز سیاسی نمیروم زیرا برداشتهایی میشود که اصلا در هنگام نوشتن در ذهن من وجود نداشتهاند. دوست ندارم به من مارک و انگ خاصی بچسبانند و بگویند فلانی اینگونه مینویسد یا طرفدار کسی است.
به گزارش افکارنیوز به نقل از فارس، کتاب نزدیک ته خیار مجموعه اشعار طنز آمیز ناصر فیض عصر روز گذشته در فرهنگسرای اندیشه مورد نقد و بررسی قرار گرفت. در این برنامه نویسنده اثر و سیدعلی میرفتاح به عنوان منتقد به نقد و بررسی این کتاب پرداختند.
* میرفتاح: فیض طنزپردازی فرمگراست / شعرهای فیض با نثرهایش قابل مقایسه نیستند
میرفتاح در مورد کتاب فیض گفت: به نظر من این کتاب به یک پختگی رسیده و در حال حاضر قابلیت نقد از کار ایشان را داریم. نقد کتاب ایشان به نفع بازار شعر و طنز است. ای کاش شرایطی فراهم میشد که نقدها بهتر انجام میشدند.
وی در خصوص توانایی فیض در سرودن اشعار این مجموعه گفت: در این اشعار قدرت و توانایی ستودنی آقای فیض قابل ملاحظه است. وی در این شعرها خود را درگیر مضمون نمیکند و دنبال خنداندن مردم نیست. آنچه که در طنز اتفاق میافتد فرم طنز است که باید به دل بنشیند و مضمون چندان اهمیتی ندارد. اصولا در یک اثر هنری مضمون آن چندان مورد توجه نیست بلکه این فرم اثر است که در ذهنها باقی میماند.
میرفتاح در ادامه افزود: اگر بخواهیم برای نمونه در مورد کارهای سعدی صحبت کنیم مضمون کارهای وی چندان مهم نیستند اما قالب و فرم اثر اوست که اثر او را از قرن هفتم به این سو جاویدان میکند و به عنوان بالاترین اثر هنری در فرهنگ ما باقی میماند.
میرفتاح در مورد ویژگیهای شعری آثار آقای فیض گفت: شعرهای وی بیشتر فرمگرا هستند و از این جهت قابل ستایش اما باید توجه داشته باشیم در کنار این اشعار شعرهایی نیز وجود دارند که کیفیت آنها پایینتر است. زمانی که شاعر مشق شعر خود را کنار میگذارد و مضامین خوبی را پیدا کردیم میتوانیم از آنها شعرهای ماندنی درست کنیم.
وی همچنین افزود: فرمهای این اثر به شدت هنرمندانه هستند و جوهر شعری خود را دارند. به نظر من حتی برخی از این ابیات حکمتآمیز و برخی نیز خیالانگیز هستند. برخی از آنها از این قابلیت نیز برخوردار هستند که تبدیل به حکمتی شوند و در جامعه به کار برده شوند اما از سوی دیگر در این اثر برخی بیتها هم هستند که تفننی، سست و مهمل هستند که این ابیات به این دفتر لطمه زده است.
میرفتاح در ادامه گفت: در شعر فارسی نمیتوان کلمات را در کنار هم چید و از آن معنایی استنباط نشود زیرا این کلمات دارای بار معنایی هستند. یکی از نکات قابل توجه در کارهای آقای فیض این است که از هیچ صحبت میکند و از این هیچی که در واقعیت وجود ندارد بیتهای بسیاری میسراید. به نظر من سرودن در مورد چیزی که وجود خارجی ندارد خیلی سخت است و این یک ویژگی ستودنی در کارهای آقای فیض محسوب میشود.
وی در ادامه افزود: هیچ بودن به معنای مهمل بودن نیست به نظر من برخی اشعاری که شاعر میگوید به فضایی باز میگردد که نویسنده در آن رشد و پرورش یافته است. محیط زندگی خانوادگی آقای فیض نقش مهمی در آثار وی داشته است.
میرفتاح در خصوص عنوانهای انتخاب شده برای کتابهای آقای فیض گفت: عنوانهایی مانند «املت دستهدار» و یا «نزدیک ته خیار» از همان ابتدا مخاطب را به این سمت میبرد که با یک اثر طنز مواجه است. این کتاب در ژانر طنز است اما فضایی که در آن اتفاق میافتد بسیار زیباست و قابل مقایسه با طنزهای دیگر نیست.
وی در خصوص نثرهای قرار داده شده در کنار اشعار فیض گفت: ای کاش در این اثر نثرهای آقای فیض منتشر نمیشدند و کار به طور وزینتری منتشر میشد.
میرفتاح در خصوص ویژگیهای شعری فیض گفت: ذوق و طبع آقای فیض بسیار ستودنی است و معلوم است که وی شعرهای قدما و هم عصران خود را به خوبی خوانده است اما مشکلی که وجود دارد این است که کسانی که مخاطب شعرهای ایشان میشوند پس از مدتی توقع آنها از آثار ایشان بیشتر میشود.
میرفتاح در خصوص ویژگیهای نثر فیض گفت: من نثر وی را اصلا قابل مقایسه با شعر ایشان نمیدانم. من اگر جای ایشان بودم اصلا به سراغ نثر نمیرفتم. به نظر من کسی که میتواند در مورد مسائلی که وجود خارجی ندارند به این خوبی شعر بگوید لزومی ندارد که چیزی را به نثر بنویسد. شعر توانایی عجیبی دارد و متأسفانه این در نثر اتفاق نمیافتد. شعر احساسات همه را تحت تأثیر قرار میدهد ولی نثر اینگونه نیست.
فیض: سوژههایی را طنز میکنم که کسی به آنها توجه نمیکند / دوست ندارم طنز سیاسی بنویسم
ناصر فیض در خصوص نگاهش به طنز گفت: من در طنز گفتن خود همواره تلاش میکنم به طور مستقیم به مسئله اشاره نکنم. برای مثال در اشعار طنزآمیز من هیچگاه به گرانی اجارهبها و گرانی قیمت مرغ اشاره نمیشود و همواره تلاش میکنم از چیزهایی که کسی به آنها توجه نمیکند شعر بسازم. این امر به قدری مشکل است که گاهی اوقات مجبور میشوم به خودم فشار بسیاری برای سرودن یک شعر بیاورم.
وی در ادامه افزود: در کارهای من روایت خیلی کم است و همواره دوست دارم داستانسرایی کنم. اگرچه از نظر آقای میرفتاح برخی شعرها مهمل و سست هستند اما اینها به معنی این نیست که این شعرها معنایی ندارند. این شعرها را خواننده در ابتدا شعر را جدی نمیگیرد اما بعد از خواندن متوجه ابیات جدی آن میشود.
فیض در مورد آثار نثر منتشر شده در این کتاب گفت: من شگردهای خاص خود را برای طنزنویسی دارم. من از آن آدمهایی نیستم که مستقیما به سوژه اشاره کنم. به نظر من همین که مخاطب به مطلب من رجوع میکند اما با فضای دیگری روبرو میشود و غافلگیر میشود در زمینه طنزگویی کافی است.
وی در خصوص نپرداختن به سوژههای سیاسی در طنزهای خود گفت: من مثل شهرام شکیبا به دنبال کار سیاسی و طنز سیاسی نمیروم و همواره از این مطالب گریزان هستم زیرا برخی اوقات برداشتهایی انجام میشود که اصلا در هنگام نوشتن، آن مطالب در ذهن من وجود نداشتهاند. دوست ندارم به من مارک و انگ خاصی بچسبانند و بگویند فلانی اینگونه مینویسد یا طرفدار کسی است.