صدا و سیما تا کجا!!!
افکارنیوز: کوتاه، بدننما و چسبان، با نمای نزدیک تنها یکی از ضوابط رسمی صدا و سیماست که برای ممنوعیت پوشش اشخاص مقرر شده است؛ سوال اینجاست که آیا این ضوابط ضمانت اجرای حقوقی هم دارد؟
تعجب نکنید! کوتاه، بدننما و چسبان، با نمای نزدیک تنها یکی از ضوابط رسمی صدا و سیماست که برای ممنوعیت پوشش اشخاص مقرر شده است؛ سوال اینجاست که آیا این ضوابط ضمانت اجرای حقوقی هم دارد؟ دراین مقاله مختصرا این موضوع را مطالعه میکنیم.
هرچند بهلحاظ کمیت قوانین و مصوبات مختلفی را در خصوص صدا و سیما و وظایف آن در حوزه عفاف و حجاب شاهد هستیم اما در عین حال بهلحاظ عدم ضمانت اجرا دچار نقص جدی نیز گردیدهایم؛ برطرف کردن خلاء ها ضرورتی کاملا آشکار است و سفارشی را که رهبر معظم انقلاب به صراحت در ۱۶/۸ / ۸۸، تحت عنوان " سفارش اساسی اینجانب " مبنی بر اینکه " شاخصهای قابل اندازه گیری برای صدا و سیما تعیین شود تا حرکت مجموعه تکمیل یا تصحیح شود " محقق میسازد.
به همین مناسبت در این جا کافیست گوشهای از ضوابط صدا و سیما را(به عنوان مشتی نمونه خروار) در خصوص عفاف و حجاب ملاحظه کنیم.
در واقع ضوابط پوشش و حجاب مرکز طرح و برنامهریزی صدا و سیما که عمدتا در طی سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ با تغییرات اندکی تهیه گردیده است در نگاه نخستین بسیار مناسب بهنظر میرسد؛
بنابر آخرین ضوابط تدوین شده برخی از ضوابط پوشش و حجاب که خود بخشی از سیاست ها و ضوابط رفتاری روابط انسانی را تشکیل میدهد عبارتند از:
«طراحی لباس نباید با معیارهای زیباییشناختی، محتوای برنامه، شخصیت موردنظر و ارزشهای فرهنگی، مغایرت داشته باشد.
پوشش مورد استفاده در برنامهها نباید مروج تجملگرایی و اشرافیگری باشد.
استفاده از لباسهای مروج مدهای غیر بومی و الگوهای مغایر با فرهنگ اسلامی و زمینهساز فرهنگ بیگانگان، برای مردان و زنان ممنوع میباشد.
پوشش نباید تداعیکننده لباس شهرت(انگشتنما شدن) باشد و نیز نباید حالت تبرج و تحریککنندگی داشته باشد.
برنامههای صدا و سیما باید مروج پوشش کامل برای زنان، شامل چادر یا مانتو همراه با شلوار و مقنعه و جوراب با رنگهای مناسب و متین باشد
لباسهای زنان باید تمامی بدن آنها را بهاستثنای صورت و دو دست تا مچ، بپوشاند.
در برنامهها لازم است شأن و منزلت چادر بهعنوان حجاب برتر رعایت شود و از چادر در نقشهای منفی و حقیر و نازل استفاده نشود؛ مگر هنگامی که نقش منفی آشکارا از چادر سوءاستفاده کند یا استفاده ابزاری کرده باشد. در چنین وضعیتی لازم است در کنار شخصیت منفی، شخصیت مثبت با پوشش چادر نیز در آن برنامه وجود داشته باشد.
از نشان دادن مادران چادری در کنار دختران جوان غیر چادری باید تا حد امکان اجتناب شود؛ …
در برنامهها استفاده از لباسهای با رنگها و مدلهای نامتعارف و نامناسب، هرگونه لباس، پیراهن و مانتوی تنگ، چسبیده که موجب نشان دادن برجستگیهای بدن میشود و نیز لباسهای کوتاه ممنوع میباشد.
استفاده از بلوز، پیراهن و لباسهای رنگی نامناسب و غیر متین بهعنوان پوشش خانمها در خارج از منزل و در ارتباط با نامحرم ممنوع میباشد.
نمایش ورزشکاران دارای لباسهای کوتاه و بدننما و چسبان، با نمای نزدیک و بسته ممنوع میباشد.
برنامههای صدا و سیما باید مروج پوشش کامل برای زنان، شامل چادر یا مانتو همراه با شلوار و مقنعه و جوراب با رنگهای مناسب و متین باشد.
مدعوین و میهمانان برنامههای صدا و سیما نیز موظف به رعایت ضوابط و سیاستهای پوشش میباشند.
استفاده از پوششهای مربوط به اقوام ایرانی و متناسب با حال و هوای برنامه با حفظ حدود شرعی بدون اشکال است.
در پوشش زنان، مقنعه بهعنوان جزئی از پوشش برتر ترویج شود.
استفاده از روسری در پوشش خانمها، باید بهنحوی باشد که روی شانهها و برجستگیهای سینه را بپوشاند.
استفاده از رنگهای تند و زننده، بهویژه در پوشش مجریان، بهاستثناء مواردی که مقتضای نقش منفی است، ممنوع میباشد.»
مهمترین اشکال این ضوابط چیست؟
صرفنظر از اشکالاتی که بهصورت جزئی ممکن است بر برخی بندها وارد گردد، مهمترین اشکال این ضوابط این است که فاقد کوچکترین ضمانت اجرای مناسب برای هر قانونی میباشند؛ زیرا آخرین خط این ضوابط که ظاهرا هر سال هم ابلاغ میشود، بهگونهای نگارش شده است که حتی یک بند از تمام این ضوابط را برای مدیران شبکه قطعی و لازمالاجرا تلقی نمیکند؛ در پایان این مصوبه داخلی آمده است:
" بهتر است مدیر محترم شبکه نیز درصورت صلاحدید و نیاز به نقض هریک از این سیاستها و ضوابط اعلامشده، قبلاً با معاونت مربوطه هماهنگی لازم را بهعمل آورد "
بنابراین هیچکدام از موارد اشاره شده در بند «ه» لازم الاجرا دانسته نشده و مدیر شبکه رأساً امکان نقض هریک از آنها را دارد و شاید تعبیر برخی نهاد های فرهنگی که فضای داخلی سازمان صدا و سیما و فرهنگ سازمانی آن را نامطلوب و یکی از علل کم رنگ شدن ارزش ها می دانند ناشی از چنین خلاء های قانونی باشد.
محیط درونی سازمان صدا و سیما در کمرنگ ساختن ارزشها تاثیرگذار است و این ویژگی با … فضای درون سازمان را بعضا فاقد صیغه ارزش ساخته است
مصوبه ارزشمند رسمی و منتشر شده شورای عالی انقلاب فرهنگی:
چه بسا به همین دلایل است که مصوبه ارزشمند رسمی و منتشر شده شورای عالی انقلاب فرهنگی در ۱۲/۷ / ۱۳۸۴ مقرر میدارد:
«محیط درونی سازمان صدا و سیما در کمرنگ ساختن ارزشها تاثیرگذار است و این ویژگی با … فضای درون سازمان را بعضا فاقد صیغه ارزش ساخته است».
ضررهایی کهبهنسلهای بعدانتقال پیدا میکند:
حال سوال ایناست که با وجود چنین وضعیتی، ضرورت تدوین قانونی با ضمانت اجرای واقعی و متناسب با نوع تخلف یا جرم صدا و سیما قابل انکار است؟!، آیا نباید لااقل مشابه رسانه های مکتوب که قانون مطبوعات را دارند و ضمانت اجرای کیفری دارند، صدا و سیما نیز با توجه به مقتضیات این رسانه مهم و حیاتی دارای قانون جدی باشد؟! کافیست نگرشی مشابهحضرت امام ره داشته باشیم که فرمودند:
" ضررهای رسانههای گروهی از خرابی های توپ و تانکها و سلاحهای مخرب بالاتر و بدتر است چه که ضررهای سلاحها گذراست، و ضررهای فرهنگی باقی و به نسلهای بعد انتقال پیدا میکند "
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
رضا زهروی
مدرس حوزه و دانشگاه
منبع:تبیان