توصیههایى ازحضرت آیت الله بهاء الدینى(ره)
پرده هوى و هوس
حجابها و پردهها مانع از شنوایى و دیدن حق است، مانع از فهم و ادارک حقایق و معارف و لذت بردن از آنها است. این پردهها انسان را محاصره کردهاند. این پردهها باید پاره شوند. این پردهها، پرده هوى و هوس است. پرده دلخواهى است. اگر انسان دلخواهى و هوس خود را کنار بزند و دور بیندازد، همه کارهاى او درست مىشود… اجتماع، محله، دوست، شرق و غرب بهانه است. اینها موانع اصلى نیستند، انسان خود مانع و مانع تراش است. ۱
کلید نورانى
اگر مىخواهى خداى تعالى به تو کمک کند و از برکات خدا کمال استفاده را بکنى، با حرف نمىشود؛ در خلوت و جلوت باید مُحرّمات الاهى را ترک کرد. باید توطئهها، دروغگوئىها، تهمتها، کم فروشىها، کلاه گذارىها، و شیطنتها را - که اسمش را عقل گذاشتهایم - کنار بگذاریم.
عقل آن است که تو را از آتش نجات دهد، خداى تعالى شما را با بصیرت عقلى نورانى کند؛ همان نورى که قرآن مىفرماید: «اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ» ۲. این نور را خاموش نکنید.
کلید این نور در دست شما است. اگر این نور خاموش شود، بى نور هستید. کلید این نور این است که معصیت خدا نکنید. توطئه نکنید. این زرنگىها را کنار بگذارید. اینها نازرنگى است. اگر زرنگ هستید، در دستگاه خدا زرنگ باشید۳.
اصلاح خرابىها
مکتب اسلام و معارفش، همه براى این است که تو ساخته شوى. اگر تو ساخته شوى، همه چیز ساخته مىشود. اگر تو خراب باشى، همه چیز خراب مىشود. کارى کنید که خرابىها را اصلاح کنید، نمىخواهد آباد کنید. جلوى خرابىهاى خود را بگیرید۴.
با خدا باش!
حضرت آیت الله بهاء الدینى(قدس سره) به جویندگان آب حیات، جمله کوتاهى را سفارش مىکرد که عصاره و چکیده و جان تمام اذکار و اوراد است و آن این که: «با خدا باش!» هر گاه ذکرى از او طلب مىکردند مىفرمود: «با خدا باش!» و آنگاه که بر اِصرار خود مىافزودند، با نگاهى پر معنا به آنها نگریسته مىفرمود: «وَ الَّذِینَ جاهَدُوا فِینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ» ۵. آن کس که در محدوده بندگى ما بکوشد راه ارتقا و صعود را بدو بنمایانیم۶.
ذکر زبانى و قلبى
روزى از محضر آقا درباره اذکار و اوراد پرسیدند؛ فرمود: «محصول و نتایج آن مادامى» است، یعنى تا وقتى انسان مشغول است بهرهمند است، ولى ذکر، ذکر قلبى است که نتایج آن همیشگى است. باید قلب و دل به ذکر، ربط داشته باشد. چه بسیار ذکرها که نتیجه مادامى هم ندارد و انسان را از مذکور حقیقى باز مىدارد و به خود مشغول مىکند. در جاى دیگر فرمودند: «به تسبیح و ذکر و ورد گول نخورید، ممکن است چیزى عادت انسان شود، وقتى عادت شد، ترک آن وحشت آور است، و منشأ اثر هم نیست. انسان گاهى مثل ضبط صوت مىشود، مىگوید و مىخواند و هیچ متوجه نیست، لذا چیزى عاید او نمىشود.» ۷
نفس اماره؛ مزاحم عقل
«نفوس غیر الهى و منقطع از خداى تعالى، تمام جرائم را کمال خود مىدانند. مىگویند: ما این چنین قدرتى داریم که مىتوانیم جهان را آتش بزنیم. باید گفت: اگر دنیا را آباد کردید افتخار دارد. نفس از موجودات نارى است و دشمنى آن با انسان، از شرق و غرب هم بیشتر است. ولى ما نمىتوانیم این مطلب را باور کنیم، چگونه مىتوانیم باور کنیم که خودمان دشمن خودمان هستیم. اگر خدا به تو عقل عطا کرد و مورد موهبت الهى واقع شدى و عاقل شدى آن وقت مىفهمى که خودت از همه جاهلتر و از همه نادانتر هستى و آتش تو از همه بیشتر است. در آن وقت نمىگویى هر کارى دلم بخواهد مىکنم. چون این مطاهر
شیطانى است بلکه مىگویى هر چه خداى تعالى بخواهد، عظمت من در آن است. باید عقل را به کار انداخت و مزاحم آن را از میان برداشت. مزاحم عقل، نفس اماره است. هر اندازه انسان این نفس را تزکیه و تهذیب کند و آن را از قدرت سبعى بیندازد و تضعیفش کند، حکومت و حاکمیت عقل تقویت مىشود۸.
لطیفترین آیه قرآن
حضرت آیت الله بهاء الدینى مىفرمودند: ما از همه گفتار حکما و عرفا و فلاسفه و آنان که در سیر و سلوک عمرى را سپرى کردهاند، این جمله قرآن را با روحتر و با واقعیتتر مىنگریم که مىفرماید: «وَ الَّذِینَ جاهَدُوا فِینا لَنَهْدِیَنَّهُمْ سُبُلَنا» ۹ و ما این را لمس مىکنیم. ۱۰
مالکِ نَفْسَتْ باش
اگر نفس، حالت ناریت داشته باشد، نتیجهاش همین شرارت هایى است که از ابتداى خلقت بوده است. شرارت، مال انسان است، بزرگش مال امریکا و شرق و غرب است و کوچکش مال ماهاست. ما هم از آتش دور نیستیم. اگر بخواهید چشم و گوش و زبان و دست اصلاح شود، باید این مبدأ نار، که نفس انسان است، اصلاح شود. اگر این مبدأ فرماندهى اصلاح شد، دیگر فرمان شرّ از او صادر نمىشود. چشم و گوش انسان، صَرف اطاعت حق مىشود. مبدأ تمام عوارضى که اعضا و جوارح انسان به آن مبتلا هستند، خرابى نفس است. اگر نفس خراب نباشد، اعضا و جوارح، کار بد انجام نمىدهند و تا این نفس اصلاح نشود، کار چشم و گوش و دست و زبان
قابل اصلاح نیست. لذا حضرت على(ع) در سفارشهاى خود به مالک مىفرمایند: «اَمْلِکْ هَویکَ» ۱۱؛ معنایش این است که تو بر نفس مالک باش، نه این که نفس، مالک تو باشد. باید آتش نفس را خاموش کرد وگرنه این آتش، دائم مشغول کار است، شاید بسیارى از اعمال صالح انسان را هم خراب کند۱۲.
۱. نردبان آسمان(مجموعهاى از درسهاى اخلاقى آیت الله بهاء الدینى)، اکبر اسدى، ص ۲۹ و ص۳۰.
۲. بقره(۲): ۲۵۷.
۳. نردبان آسمان، ص ۱۸۱، ص ۱۸۲ و ص ۱۸۳.(با تلخیص).
۴. همان، ص ۲۳۹.
۵. عنکبوت(۲۹): ۶۹.
۶. سیرى در آفاق، زندگى نامه حضرت آیت الله بهاء الدینى، حسین حیدرى کاشانى، ص ۱۵۹.
۷. همان، ص ۱۸۱.
۸. همان، ص ۲۵۷.
۹. عنکبوت(۲۹): ۶۹.
۱۰. سیرى در آفاق، ص ۳۰۳.
۱۱. نهج البلاغه، نامه ۵۳.
۱۲. سلوك معنوى، گفتارها، مصاحبهها و خاطره هايى از فقيه وارسته حضرت آيت ا... بهاء الدين، اكبر اسدى، ص ۵۳.