جواد مجابی:
وضعیت نشر کتاب خندهدار شده است
جواد مجابی با اشاره به وضعیت چاپ کتابهایش، وضعیت موجود را برای فعالیت جوانان در عرصه فعالیتهای فرهنگی نگرانکننده خواند.
به گزارش افکارنیوز، این نویسنده با انتقاد از وضعیت ممیزی کتابهایش، گفت: اگر رمانهای اجتماعی به موقع و بدون سانسور منتشر شوند، هم تأثیر بسیار زیادی بر روی جامعه و مردم خواهند داشت و هم اینکه فکر و اندیشه نویسندگان به جامعه منتقل میشود، زیرا به گمان من، رمان دقیقا همزمان با فلسفه به شناخت انسان از پیرامون، حقیقت، واقعیت و مسائل ملی و جهانی فرد و جامعه کمک میکند.
مجابی در ادامه دربارهی تأثیر ادبیات بویژه رمان بر فکر و روح جامعه، اظهار کرد: از قرن شانزدهم که سروانتس «دن کیشوت» را نوشت، رمان مهمترین ابزار بشری بوده است. به قول کانت، رمان حماسه بورژوازی است و معلوم است که رمان به عنوان ابزار تفکر شهرنشینی روی زندگی انسانها مؤثر بوده و نفوذ تدریجی بر مسائل مختلف آنها داشته است. با این حال، همه آنها مبنی بر این است که آزادی بیان باشد و نویسنده بتواند آزادانه سخن بگوید و آرزو داریم اینگونه ممیزی که امروز بر ادبیات ما در حال اعمال است، کنار برود و افراد بتوانند آزادانه آثارشان را منتشر کنند. در این صورت است که
میتوان گفت رمان و آثار نوشتاری میتواند بر جامعه تأثیرگذار باشد.
این منتقد ادبی با بیان اینکه مردم ما مردم فرهنگیای هستند و در طول تاریخ تأثیر زیادی از ادبیات گرفتهاند، اظهار کرد: برخلاف حوزهی سیاست که تأثیر آن بر جامعه سریع و هیجانی است، تأثیر ادبیات کند و عمیق است. شاهد این مدعا نیز شعرهای شاعران بزرگ ما در دوران مختلف تاریخ ایران است که همواره در شرایط مختلف تاریخی واجتماعی به آنها استناد شده و در حال حاضر به صورت جزوی از فرهنگ مردم درآمده است، بنابراین واضح است که نقش ادبیات در جامعه شتابزده نیست.
مجابی دربارهی دلیل استقبال نکردن مخاطبان از رمانهای نویسندگان ایرانی گفت: تعدادی از کتابها که در دسترس آنها نیست، چون اجازهی نشر به آنها داده نشده است. همچنین مخاطبان به کتابهای ما اعتماد ندارند، چون میدادند این کتابها قبل از اینکه منتشر شوند، تکهپاره میشوند و مسائل و موضوعات اصلی آنها سانسور میشود.
او در ادامه با بیان اینکه رمان باید در زمان نگارش آن منتشر شود تا تأثیرگذاری لازم را بر جامعه داشته باشد، اظهار کرد: رمانی با نام «شب ملخ» با موضوع جنگ در همان بحبوحهی جنگ تحمیلی نوشتم، اما متأسفانه اجازهی انتشار نیافت، در صورتیکه مطمئنا اگر در همان زمان به چاپ میرسید، با توجه به اوضاع جامعه، تأثیر زیادی بر جامعه داشت، چون معتقدم هر اثر ادبی باید در همان زمان خود منتشر شود، چون برخاسته از شرایط است؛ اگرچه رمان فرازمانی است و میتواند برای آیندگان نیز تأثیرگذار باشد.
مجابی دربارهی نظارت بر کار نویسندگان و احتمال نقض قانون در آثارشان نیز عنوان کرد: طبیعتا پس از آنکه از سوی نویسندهای خطایی صورت گرفت، باید طبق قانون با او برخورد شود و اگر در اثرش مرتکب اشتباهی شد که منطبق با قواعد و قوانین کشور نبود، مانند زمانی که خبرنگاری خبری منتشر میکند که خلاف واقع است و موجب تنش در جامعه شده، با آن برخورد شود. البته طبیعی است که این برخورد باید قانونی و در دادگاهی صورت گیرد که نویسندگان هم از سوی انجمن صنفیشان در آن دادگاه نماینده داشته باشند.
مجابی سپس به وضعیت کتابهایش اشاره کرد و گفت: پس از سه سال به تازگی رمان «شهربندان» مجوز تجدید چاپ گرفته است. داستان این رمان هم مربوط به دورهی اشغال افغانستان توسط روسها و درگیریهای طالبان در این کشور میشود که نهایتا به زندگی کردن مردم این سرزمین در شرایط محاصره منجر میشود. در این اوضاع و شرایط است که سرنوشت فردی و جمعی مردم در زیر فشار بیگانگان قرار میگیرد. در واقع رمان زندگی اسارتبار مردم را در چنین شرایطی بیان میکند که هجوم بیگانگان تمام مسائل مادی و معنوی انسانهایش را تحت تأثیر قرار داده است.
او در توضیحات بیشتر دربارهی این رمان ۲۵۰ صفحهیی که پیشتر دو بار به چاپ رسیده، اما از سه سال پیش اجازهی تجدید چاپ نداشته است، اضافه کرد: این رمان نشان میدهد که چگونه ملتی در زیر سایهی بیگانگان و سلطهی همهجانبهی بیگانگان هویت و پیشینه خود را از دست میدهد، به طوری که دیگر قادر به ادارهی سرنوشت خود نیست و ناگزیر منتظر فرصتی است تا خود را از این وضعیت برهاند.
مجابی در ادامه با انتقاد از وضعیت ممیزی آثار داستانی نویسندگان ایرانی ادامه داد: رمان «برجهای خاموش» را حوالی دههی ۶۰ نوشتم، اما پس از ۱۷ سال و در سال ۸۷ آن هم با حذف بخشهایی از آن توانست منتشر شود. پس از آن قرار بود به چاپ دوم برسد، اما مسؤولان انتشار آن را غیرمجاز اعلام کردند، البته این مسأله نه باعثخشم من، بلکه بیشتر باعثخندهام شد و به این فکر کردم که چگونه عدهای راجع به نویسندگان و متفکران جامعه تصمیمگیری میکنند.
مجابی در ادامه گفت: زندگینامهای دارم که در ۷۰۰ صفحه نگارش یافته است. ۱۰ سال است که به آن اجازهی انتشار داده نمیشود. ابتدا گفتند ۳۰ صفحه از آن را بردار، وقتی این ۳۰ صفحه را برداشتم، گفتند امکان انتشار ندارد، بنابراین دیگر به کاری که این افراد میکنند، نمیتوان ممیزی گفت.
این نویسنده ادامه داد: به هر حال ما در این مملکت و به عنوان شهروند حقی داریم و باید بپرسیم به چه دلیل کتابی را که ۱۰ سال از نگارش آن میگذرد، نگه داشتهاند و به آن اجازهی انتشار نمیدهند؟ بارها گفتهام که ۵۰۰۰ صفحه از نوشتههای من در ارشاد مانده است که اگر منتشر میشد، دو فایده داشت؛ یکی از نظر ارتباطگیری من و بازخورد نوشتههایم در بین مخاطبان و دوم از نظر مالی. اما هم زندگی مادی و هم زندگی معنوی ما دچار مشکل شده است.
این شاعر با بیان اینکه در حال حاضر حدود ۱۰ مجموعه شعر از او منتظر اجازهی نشر است، اظهار کرد: وقتی ما در این مملکت زندگی میکنیم، خود را تابع قوانین و مقررات آن میکنیم، اما باید وضعیت نویسندگان هم مشخص شود. با این حال تمام این چیزهایی که میگویم، تنها برای خودم نیست و شاید اگر یک نفر بودم، حرفی نمیزدم، اما بیشتر از خودم نگران نویسندگان جوان هستم، چون من در طول عمرم حدود ۴۰ کتاب منتشر کردهام، ولی به چه حقی باید آن نویسندهی جوان برای ورود به عرصهی فرهنگ و جامعه با مانع روبهرو شود و نتواند وارد عرصه فرهنگ و اجتماع شود؟ باید پرسید چه کسی حق دارد نماینده فرهنگ ما
باشد، چون مملکت ما از نظر فرهنگی یک مملکت درخشان است که ۳۰۰۰ سال سابقهی شعر دارد.