نقدی بر یکی از فیلمهای روی پرده سینمای ایران
«هیچ کجا؛ هیچ کس» تصنعی باورنکردنی!
در میانه راه فیلم چهارچوب خود را از دست میدهد و درام شکل گرفته ابتدایی فیلم، جای خود را به سرهم بندی کردن اتفاقات به صورت کاملا تصنعی میدهد موضوعی که میتوان آن را بیشتر ناشی از ضعف فیلمنامه اثر دانست.
این روزها بر پرده سینماهای کشور فیلمی دیده میشود که دست به تجربهای جدیدی زده است. «هیچ کجا، هیچ کس» داستان چند جوان است که برای رسیدن به آرزوها یا توهمات خود و شاید هم برای انتقام یا برطرف کردن عقدهای خود دست به یک گروگانگیری و در نهایت باج گیری میزنند.
به گزارشافکارنیوز؛ اولین چیزی که در این فیلم به چشم میخورد در واقع سایر عناصر اثر را تحت الشعاع قرار میدهد، ساختار فرمال فیلم است. خط زمانی در این فیلم کاملا شکسته میشود. در واقع داستان فیلم با ارجاع به گذشتهها(فلاش بکها) و رفتن به آیندههای(فلاش فورواردها) روایت میشود و البته شاید به همین دلیل است که از این فیلم با عنوان تجربهای نو در سینمای ایران یاد شده است.
در این اثر با وجود اینکه به طور متوالی خط زمانی شکسته میشود، اما تماشاگر خط داستانی را گم نمیکند، که البته نکته مثبتی برای چنین ساختاری محسوب میشود. برشهای زمانی نیز به گونهای در کنار هم چیده میشوند که بتوانند داستان را در ذهن تماشاگر شکل دهند.
ریتم و کارگردانی فیلم هم با خط زمانی اثر همراه شده و موجب میشود در نیمه ابتدایی فیلم با یک اثر کاملا حساب شده روبه رو باشیم که کاملا در غالب زبان سینمایی گفته میشود و البته میتوان این موضوع را در سینمای کشوری که غالبا محتوا محور است تا فرم گرا نکتهای مثبتی تلقی کرد. در نیمه ابتدایی تماشاگر کاملا جذب فیلم میشود و سعی در چیدن تکههای پازل گونه فیلم در کنار هم دارد و همچنین پیش بینی تکه بعدی و ادامه داستان مخاطب را همراه فیلم میکند تا ابهامات برطرف شود و رابطه زمانهای مختلف را در کنار هم کشف کند.
اما در میانه راه فیلم چهارچوب خود را از دست میدهد و درام شکل گرفته ابتدایی فیلم، جای خود را به سرهم بندی کردن اتفاقات به صورت کاملا تصنعی میدهد موضوعی که میتوان آن را بیشتر ناشی از ضعف فیلمنامه اثر دانست.
درحالیکه کارگردانی و جاگیری دوربین بسیار مناسب پیش میرود فیلمنامه از عناصر دیگر عقب میماند و سعی در سر هم بندی داستان و شخصیتها دارد که این امر موجب از دستن رفتن جذابیت فیلم و تکراری دیده شدن عناصر آن از جمله غیر خطی بودن روایت برای مخاطب میشود.
در ادامه اتفاقات به صورت عجیبی در کنار هم چیده میشوند تا فیلمساز به نتیجه پایانی دلخواه خود برسد. از جمله فرار کردن افشار از دست کیانیان و از آن بدتر تصادف عجیب او در میان جاده که نه تنها تماشاگر آن را باور نمیکند، بلکه آن صحنه آنقدر تصنعی به نظر میرسد که خنده دار مینماید. دعوای فروتن و ابر در میان جنگل و واکنش شدید فروتن کاملا ساختگی به نظر میرسد، شلیک کیانیان به فروتن بدون اینکه بداند چه کسی در پشت شیشه قرار دارد کار را برای کارگردان بدتر میکند و موارد بسیار دیگر که فیلم را از روند خوب ابتدایی خود خارج کرده و به تصنعی باور نکردنی تبدیل میکند.
ازجمله مشکلات دیگری که در فیلم میتوان به آن اشاره کرد شخصیتپردازی ضعیف تعدادی از کاراکترها است از جمله محمد رضا فروتن است که روند ابتدایی این شخصیت با رفتارهای پایانی او در تناقض هستند مخاطب انتظار رفتارهای پایانی او را ندارد و این تناقض و تفاوت رفتار در یک روند تدریجی و باور پذیر اتفاق نمیافتد. یا در مورد رضا کیانیان عکس العمل نهایی او در ارتکاب به قتل کاملا به دور از کاراکتر او است و مخاطب را به تعجب وا میدارد.
یکی دیگر از مشکلات دیگر شخصیتپردازی در فیلم رها کردن آنان در پایان فیلم است به صورتیکه اکثر کاراکترها در پایان بلاتکلیف باقی میمانند.
مشکل دیگری که میتوان به آن اشاره کرد تکراری شدن ریتم فیلم است. فیلمساز هیچ تلاشی در جهت تنوع بخشیدن به ریتم و خارج کردن تماشاگر از یکنواختی ایجاد شده از خود به خرج نمیدهد و همین باعثمیشود تماشاگر در انتها احساس خستگی کند و چه بسا افراد زیادی که در میانه فیلم قید پول بلیط خود را بزنند و ترجیح بدهند وقت خود را جای دیگری بگذرانند.
با این حال باید گفت هیچ کجا، هیچ کس فیلمی جسور است که ساختاری بسیار متفاوت از دیگر آثار سینمایی دارد و علی رغم تمام مشکلاتش قابل احترام است و شاید اگر بیشتر بروی فیلنامه و سایر عناصر کار میشد با یک فیلم بسیار عالی روبه رو میشدیم. اما در عین حال این فیلم میتواند نوید بخش یک کارگردان با سبک متفاوت در سینمای ما باشد.