تبلیغات
کد خبر: ۲۸۱۲۵۲

میدان را خالی کنیم موسیقی حرام به جامعه تزریق می‌شود

در نشست آسیب‌شناسی موسیقی مذهبی و انقلابی که با حضور تعدادی از کارشناسان و مدیر خانه سرود انقلاب اسلامی در خبرگزاری مهر برگزار شد بر لزوم تولید آثار پاک و خالی نکردن میدان تولید آثار موسیقایی تاکید شد چراکه در صورت ایجاد خلا، موسیقی حرام به جامعه تزریق می‌شود.

میدان را خالی کنیم موسیقی حرام به جامعه تزریق می‌شود

به گزارش افکارنیوز، جریان تولید آثار موسیقی مذهبی در کشورمان جریان دیرینه‌ای در بین مردم و هنرمندان است به طوریکه قبل از پیروزی انقلاب اسلامی هم بزرگانی در عرصه نوحه‌خوانی و روضه‌خوانی بودند که با تکیه بر داشته‌های آیینی، موسیقایی و نمایشی هنر ایرانی دست به خلق آثاری زدند که هنوز بعد از گذشت چندین دهه از تولید آنها همچنان مبدا تولید بسیاری از نغمات موسیقایی ایام مذهبی به ویژه ایام سوگواری حضرت سید الشهدا(ع) هستند.

اما به طور حتم نمی‌توان از آسیب های جدی که به این گونه موسیقایی طی سالهای اخیر وارد شده است به راحتی عبور کرد. جریانی که رفته رفته می رود جایگزین نغمات ماندگاری شود که نسل اول و دوم جامعه ایرانی بعد از پیروزی انقلاب شدیدا به آن علاقه‌مند بودند و هستند اما نسل سوم چه در میان مردم و چه در بین تولیدکنندگان موسیقی مذهبی و حتی مداحی تمایل چندانی به آن ندارند و به ساخت آثاری روی آورده اند که ملغمه‌ای از موسیقی عربی، لس آنجلسی و در بعضی از موارد ریتم های شش هشتمی است که به راحتی در مجالس نوحه خوانی خوانده و اتفاقا در برخی از آلبوم‌های موسیقی هم شنیده می‌شود. این امر نشات گرفته از موارد و مولفه های بسیاری است که باید در جایگاه خود چه در حوزه مدیریتی و چه در عرصه هنری و اجرایی آن مورد واکاوی قرار گیرد. واکاوی‌ای که به طور حتم باید از نحوه مدیریت در عرصه فرهنگ و هنر آغاز و در شکل‌های دیگر تولید آثار موسیقایی مذهبی جریان داشته باشد.

خانه سرود انقلاب اسلامی وابسته به موسسه " اوج " یکی از نهادهایی است که طی سالهای اخیر تلاش کرده با احیای جریان موسیقی فاخر گام‌هایی را برای اشاعه موسیقی انقلابی و مذهبی بردارد. البته در این راه به طور حتم موانع و مشکلات زیادی وجود دارد که باید روی این موانع کارهای مطالعاتی زیادی انجام گیرد.

حسین دلاوری رییس خانه سرود انقلاب اسلامی، حجت الاسلام سید عبدالله حسینی کارشناس مسائل دینی و رضا مهدوی کارشناس موسیقی در نشستی که به بهانه آسیب شناسی موسیقی مذهبی در خبرگزاری مهر برگزار شد دیدگاه‌های خود را در این زمینه مطرح کردند که بخش نخست از این نشست را می‌خوانید:

* به نظر می‌آید برای شروع بحثباید از دیدگاه‌های مدیریتی خانه سرود انقلاب اسلامی و اقدامات انجام گرفته در جهت اشاعه موسیقی علمی در شاخه مذهبی سوال کرد. اینکه آیا نهاد شما توانسته به اهداف مورد نظر خود با در نظر گرفتن شرایط واقعی و نه آرمانی جامعه، فعالیت‌هایی را انجام دهد؟

دلاوری:از جمله ماموریت‌هایی که در مجموعه ما برای کارهای مطالعاتی و تبلیغاتی براساس فضای فرهنگی اجتماعی امروز تعریف شده برون‌رفت از معضلاتی است که در حوزه موسیقی به ویژه سرود وجود داشته است. در این زمینه یکی از جدی‌ترین برنامه‌های ما توجه به بحثآموزش است که برایمان بسیار جدی است.

اینکه کسانی که قرار است در آینده سکان موسیقی کشور را به عهده بگیرند باید دارای چه ویژگی‌هایی باشند برای ما خیلی مهم است و به همین منظور ما این فعالیت‌ها را آغاز کردیم و هم‌اکنون افرادی را در این زمینه آموزش می دهیم که ضمن متعهد بودن به نظام ارزشی کشورمان بتوانند هنرمندانی تاثیرگذار در جریان موسیقی نیز باشند. گام دوم ما هم حضور در بخش تولید است به این معنا که وقتی این افراد سیر آموزشی خود را طی می کنند بعد از رسیدن به نقطه مطلوب نیازمند تولید آثار هستند. ما تلاش کردیم که در این بخش با این شعار که " ۱۰۰ درصد شناسایی برابر با ۱۰۰ درصد موفقیت است " فعالیت‌هایی را انجام دهیم که منطبق با مدل‌های موفق سرداران جنگ همچون شهید باقری است و به طور حتم اگر در این مسیر جهت‌گیری‌ها و موانع را ندانیم نمی‌توانیم به درستی حرکت کنیم بنابراین بعد از آموزش به تولید توجه ویژه‌ای داریم.

*آیا در این راه فارغ از کلیشه‌های بعضا ناموفقی که تاکنون در عرصه تولید آثار موسیقایی عاشورایی و دفاع مقدس وجود داشته است، تولیداتی هم داشته‌اید؟

دلاوری:کارهای زیادی از آغاز فعالیت ما در خانه سرود انقلاب اسلامی انجام گرفته که اگر بخواهم از تازه‌ترین کارها نامی ببرم می‌توانم به تولید ۸ اثر موسیقایی ویژه محرم و دفاع مقدس با صدای حاج صادق آهنگران اشاره کنم که نه صرفا از روی ساخت یک اثر معمولی بلکه مبتنی بر یک کار مطالعاتی و تحقیق فراوان و تجربیات بیست ساله این مداح و خواننده تولید شده و معیار و مشخصاتی دارد که می تواند جریان جدیدی را در حوزه سرود و موسیقی محرم و دفاع مقدس به ویژه در این بلبشویی که در آن قرار داریم، ایجاد کند.

البته در کنار این باید به فرمایشات مقام معظم رهبری هم اشاره‌ای داشته باشم که همواره از تشکیل محافل سرودخوانی در جهت تعالی موسیقی تاکید دارند و ما نیز باتکیه بر فرمایشات حضرت آقاست که سعی می کنیم کارهایی مبتنی بر آموزش تولید کنم که در همه ابعاد معنای فاخر را داشته باشد. از سوی دیگر اینکه صرفا بیاییم کاری را تولید کنیم و بگوییم که باید ما را بشنوید که روا نیست. ما باید به سراغ مردم برویم و با کار تبلیغی، درست و علمی نشان دهیم که چه کاری بد و چه کاری خوب است.

* با توجه به اهدافی که بدان اشاره کردید، آیادیگر سیاستگذاران عرصه فرهنگی به یاری شما می‌آیند؟

دلاوری:متاسفانه امروز نهادهایی چون وزارت ارشاد و به تبع آن جشنواره موسیقی فجر به مقوله سرود توجهی نکرده اند، در حالیکه سرود در اوایل انقلاب اسلامی و ایام مذهبی به ویژه ایام محرم و صفر برادری خود را به انقلاب و مردم اثبات کرده است و شما می بینید که سرود در جریان ۸ سال دفاع مقدس با هنرنمایی عزیزانی چون صادق آهنگران و سایر هنرمندان و مداحان نقش خود را به خوبی ایفا کرده است. به معنای دیگر می توان گفت که سرود در جنگ سخت به خوبی خود را نشان داده و اثبات کرده است. حالا من از آقایانی که تمایلی به اضافه کردن بخش سرود به جشنواره مهمی چون موسیقی فجر ندارند یک سوال دارم؛ امروز همین سرودی که در جنگ سخت حضور داشت در جنگ نرم چه جایگاهی دارد؟ سرود و موسیقی در این فضای جنگ نرمی که همه به آن اشراف دارند کجا قرار گرفته است؟ چرا نمی‌بینیم کشور آمریکا چگونه روی یک قطعه موسیقایی سرمایه‌گذاری می‌کند که آن را در تمام رسانه ها پخش می‌کند؟ آیا می‌دانید " موسیقی سلاح ماست " یکی از شعارهای اصلی آمریکایی‌هاست؟

*با این همه سوال، به طور حتم پاسخی هم برای آن دارید. راهکار شما به ویژه در حوزه موسیقی محرم و آیینی چیست؟

دلاوری:ما باید باید عینکی را که تا به امروز به چشم زدیم دربیاوریم و عینک شفاف‌تری را به چشمان خود بزنیم و واقع‌بینانه واقعیت‌های جامعه را ببنیم. شما نمی توانید در این جامعه که ۹۵ درصد آنها روزانه از موسیقی استفاده می کنند بگویید موسیقی نیست و نباید هم وجود داشته باشد. شما اگر بروید و جستجویی در حافظه تلفن همراه فرزندان خود بکنید خواهید دید که ۹۵ درصد این حافظه را موسیقی تشکیل می دهد حالا چقدر از این حافظه را موسیقی پاک تشکیل می دهد معلوم نیست.

حتی نوحه هایی که این روزها در ماشین‌ها می شنویم چقدر از آنها روضه است؟ می ببینیم که همه آنها ریتمیک است و فضاهای نامتعارف دارد. من بازهم سوال می کنم ما قرار است چه چیزی را به نسل ها انتقال دهیم؟ اینها سوالاتی است که باید جامعه شناسان و روانشناسان ما به آن پاسخ دهند. لازم است که پیگیری کنیم جوانان ما به کدام جنس موسیقی علاقه‌مند هستند؟ حتی اگر آهنگران قرار است بخواند باید بداند که این خوانش چه باید باشد که نبض جامعه امروزی خود را به دست بگیرد. بیایید کمی دقت کنیم و حقایق را ببنیم و کنار ننشینیم. همین مقدار که در مواضع مدیریتی‌مان نگران ترکیب کت و شلوار خودمان هستیم همین مقدار که نگرانیم این میز را خدایی نکرده از دست ما نگیرند، بیاییم با این خاکریزی که در دست ماست نگران وضعیت موجود هم باشیم. من اعتقاد دارم باید بین سه نهاد خانواده، مدرسه و مسجد باید اتفاقی بیفتد به این شکل که خانواده باید کمک و پایه‌ریزی کند. مدرسه باید تقویت و سرمایه گذاری کند و مسجد هم این فرهنگ را تثبیت کند.

*آقای مهدوی شما به عنوان کارشناس موسیقی و فردی که سالها در عرصه مدیریت موسیقی حوزه هنری حضور داشتید چه دیدگاهی از جریان موسیقی مذهبی و یا بهتر بگویم استفاده از موسیقی در مراسم مذهبی را ترسیم می‌کنید؟ آیا با توجه به صحبت‌های آقای دلاوری در ترسیم فضای موسیقی مذهبی کشور توانسته‌ایم تا حدی به اهداف مورد نظر دست پیدا کنیم؟

مهدوی:ما نباید از استفاده از موسیقی در مراسم مذهبی خودمان بترسیم. ما باید از انواع موسیقی که توسط کارشناس‌نماها تولید می‌شود بترسیم. به عنوان مثال مردم از نمونه‌های خوب و ارزشندی چون موسیقی سریال " شب دهم " ساخته فردین خلعتبری یا آلبوم " نی نوا " ی حسین علیزاده استقبال می کنند که اینها همگی نشان‌دهنده استفاده درست از موسیقی در مراسم مذهبی ماست. اینها نشان می دهند وقتی باطن یک اثر معنوی باشد و لزوما هم مستقیم‌گویی نکند می تواند با استقبال مردم روبه رو شود. به طور حتم هر عنصر معنوی رابطه‌ای با واقعه کربلا دارد. ما می بینیم بوشهری ها در عزاداری ایام محرم و صفر از ریتم استفاده می کنند ولی این ریتم به قدری فضای روحانی سنگینی ایجاد می کند که هیچ کس نمی تواند از آن سوءاستفاده کند.

اینها به نوعی یک سرودخوانی عاشورایی است که مدتهاست در جامعه ما وجود ندارد و یا اگر هم هست بسیار انگشت‌شمار است. ما امروز در جامعه خودمان سرودهای عاشورایی در ابعاد آن کم داریم. یکی از نمونه های کمیاب این جریان هم سلیم موذن زاده است که وقتی به زبان‌‌آذری می خواند فارسی زبانان متوجه نمی شوند او چه می خواند اما وقتی به لحظه یاحسین گفتن او می رسد همه با اوهمراه می شوند و گریه می کنند. به نوعی مردم با این طنین که برگرفته از موسیقی ردیفی دستگاهی است همراهی می‌کنند و این نواها را تا سال‌ها تکرار می‌کنند و از طریق آن با اندیشه کربلا آشنا می‌شوند. حتی ما می ببینم وقتی رحیم موذن زاده اذان را با استفاده از بیات ترک می خواند اهل تسنن هم از وی به نیکی یاد می کنند. البته که تمام این اسقبال هم به خاطر شاکله فنی آثار است که به ماندگاری آن کمک می کند. وقتی هم یک هنری دارای ابعاد فنی باشد نمی توان آن را رد کرد چراکه مانند یک کالبدشکافی می ماند.

*اما به نظر می آید ما از این فضا دور مانده ایم. لاقل استقبال از آثار غیر متعارف موسیقایی ویژه محرم این دیدگاه را به ما نشان می دهد.

مهدوی:بله. متاسفانه عده‌ای از بچه مسلمان‌های ما با این همه عقیده و تقدس از این مسیر دور می‌افتند و به یکسری موسیقی‌هایی ریتمیکی در محرم رو می آورند که اصلا شایسته این ایام نیست. همین بحر طویل‌های خودمان که دارای ارزش‌های زیادی است و حتی آلبوم های زیادی هم در این رابطه از مراکزی چون حوزه هنری منتشر شده از سوی صدا و سیما مورد بی‌مهری قرار می‌گیرد و بسیاری از آنها را پخش نمی‌کند و به جای آن به نمایش و پخش آثاری روی می آورد که واقعا نه تنها دارای ارزش نیستند بلکه مبتنی بر تفکر و اخلاقیات و عرفان اسلام و البته مقاتل اصلی هم نیست. شما اگر روی موسیقی حساس هستید و موسیقی هایی را که به آن اشاره کردم، پخش نمی کنید پس چرا نواهای ضعیف و درجه سوم را در صدا و سیما به عنوان یک دانشگاه پخش می کنید. در صورتی که کار قوی ارائه شده و الگوسازی هم شده است. موسیقی عاشورایی یک ژانر است که نمود عینی را می‌توان در موسیقی تعزیه به درستی جستجو کرد، نمایشی که در روزگار خود از مدرن‌ترین گونه های هنری بوده و به نظر من یک بسته ارزشمند موسیقایی است که ما فراموشش کردیم؛ این موسیقی که آن قدر عمیق است که بسیاری از خوانندگان صاحب نام موسیقی ایرانی الگوهای فراوانی را از این موسیقی گرفته اند.

*آقای مهدوی به نکات خوبی اشاره کردید، اما من باز هم متوجه نشدم مشکل کار کجاست؟

مهدوی:جوانان امروز از یک چیز دیگر بهره‌برداری می کنند که اصلا درست نیست. این نشان دهنده این است که نتوانسته‌ایم درست الگوبرداری کنیم و با علم روز جلو برویم. اگر موسیقی رپ را توسط کارشناسان فنی و با ادبیات خوب اجرا کنیم می‌توانیم جوانان را جذب کنیم ولی چون این واژه " رپ " در میان است از این بیم داریم که ما را دچار مشکل کند. از سویی دیگر ما خوانندگان خوبی چون محسن چاووشی و رضا صادقی داریم که با استفاده از موسیقی الکترونیک کارهای بسیار خوبی را در زمینه محرم خوانده اند. اما همین خوانندگان چندین سال زیرزمینی فعالیت می‌کردند. در حالیکه همین رضا صادقی با افتخار اعلام می کند که هرچه در موسیقی دارد از نوحه خوانی هایش در مجالس عزاداری است.

وقتی شما می‌آیید و در سیستم ممیزی نادرست کارها را ارزیابی می کنید معلوم است که با مشکل مواجه می شویم و اینجاست که همین خوانندگانی که روحیات مذهبی هم دارند از برخوردها ناراحت می‌شوند و به قولی می‌زنند به جاده خاکی.

دوستان مطمئن باشند اگر کنار محمود کریمی به عنوان یک نوحه‌خوان خوب یک آهنگساز خوب بگذارید و مطمئن هم هستم به او برنمی‌خورد، شاهد تولید آثار خوبی در عرصه موسیقی مذهبی خواهیم بود که تا سالها می توان از آن استفاده کرد. ما نمی توانیم یک مجموعه تولید کنیم اما چند انسان بی‌مایه را کنار یک هنرمند خوب بگذاریم و بعد از او بخواهیم جور همه آنها را بکشد. همه باید هم وزن هم باشند. آهنگساز بزرگ، نهاد بزرگ، خواننده بزرگ، ترانه سرای بزرگ؛ بعد سفارش بدهیم آن وقت هم بیننده و هم رسانه ها از آن استقبال می‌کنند.

متاسفانه ما در مدیریت فرهنگی از اول انقلاب تا الان در جا زدیم. متاسفانه آدم های کار درست و کار بلد راس موضوعات فرهنگ و هنر نیستند. فرهنگ و هنر یا سیاسی دیده شده یا پلیسی. ما مدیریت فرهنگی خود را تبدیل به مدیریت سرهنگی کردیم و باعثشدیم بسیاری از هنرمندان بروند. اتفاقا ما مجموعه هایی داشتیم که زرتشیان و ارامنه به حضرت سید الشهدا و واقعه کربلا ارادت داشتند و می‌خواستند کارهایی را در این زمینه انجام دهند اما عده ای اجازه کار به آنها ندادند.

در بسیاری از نقاط دنیا به واقعه عاشورا نه از دیدگاه دینی بلکه به از منظر فلسفی نگاه می‌کنند اما ما هیچ اهمیتی به این بعد نمی دهیم و این اشتباه مدیریتی است. ما احتیاج به سرودهای عاشورایی داریم چه در بخش با کلام و چه بی کلام. خوشبخته این روند در دهه ۶۰ وجود داشت اما متاسفانه به یکباره آموزش و پرورش پشت کار را خالی کرد و هم اکنون این خانه سرود است که تلاش دارد خلا موجود را پر کند. اما یک سوال مهم: آیا باید یک جنگ اتفاق بیفتد که ما دوباره شاهد احیای سرود باشیم؟

*آقای حسینی با تمام صحبت‌هایی که انجام گرفت به نظر می آید اصولا جریان موسیقی حتی در گونه مذهبی و یا عاشورایی خود نیازمند ورود به جریان فقهی هم هست. در این رابطه باید چگونه وارد شد؟

حسینی:به نظرم موسیقی یک نوع غذاست. البته ما چند نوع غذا داریم یکی از آنها سم مطلق است، یک غذا هم داریم غیر مفید است و خوردن یا نخوردن آن هم سودی برای بدن انسان ندارد. یک غذا هم داریم که مفید است و ویتامین محض است. در ارتباط با موسیقی هم ما می توانیم این نوع دسته بندی را داشته باشیم. یک موسیقی داریم که واقعا مسموم است و در و اقع همان موسیقی هایی است که اشاعه‌دهنده بی بند باری است. یک موسیقی هم داریم که خاصیت ندارد و فقط برای وقت گذارندن است. یک موسیقی هم داریم که مفید و حتی امری لازم و واجب است.

در زمان دفاع مقدس همین موسیقی لازم می‌شود. اگر در زمان دفاع و هنگام مبارزه با دشمن حضور دارید باید از هر سلاحی که در اختیار دارید استفاده کنید. موسیقیدانی که بتواند در رابطه با یک دفاع مقدس و حتی یک مناسبت مذهبی، موسیقی خوبی تولید کند اما از این کار سر باز زند به اعتقاد من گناه کرده است. پس می‌بینید که اینجا موسیقی امری واجب خواهد بود.

چندی پیش من با طلبه‌های طرح " نسیم بهشت " مشغول مباحثه بودم که اتفاقا موسیقی هم در ردیف این بحثها بود. یکی از آنها به من می گفت که فرزندش موسیقی گوش می کند و باید چه کاری انجام دهد که او این کار را نکند؟ من در پاسخ به او گفتم اگر این موسیقی مروج بی بند و باری و تحریکات جنسی و فرقه های انحرافی نیست، جلوی او را نگیرید و بگذارید به کار خود ادامه دهد. او در جواب من گفت: مگر موسیقی در اسلام حرام نیست؟ من به او گفتم: البته شرایط ما جوری است که بیش از ۹۹ درصد آثار موسیقایی که عرضه می شود طوری است که هیچ دردی از جوان امروزی ما را دوا نمی کند و حتی ممکن است به پرخاشگری او نیز کمک کند به همین دلیل باید مراقب بود که شرایط به سمت حرام شدن موسیقی پیش نرود.

البته تمامی این دغدغه‌ها به خاطر خلاهایی است که با آن مواجه هستیم چرا که تولیدات بسیار کمی در زمینه موسیقی سالم داشته‌ایم. به طور طبیعی اگر هم ما موسیقی سالم را تولید نکنیم دیگران موسیقی مدنظر خود را تولید و جوانان ما نیز از آنها استفاده می‌کنند. وقتی ما بازار تولید موسیقی را کساد کنیم، وقتی در صدا و سیما از موسیقی های درست حتی در شکل مذهبی آن استفاده درستی نشود، به طور حتم در زمینه اشاعه موسیقی های ناسالم اتفاقات زیادی می‌افتد. اگر کار نکنیم همچنان این وضعیت ادامه خواهد یافت البته روزی ممکن است کارها درست شود ولی آن زمان بسیار دیر است.

* فکر می‌کنید بالاخره چه زمانی این سوءتفاهم‌ها درباره موسیقی در کشور ما حل می‌شود؟

حسینی:ببینید بالاخره مشکل موسیقی حل می شود. اما من پیشنهاد می کنم در حوزه های علمیه جمعی از علمای صاحب رای و مجتهد در ارتباط با موضوع فقه و موسیقی کارهایی را انجام دهند. من حتی بسیاری از علما را سراغ دارم که در حوزه فقه هنر تلاش های زیادی داشتند به همین خاطر اگر بتوانیم نشست هایی اینچنینی را داشته باشیم به طور حتم در نوع ارائه موسیقی سالم در همه گونه های آن به ویژه موسیقی مذهبی و عاشورایی هم می توانیم به نتایج ارزشمندی دست پیدا کنیم.

ضرورت این موضوع با برگزاری یک سمینار می تواند به سمع و نظر مراجع عالیقدر دین برسد. اگر با این شکل به جلو هدایت شویم و این طوری مطرح کنیم که ما نسلی پرجمعیتی از کشور را داریم که مشغول شنیدن موسیقی هستند و می خواهند در صورت های فقهی ماجرا به تمیز دادن موسیقی پاک و سالم از موسیقی حرام و ناسالم به نکات روشنی دست پیدا کنند به طور حتم در جریان تولید موسیقی های ارزشمند نیز شاهد اتفاقات جدیدی خواهیم بود و من امیدوارم روزی به این فرآیند برسیم که موسیقی را درست استفاده کنیم و نه اینکه از آن فرار کنیم.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات