تجلیل از مرتضی احمدی در هم اندیشی طنز رادیو
به گزارش ستاد خبری دومین هم اندیشی طنز رادیویی، دومین هم اندیشی طنز رادیویی و آیین نکوداشت مرتضی احمدی بعد از ظهر روز دوشنبه (۲۰ تیرماه) در سالن کوثر سازمان صداوسیما برگزار شد.
در این سالن نمایشگاهی از فرهنگ و آداب و رسوم مختلف ایران نیز گنجانده شده بود که محمدحسین صوفی معاون صدا و کامران کاظم زاده پیش از شروع مراسم از آن دیدن کردند.
مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد و پس از آن «شیرمحمد اسپندار» یکی از نوازندگان مطرح ساز دونلی در ایران و جهان به اجرای قطعاتی برای حاضران پرداخت.
**کاظم زاده: سرگرمی سازی یکی از وظایف رسانه امروز است
بنا بر این گزارش، پس از آن کاظم زاده ضمن تبریک اعیاد شعبانیه در سخنانی گفت: سال گذشته در نخستین هم اندیشی در کنار تجلیل از پیشکسوتان و بزرگان طنز رادیویی وضع موجود طنز در رادیو و برنامه های رادیویی مورد بررسی قرار گرفت و با تشکیل کانون طنز رادیویی در رادیو فرهنگ با حضور نخبگان و اساتید هنرمند طنزپرداز بزرگ کشور و همچنین برگزاری چندین دوره نشست و کارگاه تخصصی درباره طنز و طنزپردازی در رادیو به همت همکاران خوبم در همه شبکه های رادیویی شاهد رشد و گسترش برنامه های شادی آفرین و طنز بودیم.
وی ادامه داد: خداوند منان را سپاس گذارم و از حمایت ها و هدایت های معاون صدا جناب آقای صوفی تشکر می کنم که در تلاشند تا برای طنزپردازی و شادی آفرینی در برنامه های رادیو راه را هموار و ظرفیت های تازه ایجاد کنند. موضوع هم اندیشی امسال یکی از موضوعات مهم و در عین حال متنوع در عرصه فرهنگ ایرانی است. موضوعی که هم با هویت ملی ما نسبت مستقیم دارد و هم در هویت خواهی قومی و تحکیم وحدت ملی و ایجاد روحیه نشاط اجتماعی نقش موثر و بسزایی دارد. شادیانه های فرهنگ مردم گنجینه ای غنی از آداب، آیین ها و ترانه ها و نغمه ها و بازی های نشاط آفرین است که برای رسیدن به هدف بومی سازی سرگرمی های
جمعی و فردی ظرفیت ها و قابلیت های فراوانی دارد.
مدیر رادیو فرهنگ تصریح کرد: سرگرمی سازی یکی از وظایف رسانه امروز است و شادیانه های فرهنگ مردم چنانچه احیا و بازسازی شوند؛ در بومی سازی نقش سرگرمی سازی در رسانه ملی بسیار مهم و حائز اهمیت است. صحبت از طنز در شادیانه های مردم در فرصت یک هم اندیشی و سمینار درنمی گنجد. زیرا مقوله طنز در فضا و روح ادبیات ما ساری و جاری بوده است از دیرباز در کتیبه های باستانی هخامنشیان آمده است که به نام خدایی که این زمین را آفرید، که این آسمان را آفرید، که شادی را آفرید و در طول تاریخ پر افقتخار ادب فارسی جای پای طنز و نگاه طنز آلود و رندانه در همه انواع ادبی و موضوعات دیده می شود.
وی افزود: علاوه بر آثار عبید و حافظ و سعدی و مولانا، کتب مخصوص به موضوع طنز و شخصیت های طنزپرداز از دیرباز زینت بخش ادبیات ما بوده است. کتاب هایی مثل الاغانی راغب اصفهانی، لطایف الطوایف، نوادر ملا محمد قزوینی، دیوان بواسحاق اطعمه، رستم التواریخ، حیل النساء، کشکول، زهرالربیع، جامع التمثیل، سیاحت شرق آقانجفی قوچانی، چرند و پرند و صدها کتاب ارزشمند دیگر.
کاظم زاده اظهار داشت: در کنار ادبیات رسمی و مکتوب در هر نقطه از این سرزمین پهناور، اصناف و اقوام و عامه مردم کوچه وبازار و طبقات اجتماعی هریک آفریننده انواعی از شادیانه ها و اصطلاحات و مثل ها و کنایات و ترانه های طنزآمیز بوده اند و این میراثگرانبها سینه به سینه به امروز رسیده است. امروزه پدربزرگ ها و مادربزرگها که راویان افسانه ها و قصه ها و آیین ها بودند، از میان ما رفته اند و این رسانه ها هستند که راویان افسانه ها و قصه های رفته از یادند.
وی ادامه داد: وظیفه رسانه هاست که به عنوان رسالتی فوری نسبت به گردآوردی و احیا و گسترش وجوه مناسب این فرهنگ یعنی طنز و شادیانه های فرهنگ مردم همت گمارند.
در رادیو، موسیقی و کلام دو عنصر اصلی محسوب می شوند و بسیاری از شادیانه های فرهنگ مردم بر اساس همین دو عنصر یعنی موسیقی و کلام استوار است و لذا رادیو یکی از رسانه های مهم و تاثیرگذار و با ظرفیت برای انعکاس این بخش از فرهنگ مردم و هویت ملی ماست.
وی گفت: آرزو می کنیم که این اهمیت در کتب درسی و دانشگاهی و سایر نهادهای فرهنگی همچون فرهنگستان ها مورد توجه قرار گیرد و همه ما در پاسداشت بخشی از هویت ملی خود به جد کوشا باشیم.
برگزاری این هم اندیشی با موضوع شادیانه های فرهنگ مردم تلاشی است برای توجه دادن به همه اهالی رسانه ملی به این موضوع مهم و سرآغازی است برای ارائه یک راه شاد زیستن در دنیای مدرن معاصر.
**فتحعلی بیگی: رواج بحر طویل از دوره صفویه شروع شده است
به گزارش ستاد خبری دومین هم اندیشی طنز رادیویی، پس از سخنان کاظم زاده مدیر رادیو فرهنگ؛ داوود فتحلعی بیگی به ایراد سخنانی با موضوع بحرطویل خوانی پرداخت و پس از قرائت بحرطویلی از ابوالقاسم حالت گفت: نثر موزون و مسجع در زبان عربی و فارسی سابقه ای دیرینه دارد و مسئله است که ظهور آن در زبان، پیش از ظهور شعر موزون و مقفی بوده است. پس تعیین دقیق آغاز بحر طویل غیر میسر خواهد بود. همین قدر می توان گفت که از اواخر صده هشتم هجری به بعد نمونه هایی از آن را در دست داریم. وی ادامه داد: باید در نظر داشت که اصطلاح بحر طویل در فن عروض، دو مفهوم جداگانه دارد. نخست بحر طویلی که در
اصطلاح عروضیان، یکی از بحور قدیمه مختص به شعر عربی است. دوم بحر طویلی است که نخست در میان عوام به شکلی از شعر موقوف یا موصول و یا به تعبیر دیگر به نثر موزون و مقفی گفته می شد و بعدها مورد قبول شعر شناسان عصر تیموری و صوفی هم قرار گرفت.
وی گفت: رواج بحر طویل از دوره صفویه شروع شده و در دوره قاجاریه شدت و توسعه یافته است. زنده یاد ابوالقاسم حالت که از طنزپردازان بنام بود در مقدمه بحر طویلهای هدهد میرزا می نویسد که بحر طویل را با تکرار اغلب افاعیل عروضی می توان ساخت. بحر طویل های هدهدمیرزا هریک شامل حکایت یا لطیفه ای است. حکایاتی که جسته و گریخته زمانی از کلیله و دمنه و زمانی از مرزبان نامه سردرآورده، زمانی در مثنوی مولوی لباس فاخر شعر پوشیده و زمانی هم در کتاب ملا نصرالدین با جامه مسخره طنز ظاهر شده است. بحر طویل، نه تنها در ادبیات جدی و طنزآمیز ظهور و بروز یافت، بلکه به قلمرو نمایش نیز راه پیدا
کرد.
فتحعلی بیگی اظهار داشت: قدیمی ترین سند بدست آمده از هنر شبیه خوانی که در آن از بحر طویل برای گفت و گو استفاده شده، نسخه فرنگی بازار شام است که به تاریخ ۱۱۸۴ هجری قمری نگارش یافته است.
در این مجلس تعذیه، ۶ فقره گفت وگوی طولانی در قالب بحر طویل وجود دارد که بین یزید و ایلچی فرنگی رد و بدل می شود. بحر طویل در شبیه مضحک گاه به قصد ریشخند مخالفین امام یعنی اشقیاء مورد استفاده قرار می گیرد مانند بحر طویل نسخه ابوخلیق از مجلس خروج مختار که در دوره مظفرالدین شاه سروده شده است.
وی گفت: در روایت تعذیه از خروج مختار، الوخلیق که دفترنویس لشکر اشقیاء بوده، به منظور فرار از چنگ مختار، لباس مبدل کرده، خود را به دیوانگی می زند و به هنگام دستگیر شدن به شیوه بحر طویل خود را معرفی کرده است.
بحر طویل اشقیاء خوان ها بدون آواز و بحر طویل اولیاء خوان ها با آواز و همراهی ساز به اجرا درمی آید.
وی عنوان داشت: استاد مجتبی مینویی در خصوص کارکردهای بحر طویل در سخنوری می نویسد این بحر طویل ها آیین برای شبیه خوانی و مراثی ساخته و پرداخته شد و در مجالس سخنوری، نقل و نقل محافل شده است. همچنین برای مناجات خوانی از این بحر طویل خوانی بهره گرفته اند. بحر طویل در قلمرو نمایش های شادی آور و عروسکی ایرانی، نقالی و پرده خوانی هم به مناسبت گاه به جد و گاه به طنز مورد بهره برداری قرار گرفته است.
وی گفت: بحر طویل در نقالی و پرد ه خوانی به تناسب صحنه و موقعیت قصه گاه بدون آواز و گاه با آواز به اجرا درمی آید. از آنجا که نمایش های شادی آور در دل دسته جات تقلید و مطرب نشو و نما یافته بحر طویل را در این گونه نمایش ها اغلب همراه با ساز تنبک و به صورت ضربی می خوانند. ناگفته نماند که به تناسب موقعیت صحنه ممکن است ضرب آهنگ خوانش بحر طویل متغیر باشد.
**زرویی نثرآباد: طنزهای قومیتی قصد مسخره کردن ندارند
پس از آن یک نمایش رادیویی طنز توسط عباس محبی برای حاضران اجرا شد و در ادامه ابوالفضل زرویی نصرآباد، شاعر، نویسنده و طنزپرداز در سخنانی تصریح کرد:
طنزنوشتن هرقدر در رسانه ای شکل بگیرد که مخاطبان بیشتری داشته باشد، به همان اندازه کار را سخت تر می کند. یک طنزپرداز وقتی بخواهد برای تلویزیون کار کند متوجه می شود که چه فشاری بر این قشر وجود دارد.
وی افزود: بحثشوخی با قومیت ها یکی دیگر از مواردی است که طنز ما به هیچ وجه قصد به سخره گرفتن آن را ندارد. جاهایی هم می گویند که فتنه های برون مرزی می خواهند قومیت های ما را با این کار پراکنده کنند. اما جالب است که اولین ارتباط ما با خارجی ها به دوره صفویه برمی گردد که ۴۰۰ سال پیش نیست در حالی که عبید زاکانی سالها قبل تر با قومیت ها شوخی کرده است.
این طنزپرداز در پایان سخنان خود گفت: این نوع نگاه که تصور کنیم قومیت های ما آن قدر ظرفیتشان پایین است که از بیرون تحت تاثیر هستند حرف غلطی است. کتاب نوادر متعلق به قرن چهارم هجری نیز پر از شوخی های قومیتی است.
**معلم دامغانی: در سرزمین ما خنده بی دلیل نیست
پس از سخنان ابوالفضل زرویی نثرآباد؛ پیش پرده خوانی و نمایش اختاپوس برای حاضران اجرا شد و در ادامه از علی معلم دامغانی رئیس فرهنگستان هنر طی سخنانی گفت: در طنز اصولا قصد توهین و تفرقه نیست و دشمن خارجی هم تحریک نمی کند. آنچه به اقوام مختلف نسبت می دهند و مردم هر شهری به لطیفه ای شهرت دارند که هم رفاقت است و هم رقابت. این شئونات و شخصیت ها و شغل ها و کارها برای هر قوم گروه و دسته ای لطایفی است.
وی گفت: در سرزمین ما شاید به دلایلی خنده بی دلیل نباشد و مردم برای خندیدن بهانه ای می خواهند و به هر مساله ای نمی خندند، اینجا آدمها اندکی عمیق هستند و باید به عمق و فهمشان احترام گذاشت.
به گزارش ستاد خبری دومین هم اندیشی طنز رادیویی، در ادامه این مراسم جوایز برگزیدگان این هم اندیشی در بخش های آثار صوتی و مقاله های تخصصی توسط محمدحسین صوفی، کامران کاظم زاده و علی معلم دامغانی اهدا شد.
**صوفی: طنز باید مردم را از پلشتی و بدخواهی دور کند
پس از اهدا هدایای برگزیدگان، محمدحسین صوفی در سخنانی گفت: طنز از گونه برنامه هایی است که هم مورد توقع، انتظار و درخواست مردم است و هم از گونه هایی است که در رسانه ها به ویژه رسانه ملی و رادیو مورد توجه است.
وی ادامه داد: با هر تعریفی که از طنز داشته باشیم، طنز اگر باعثانبساط خاطر، تفریح و سرگرمی، ایجاد شادابی و نشاط بشود و همچنین درد و آلام جامعه به زبان شاد و نشاط آور و همچنین برای ایجاد آرامش و تفریح و سرگرمی مورد نیاز جامعه است. لیکن طنزی مطلوب است که تکیه بر فرهنگ قوی و غنی و دینی و اسلامی داشته باشد. آگاهی بخش و امید آفرین باشد و مردم را از پلشتی و بدخواهی پرهیز کند. طنزی مطلوب است که نه تنها باعثتحقیر قوم و ملیتی نشود، بلکه باعثعزت و افتخار آن قوم و ملیت شود.
معاون صدا با بیان اینکه طنز در ایران سابقه درخشان و طولانی دارد؛ ادامه داد: در حال حاضر هم هنرمندان طنزپرداز در عرصه های مختلف بازیگری و نویسندگی و تالیف فراوان هستند. برای تولید و پخش برنامه های طنز می بایست به سه وجه و سه سطح و سه محور توجه شود. یکی مردم هستند که طالب دیدن و شنیدن طنز هستند و نشان دادند که سرمایه های وفاداری در شنیدن، ارزیابی و قضاوت کردن هستند.
وی افزود: دیگر اینکه هنرمندان طنز هرجا که در میان مردم حضور پیدا کردند، مورد تجلیل واقع شدند و معنایش قدرشناسی مردم و نیاز آنها به هنر است. هنرمندان به عنوان سرمایه رادیو به شمار می روند. این هنرمندان توانسته اند لبخند شادی را در مقاطع گوناگون بر لب مردم بنشانند. وجه و سطح دیگر آن، رسانه های مکتوب و رسانه ملی است.
صوفی تصریح کرد: سال گذشته که اولین هم اندیشی طنز و متعاقب آن جشنواره طنز و تبسم برگزار شد، در اولین هم اندیشی گفتم که مبنای ما افزایش کمی و کیفی برنامه های رادیو است و با هنرمندی هنرمندان تعالی در برنامه های طنز ایجاد شود. عملکرد رادیو پس از برگزاری اولین هم اندیشی تقریبا دوبرابر شده است. همه برنامه های رادیویی برنامه طنز دارند و شاهد بودید که در چند روز گذشته شبکه رادیویی نمایش افتتاح شد و بخش قابل توجهی از این شبکه رادیویی به طنز اختصاص دارد. همچنین تشکیل کانون طنز از دیگر اقداماتی است که به برکت برگزاری اولین هم اندیشی طنز روی داد و موفق شد آثار بسیاری را تولید
کند و امیدوارم برای سال ۹۱ که سومین هم اندیشی طنز برگزار می شود، بتوانم بگویم که عملکرد ما در سال سوم نسبت به سال دوم دوبرابر شده است.
معاون صدا در ادامه سخنان خود در دومین هم اندیشی طنز رادیویی متذکر شد: در حال حاضر که ۲۰ شبکه رادیویی وجود دارد، بسیاری از آنها برنامه طنز دارند و یکی از اقدامات ما در این مسیر برگزاری برنامه های مشاعره بود. رادیو این آمادگی را دارد که برنامه مشاعره طنز نیز داشته باشد و از این طریق بتوانیم افزایش برنامه های طنز داشته باشیم. همچنین در این زمینه آمادگی تولید کتاب نیز داریم. در حقیقت رادیو مصرف کننده برنامه های طنز است و به همین دلیل ما دست همه هنرمندان عزیز طنزپرداز، نویسنده، بازیگر و مولف را به گرمی می فشاریم.
وی گفت: امسال در کنار برگزاری دومین هم اندیشی طنز خوشحال هستم که مراسم تجلیل و تقدیر از پیشکسوت بزرگ عرصه طنز رسانه ای به مناسبت پاسداشت بیش از ۵۰ سال خدمات فرهنگی، هنری، رسانه ای مرتضی احمدی ایشان در این هم اندیشی و شادیانه مورد تجلیل و تقدیر دوستان ما قرار می گیرد.
**انتظامی: شرکت های بزرگ برای هنرمندان جشن گلریزان بگیرند
تجلیل از برگزیدگان مراکز صدا بخش بعدی برنامه بود و در ادامه فیلم کوتاهی از زندگی مرتضی احمدی با روایت خودش پخش شد. پس از پخش این فیلم، عزت الله انتظامی در میان تشویق حضار به روی سن آمد و در سخنانی گفت: جشن فوق العاده ای است، خوب و قشنگ است. این مراسم و کارهایی که انجام می شود برای هنرمندان بسیار عالی و خوب است. مانند چهره های ماندگار که تلویزیون بانی آن است. برگزاری این مراسم ها فقط یک اشکال دارد و آن این است که چهره ماندگار پس از معرفی رها می شود و در خانه می ماند. بیایید تا در چنین محافلی از چهره های ماندگار یادی کنیم تا به آنها کمکی شود.
وی ادامه داد: فیلم مرتضی احمدی بسیار عالی بود و باعثشد تا جاهایی من حساس شوم و نتوانم جلوی خود را بگیرم. برای قدردانی از ۶۰ سال زحمت احمدی فقط کافی است که برای او جشن بگیریم؟ نه، چه می شود شرکت های بزرگی که در کشور ما وجود دارند، به این گونه افراد که خودشان هم از هنرشان استفاده می کنند هدیه بهتری تهیه کنند؟
وی گفت: قدیم ها به این کار گلریزان می گفتند و برای ورزشکارانی که دیگر پیر می شدند از این طریق کمکی جمع می کردند تا بتواند ادامه زندگی بدهد و مشکل امرار معاش نداشته باشد. با شرایط فعلی و مشکلاتی که وجود دارد باید از تجار بزرگ برای هنرمندان گرفت.
**مرتضی احمدی: با رادیو قهر بودم
پس از سخنان استاد انتظامی، از محمدعلی کشاورز، محمدحسین صوفی، کامران کاظم زاده و علی معلم دامغانی دعوت شد تا برای اهدای لوح تقدیر مرتضی احمدی به روی سن بیایند و در میان تشویق ممتد و پیاپی حاضران در مراسم که به احترام استاد احمدی ایستاده بودند، مرتضی احمدی روی سن آمد و لوح تقدیر و عکسی از این هنرمند پیشکسوت به او اهدا شد.
این هنرمند پس از دریافت هدایای خود در سخنانی کوتاه گفت: من می خواهم مطلبی کوچک راجع به عزت الله انتظامی بگویم که مدتهاست در دلم مانده است. یک روز جوانی پیشم امد و از من پرسید چرا هر وقت عزت الله انتظامی را می بینی، می ایستی و زیر لب چیزی میگویی. من هم گفتم ما سلام و احوال پرسی می کنیم.
وی ادامه داد: من برای پیشکسوت خود احترام بسیاری قائلم و ۸۷ سال از سنم می گذرد. که ۶۸ سال آن در خدمت رادیو بودم. کسی از من قدیمی تر نیست. راستش با رادیو قهر بودم یک روز آقای صوفی زنگ زد و مرا به رادیو دعوت کرد. با من صحبت کرد و بعد آقای ملکوتی با لحن شیوای خود با من صحبت و مرا متقاعد کرد. وقتی به خودم آمدم دیدم پشت میکروفن رادیو هستم و تجربه سالهای سالم را در اختیار رادیو فرهنگ قرار دادم.
احمدی که در میان تشویق مردم سخن می گفت، در پایان اظهار داشت: من هرچه هستم و هرچه دارم از مردم است.
در پایان این مراسم حاضران با یکدیگر عکس یادگاری گرفتند.
**اسامی برگزیدگان دومین هم اندیشی طنز رادیویی به شرح زیر است:
***مدیران شبکه و مدیران کل مراکز:
*محمدباقر کشفی مدیرکل مرکز فارس
*علی اکبر رزمجو مدیرکل مرکز زنجان
*علی سیفی مدیر شبکه رادیویی البرز
*رضا رحیمی مدیر کل مرکز سیستان و بلوچستان
*نورالدین جعفره مدیرکل مرکز خراسان جنوبی
*مسلم رحیمی مدیر کل مرکز کهکیلویه و بویراحمد
*شریفی فر مدیرکل مرکز سمنان
*محسن شریف زاده مدیر شبکه جهانی صدای آشنا
**برگزیدگان مقالات:
*علی آنی زاده، اکرم امامی، مژگان جعفری، میترا الهی، ماندانا کریم وند
**هنرمندان:
*علی آذری ارقون، حسین حقایق، فاطمه وکیلی، خلایق پرست، آناهیتا برزویی، سیده لیلا اسراری، خسرو رسولی، محمدجواد حسن شاهی، احمد سرگزی، ابوذر شاکری، سیدعمار بزرگواری، علیرضا شاه حسینی، عباس محبی، انسیه سمیع پور و حیدر صفدری