آخرین کلام حضرت زهرا(س) با مردم
امیرالمومنین علی(ع) فرمود: وای بر تو نیست بلکه وای بر کسی است که به تو بغض دارد و با تو به بدی رفتار می کند. خود را از خشم بازدار، ای دختر پیغمبر برگزیده و ای یادگار نبوت.
به گزارش افکارنیوز، در ادامه پس از محاجّه حضرت با ابوبکر، ایشان رو به مردم کردند و آخرین کلامشان را با آنها گفتند.
سخن پایانی حضرت زهرا(س) با مردم
فَالتَفَتَت فاطمة علیهاالسلام اِلَی النّاسِ و قالَت: مَعاشِرَ الْمُسْلِمینَ الْمُسْرِعَةِ اِلی قیلِ الْباطِلِ، الْمُغْضِیَةِ عَلَی الْفِعْلِ الْقَبیحِ الْخاسِرِ، اَفَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْانَ اَمْعَلی قُلُوبٍ اَقْفالُها(محمد / ۲۴)، کَلاَّ بَلْ رانَ عَلی قُلُوبِکُمْ ما اَسَأْتُمْ مِنْ اَعْمالِکُمْ، فَاَخَذَ بِسَمْعِکُمْ وَ اَبْصارِکُمْ، وَ لَبِئْسَ ما تَأَوَّلْتُمْ، وَ ساءَ ما بِهِ اَشَرْتُمْ، وَ شَرَّ ما مِنْهُ اِعْتَضْتُمْ، لَتَجِدَنَّ وَ اللَّهِ مَحْمِلَهُ ثَقیلاً، وَ غِبَّهُ وَ بیلاً، اِذا کُشِفَ لَکُمُ الْغِطاءُ، وَ بانَ ما وَرائَهُ
الضَّرَّاءُ، وَ بَدا لَکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ ما لَمْ تَکُونُوا تَحْتَسِبُونَ، وَ خَسِرَ هُنالِکَ الْمُبْطِلُونَ.(غافر / ۷۸)
پس حضرت فاطمه(س) رو کردند به مردم و فرمودند: ای مسلمانانی که خیلی سریع به طرف گفتههای باطل رفتید و در مقابل کار زشتی که زیانبار است، چشم خود را بر هم گذاشتید، آیا در قرآن تدبر نمیکنید یا آنکه بر دلهای شما قفل زده شده؟ بلکه این کارهای زشت شماست که سبب شد دلهای شما را زنگار بگیرد و چشم و گوش شما بسته شود. تاویل بدی کردید و آنچه در عوض گرفتید شر است. بخدا سوگند بار سنگینی را به دوش گرفتید و عاقبت آن وخیم است، زمانی که پرده کنار رود آن وقت سختیهای پشت آن ظاهر میشود و از ناحیه پروردگار چیزهایی بر شما روی میکند که گمانش را هم نمیبرید در آنجاست که زیان کار
آنهایی بودند که راه باطل را طی کردند.(ابوبکر تقصیر را به گردن مردم انداخت و آنها سکوت کردند البته حق السکوتشان که زندگی راحت و بی دردسر بود را گرفته بودند چون را دفاع از حق، مبارزه و سختی دارد. اما این ظاهر امر بود و در واقع بار سنگینی بر دوش خویش نهادند که عاقبت وخیمی در پی دارد.)
کلام جانسوز حضرت زهرا(س) با امیرالمومنین
ثم انکفأت علیهاالسلام و امیرالمؤمنین علیهالسلام یتوقّع رجوعها الیه و یتطلّع طلوعها علیه، فلمّا استقرّت بها الدار، قالت لامیرالمؤمنین علیهماالسلام: یَابْنَ اَبیطالِبٍ! اِشْتَمَلْتَ شِمْلَةَ الْجَنینِ، وَ قَعَدْتَ حُجْرَةَ الظَّنینِ، نَقَضْتَ قادِمَةَ الْاَجْدَلِ، فَخانَکَ ریشُ الْاَعْزَلِ.
سپس حضرت زهرا(س) به خانه بازگشت و درحالیکه امیرالمومنین(ع) انتظار بازگشت اورا میکشید. و علی(ع) چشم به راه(دلواپس) حضرت بود. وقتی حضرت زهرا(س) وارد خانه شد رو به علی(ع) کرد و گفت آیا مانند یک طفل در رحم، کنجی نشسته ای و مثل افراد متهم در یک گوشه جای گرفته ای؟(شاید منظور حضرت این است که همان بچه اسلام هستی که همینطور باید بنشینی چون اگر تکان بخوری رحم پاره میشود و به مادر لطمه میخورد یعنی ناچاری که صبر کنی تا اسلام صدمه نبیند) تو کسی بودی که بالهای باز شکاری را در هم میکوبیدی حال این کسانی که بی سلاح هم هستند به تو خیانت میکنند.
هذا اِبْنُ اَبی قُحافَةَ یَبْتَزُّنی نِحْیلَةَ اَبی وَ بُلْغَةَ ابْنَیَّ! لَقَدْ اَجْهَدَ فی خِصامی وَ اَلْفَیْتُهُ اَلَدَّ فی کَلامی حَتَّی حَبَسَتْنی قیلَةُ نَصْرَها وَ الْمُهاجِرَةُ وَصْلَها، وَ غَضَّتِ الْجَماعَةُ دُونی طَرْفَها، فَلا دافِعَ وَ لا مانِعَ، خَرَجْتُ کاظِمَةً، وَ عُدْتُ راغِمَةً اَضْرَعْتَ خَدَّکَ یَوْمَ اَضَعْتَ حَدَّکَ، اِفْتَرَسْتَ الذِّئابَ وَ افْتَرَشت التُّرابَ، ما کَفَفْتَ قائِلاً وَ لا اَغْنَیْتَ قائلاً أو باطلاً وَ لا خِیارَ لی، لَیْتَنی مِتُّ قَبْلَ هَنیئَتی
این پسر ابی قحافه است که عطیه پدرم و وسیله فرزندانم را از من ربود، کوشش کرد با من دشمنی کند و او را در مکالمهای که با من داشت دشمنترین و لجبازترین دشمنانم یافتم تا جایی که فرزندان قیله(یعنی انصار) از حمایت من دریغ کردند و مهاجرین هم خویشاوندی و کمکشان را از من بازداشتند و دیگران هم چشم خود را بستند، نه کسی از من دفاع کرد و نه کسی مانع ظلم شد. از خانه که بیرون رفتم بغض گلویم را گرفته بود وقتی از مسجد بازگشتم خوار برگشتم. ای علی(ع) از روزی که تندی شمشیرت را از بین بردی صورت خودت را هم ذلیل کردی تو کسی بودی که گرگها را از هم میدریدی حالا خاکنشین شدهای، تو چرا
جلوی این حرفهای باطل را نمیگیری و هیچ کار موثری برای دفع فتنه انجام نمیدهی، و من اختیار از خود ندارم. کاش قبل از این مرده بودم و وضع تو را نمیدیدم.
عَذیرِیَ اللَّهُ مِنْکَ عادِیاً وَ مِنْکَ حامِیاً، وَیْلایَ فی کُلِّ شارِقٍ، وَیْلایَ فی کُلِّ غارِبٍ
(در اینجا لحن حضرت زهرا(س) عوض می شود چون می بیند دل علی(ع) را به درد آورده است) خدایا عذر مرا بپذیر که علی در مواردی ظلمها را از من دور کرده و از من حمایت کرده، وای بر زهرا در هر صبحدمی و وای بر من در هر شبانگاهی(اوج مظلومیت حضرت زهرا(س))
ماتَ الْعَمَدُ وَ وَهَنَ الْعَضُدُ، شَکْوایَ اِلی اَبی وَ عَدْوایَ اِلی رَبّی، اَللَّهُمَّ اِنَّکَ اَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ حَوْلاً، وَ اَشَدُّ بَأْساً وَ تَنْکیلاً.
تکیهگاه ما مرد و بازوی ما سست شد، شکایتم را به پدرم و عرض حالم را به پروردگارم ارائه میدهم، پروردگارا تو از نظر قدرت از اینها نیرومندتر و قویتر هستی. و عذاب و انتقام تو از دیگران شدیدتر است.
تسلی دادن امیرالمومنین(ع) به حضرت زهرا(س)
فقال امیرالمؤمنین علیهالسلام: لا وَیْلَ لَکِ، بَلِ الْوَیْلُ لِشانِئِکِ، نَهْنِهْنی عَنْ وُجْدِکِ، یا اِبْنَةَ الصَّفْوَةِ وَ بَقِیَّةَ النُّبُوَّةِ، فَما وَنَیْتُ عَنْ دینی، وَ لا اَخْطَأْتُ مَقْدُوری، فَاِنْ کُنْتِ تُریدینَ الْبُلْغَةَ فَرِزْقُکِ مَضْمُونٌ، وَ کَفیلُکِ مَأْمُونٌ، وَ ما اُعِدَّ لَکِ اَفْضَلُ مِمَّا قُطِعَ عَنْکِ، فَاحْتَسِبِی اللَّهَ.
امیرالمومنین علی(ع) فرمود: وای بر تو نیست بلکه وای بر کسی است که به تو بغض دارد و با تو به بدی رفتار می کند. خود را از خشم بازدار، ای دختر پیغمبر برگزیده و ای یادگار نبوت. در دینم عجز نشان ندادم و از آنچه بر آن توانایی داشتم کوتاهی نکردم، اگر به اندازه کفاف میخواهی روزی تو ضمانت شده است و متکفّل آن هم امین است و آنچه برای تو مهیا شده بهتر از آن است که از تو منع شده. پس به حساب خدا قرار ده.
فقالت: حَسْبِیَ اللَّهُ، و أمسکت.
در اینجا حضرت زهرا(س) فرمود: خدا برای من کافی است، و دیگر چیزی نگفت.
در روایت است ضمن صحبتهای زهرا(س) صدای موذن بلند شد که در مسجد پیغمبر(ص) اذان میگفت و شهادت به وحدانیت و بعد شهادت به رسالت محمد(ص) در اینجا بود که علی(ع) سرش را بلند کرد و به چهره زهرا(س) نگاه کرد و گفت من فرق نکردهام من همان هستم که در جبهههای جنگ مبارزه میکرد اما آیا دلت میخواهد دیگر این شهادت به رسالت پیغمبر را نه تو بشنوی و نه دیگران در طول تاریخ بشنوند؟ یعنی اگر من قیام کنم اسلام ضربه میخورد و چیزی از آن باقی نمیماند. من باید حساب کار را تا قیامت بکنم و مصلحت اسلام را در نظر بگیرم.
*خطبه فدک برگرفته از درس های آیت الله حاج آقا مجتبی تهرانی