«تاجالتراجم» ترجمههای قرآن
بهاءالدین خرمشاهی گفت: ترجمه قرآن کریم استاد حداد عادل در نهایت شیوایی و روانی نوشته شده است، از این رو خدا را به خاطر آنکه یک «تاجالتراجم» به ترجمههای ما اضافه شد، شکر میکنیم.
به گزارش فارس، بهاءالدین خرمشاهی در نشست ویژگیهای زبانی و ادبی ترجمه غلامعلی حداد عادل از قرآن کریم اظهار داشت: بسیار خرسندم رویایی را مبنی بر ترجمه شیوا و روان از قرآن کریم را که سالها پیش در سر داشتم، تحقق یافت در عصری که ترجمههای امروزی قرآن حتی مترجمهای خوب، فراوان بود اما جای خالی چنین ترجمهای احساس میشد.
وی افزود: حدوداً ۹ سال پیش، زمانی که «حداد عادل» ریاست مجلس شورای اسلامی را برعهده داشت به او پیشنهاد کردم با توجه به آنکه سالها در مکتب قرآن بودهای خوب است ترجمهای از قرآن کریم را نیز به رشته تحریر در آوری و من مطمئن هستم که این ترجمه با سایر ترجمهها متفاوت خواهد بود.
خرمشاهی در ارتباط با انگیزه خود از پیشنهاد ترجمه قرآن به شخص حدادعادل را اینگونه بیان کرد: علت درخواست بنده، مهارت شگرف وی در صناعت ترجمه بر اساس ترجمه کتاب «تمهیدات» کانت بود همچنین یک دهه پیش نیز فرزندانم من را به صرافت انداختند تا در خصوص ترجمه وی مبنی بر مجموعه «درسهایی از قرآن» این پیشنهاد را به وی داشته باشم از این رو دریافتم ترجمه آقای حداد عادل از تمامی ترجمهها روانتر و مفهومتر است.
این مترجم قرآن کریم با بیان اینکه ترجمه قدما گنج و مرواریدی غلتان است، گفت: به دلیل آنکه ترجمه قرآن بر بنیاد علمی استوار نبود شیوه ترجمه لغت به لغت قرآن جواب نداد و نمیتوانست نیاز امروز جامعه را برآورده کند بنابراین، رسالهای در خصوص صناعت ترجمه وجود نداشت البته در قرون جدید «شاه ولی الله دهلوی» رساله کوچکی را در خصوص مسائل ترجمه به رشته نگارش درآورد.
خرمشاهی اظهار داشت: در دوره متأخر ترجمه «دهلوی» بسیار مورد توجه است و استاد حداد عادل نیز توجه ویژهای به این ترجمه داشته است به طوری که ۲۰ مورد از امتیازات این ترجمه در ترجمه استاد حداد عادل نیز مشاهده میشود.
وی با اشاره به تاریخ هزار ساله ترجمه تحتاللفظی قرآن عنوان کرد: اینکه ما در برابر کلمات عربی قرآن کلمهای عربی را بیاوریم بدون اشکال است به شرطی که آن کلمه عربی از زمان نزول وحی تا کنون تفاوتی در زبان فارسی در آن رخ نداده باشد مانند کلمه «رحمت» لذا در این صورت است که آن کلمه مفهوم خواهد بود.
این پژوهشگر عرصه قرآنی با بیان اینکه توجه به اقتضائات زبان مقصد در امر ترجمه اهمیت ویژهای دارد، گفت: تأکیدات قرآنی بسیاری در زبان عربی وجود دارد اما آیا میتوان تمام آنها را در زبان فارسی آورد همانند این عبارت «و لقد علمتم» که ترجمه فارسی آن میشود: «لیک میدانستید» از این رو چرا آن را به تحقیق میدانستیم، معنا میکنند.
وی تصریح کرد: یک نمونه از ترجمههای تحتاللفظی گذشته در ترجمه استاد حداد عادل دیده نمیشود بنابراین، ما باید یک جهشی میکردیم تا این همه اعداد را بوسیده را کنار میگذاشتیم تا ترجمه بلند زبان فارسی را در ترجمه قرآن وارد کنیم لذا دوران مشروطه زمانی بود که ما به آگاهی ملی دست یافتیم و افکار عمومی شکل گرفت.
خرمشاهی ادامه داد: ترجمه «نصیرالملک» یکی از ترجمههای خوب قرآن در آن دوران به شمار میرود و ترجمه مرحوم یعقوبی نیز دو سال پس از انقلاب به عنوان ترجمه برتر انتخاب شد بنابراین، هر ترجمهای ممکن است کوتاهی هایی داشته باشد اما مهم آن است که غلط و اشتباهات در حدی است.
وی ترجمه مرحوم «الهی قمشهای» را یکی از نخستین ترجمههایی دانست که علاوه بر تأثیرگذاری، به فارسی فصیح و شیوا نوشته است چراکه مترجم در ترجمه آن اندکی هم از تفسیر بهره گرفته است و خوشبختانه چند تن از طلاب جوان و فاضل تلاش کردند تا ترجمه و تفسیر را از هم جدا کنند چرا در اثر الهی قمشهای این حق خواننده است که بداند چیزی که بیان شده کلام خداست یا کلام الهی قمشهای است.
این مترجم قرآن کریم با اشاره به ترجمه استاد حداد عادل گفت: ما در زبان فارسی ترجمهای که توأمان شیوایی، روشنی، سلامت زبانی، نصری و بیانی داشته باشد را سراغ نداریم لذا در محضر قرآن بدون هیچ مبالغهای باید گفت با وجود آنکه این ترجمه ادیبانه نیست اما ادیب پسند است زیرا خواننده زمانی که در کنار آیات الهی به ترجمه آن توجه میکند، میتواند کاملاً آن را فهمیده و درک کند و از آن لذت ببرد.
وی ابراز داشت: ترجمه قرآن کریم استاد حداد عادل در نهایت شیوایی و روانی نوشته شده است از این رو خدا را به خاطر آنکه یک تاجالتراجم به ترجمههای ما اضافه شد شکر میکنیم که توانست در ۳ ماه به چاپ برسد.