زبان فارسی سرمایه‌ی ملی ماست
غلامعلی حداد عادل در همایش بین‌المللی گسترش زبان و ادبیات فارسی، زبان فارسی را سرمایه ملی و مایه اقتدار ایرانیان دانست.
به گزارش ايسنا، آيين پاياني همايش بينالمللي گسترش زبان و ادبيات فارسي عصر ديروز (چهارشنبه، ۲۸ ديماه) در دانشكده ادبيات فارسي و زبانهاي خارجي دانشگاه علامه طباطبايي برگزار شد. در اين همايش، عباسعلي وفايي - رييس دانشكده ادبيات فارسي و زبانهاي خارجي دانشگاه علامه طباطبايي - با اشاره به برگزاري همايش گسترش زبان و ادبيات فارسي، گفت: خدا را شكر ميكنيم كه در اين دو روز شاهد برگزاري يكي از علميترين همايشها بوديم و تلاش شد در اين همايش از جنبههاي صوري صرف نظر شود و نكاتي مفيدتر مطرح شد. همچنين شاهد حضور پررنگ روحانيت و علاقهمندان به ساحت زبان فارسي بوديم.
او با اشاره به تدریس زبان فارسی در جامعة المصطفی در قم گفت: بیش از ۱۰ هزار دانشجو در جامعة المصطفای قم مشغول به تحصیل هستند و حضور این همه دانش‌پژوه یعنی آموزش زبان فارسی.
در ادامه این مراسم، صحرایی - عضو هیأت علمی دانشگاه علامه و دبیر همایش گسترش زبان و ادبیات فارسی - گزارشی را از چگونگی برگزاری این همایش ارائه کرد.
همچنین سلیم نیساری به شعرخوانی برای حاضران پرداخت.
در ادامه آیین پایانی همایش گسترش زبان و ادبیات فارسی، آیت‌الله اعرافی - رییس جامعة المصطفی و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی - با اشاره به آموزش زبان فارسی در جامعة المصطفی گفت: جامعة المصطفی به عنوان یک حوزه مدرن و فعال در عرصه بین‌المللی، بیش از ۱۰۰ رشته در حوزه انسانی و اسلامی دارد. همچنین بخشی از سرمایه خود را در خدمت بسط زبان فاخر فارسی قرار داده است و نزدیک به ۲۰ هزار نفر در ۲۰ سال گذشته در جامعة المصطفی زبان فارسی یاد گرفته‌اند و با آموختن این زبان، به آموزش درس‌های دیگر پرداخته‌اند.
او ادامه داد: اولین زبان جامعة المصطفی فارسی است که این زبان در دانشگاه مجازی جامعة المصطفی نیز فعال است.
اعرافی همچنین تأکید کرد: ویژگی زبان فارسی در جامعة المصطفی، امتزاج آن با معارف الهی و آموزه‌های اهل بیت(ع) است.
رییس جامعة المصطفی در ادامه بیان کرد: زبان فارسی علاوه بر آن‌که بازتاب‌دهنده تمدن کهن ایرانی است، زبانی مهم و زبان تشیع و معارف اهل بیت(ع) است و در زمانه معاصر، زبان انقلاب و حماسه‌ی انقلاب است. مشعل‌داران زبان فارسی، جهان را با انقلاب، اهل بیت(ع) و اسلام آشنا می‌کنند.
او افزود: زبان فارسی یکی از چند زبان اصلی تمدن اسلامی است. زبان فارسی و عربی دوشادوش هم تمدن اسلامی را به بار آورده‌اند و زبان ترکی هم در کنار آن‌ها یاری کرده است. زبان فارسی این افتخار را داشته که در زمانه معاصر با انقلاب درآمیزد.
اعرافی فاصله زبان فارسی و عربی را اندک خواند و اظهار کرد: فاصله زبان عربی و فارسی، فاصله چندانی نیست؛ چون این دو در دوره اسلام به یک منبع فیاض متصل بوده‌اند. کمال زبان فارسی در آشنایی با زبان عربی و کمال زبان عربی در آشنایی با زبان و تمدن فارسی بوده است و خیل اندیشمندان ایرانی که تمدن اسلامی را ساخته‌اند، کم نیستند.
رییس جامعة المصطفی در ادامه سخنانش پیشنهاداتی را برای گسترش زبان فارسی مطرح کرد و گفت: برای گسترش زبان فارسی می‌توان نکاتی را مورد توجه قرار دارد. بنیان زبان فارسی یک بنیان معرفتی - فکری در چند حوزه است و هرگاه بخواهیم آن را تقویت کنیم، باید مفاهیمی چون قرآن و حدیث، اخلاق و عرفان و معارف ناب پیامبر(ص) و ادبیات انقلاب را تقویت کنیم. اگر این پشتوانه‌ها را تقویت کنیم، زبان فارسی آرام‌تر و دقیق‌تر پیش می‌رود.
آیت‌الله اعرافی گفت: حوزه علمیه و مراکز حوزوی باید نقش فعال‌تری را در ارتقای زبان فارسی به دوش بکشند و جامعة المصطفی توانسته این پیشگامی را داشته باشد.
او ادامه داد: تولیدات قم و حوزه‌های علمیه می‌تواند زبان فارسی را قوی‌تر کند. نکته سوم، نقش دانشگاه‌ها و مراکز دانشگاهی است. دانشگاه‌های ما باید مقداری از لاک ادبیات انگلیسی بیرون بیایند و همراه با فرهنگستان در حوزه‌های مختلف واژه‌سازی کنند. این سیاست‌ها در حوزه و دانشگاه وجود ندارد و یا اندک است و باید برای تحقق آن تلاش کرد. همچنین کشور ما به یک پژوهشگاه و مرکز مطالعاتی گسترده نیاز دارد تا مسائل زبان فارسی را بررسی کند.
اعرافی خاطرنشان کرد: پیشرفت یک زبان همان‌طور که در دانش مفهومی ریشه دارد، با بازار اقتصادی نیز گره خورده است. سیاست‌گذاران ما باید بازار اقتصادی زبان فارسی را تضمین کنند.
او ادامه داد: شورای زبان فارسی بسیار ارزشمند است؛ اما به سطح عالی‌تری برای برنامه‌ریزی در کشور نیاز داریم. باید از فضای مجازی هم برای گسترس زبان فارسی بهره گرفت. همچنین در حوزه‌های آکادمیک جای کار بیش‌تری در حوزه ادیبات تطبیقی زبان فارسی و عربی و زبان فارسی با رشته‌های دیگر وجود دارد.
در ادامه مراسم، از علی تمیزال، مبلغ زبان فارسی در ترکیه، تقدیر شد.
سپس محمد دبیرمقدم - معاون علمی فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی - از آن‌جا که حداد عادل به دلیل سنگینی ترافیک، هنوز به مراسم نرسیده بود، به جای او به سخنرانی پرداخت.
او درباره فعالیت‌های فرهنگستان عنوان کرد: ما در فرهنگستان زبان و ادب فارسی اعتقاد راسخ داریم که رسالت بزرگی در این مقطع تاریخی بر دوش ماست.
وی افزود: ما معتقدیم پیوندی ناگسستنی بین زبان و ادب فارسی وجود دارد و پرداختن به این حیطه را جزو وظایف فرهنگستان می‌دانیم و برای این‌که زبان فارسی بتواند به عنوان زبان علم همگام با پیشرفت‌های علمی حرکت کند و موفق باشد، تلاش می‌کنیم.
دبیرمقدم گفت: ما در فرهنگستان به این نتیجه رسیده‌ایم که یکی از مهم‌ترین مسیرهای زبان‌آموزی و فراگیری زبان، کتاب‌های رسمی آموزش و پرورش است؛ بنابراین در سال‌های اخیر تلاش کرده‌ایم رسم‌الخط در فرهنگستان مصوب شود که این اتفاق افتاده و تلاش ما این است که این رسم‌الخط در تمام کتاب‌های درسی پیش از دبیرستان رعایت شود.
معاون فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین عنوان کرد: حدود ۱۱۰۰ کتاب درسی در آموزش و پرورش تألیف شده که اگر فرهنگستان بتواند ارتباط قوی با آموزش و پرورش برقرار کند، می‌تواند در آموزش واژگان علمی و رسم‌الخط فارسی موفق باشد.
او ادامه داد: تعداد قابل توجهی از کتاب‌های دوره راهنمایی و دبیرستان به موضوعات علمی اختصاص یافت و فرهنگستان افزون بر ۳۵هزار واژه علمی را در ۶۰ گروه علمی مصوب کرده و تلاش ما این است که واژه‌های مصوب علمی به کتاب‌های درسی راه پیدا کند و دانش‌آموزان با واژه‌های علمی فارسی آشنا شوند.
دبیرمقدم توجه دیگر فرهنگستان را معطوف به صدا وسیما دانست و گفت: فرهنگستان با صدا و سیما تفاهم‌نامه‌ای را امضا کرده و دفتر مشترکی در فرهنگستان و صدا و سیما ایجاد شده و اهتمام ما این است که زبان فارسی در برنامه‌ها و رسم‌الخط فارسی در زیرنویس‌ها به صورت درست گسترش پیدا کند؛ بنابراین فرهنگستان معتقد است اگر این دو مسیر به خوبی هدایت شود، ما می‌توانیم در ارتقای زبان و خط فارسی گام برداریم.
او همچنین تصریح کرد: ما با انجمن‌های علمی وزارت علوم هم تفاهم‌نامه‌ای امضا کرده‌ایم تا واژه‌ها و رسم‌الخط فرهنگستان به مجله‌های علمی زیر نظر وزارت علوم راه بیابند. این تفاهم‌نامه با وزارت بهداشت و درمان هم امضا شده تا در مجله‌های این وزارتخانه نیز زبان و رسم‌الخط فارسی رعایت شود.
دبیرمقدم همچنین تأکید کرد: نگاه دیگر ما به گسترش زبان فارسی در کشورهای تاجیکستان و افغانستان است و قصد داریم دبیرخانه‌ای تأسیس کنیم که می‌کوشد میراثمشترک بین ایرانیان را حفظ و احیا کند. اگر اعضای فرهنگستان موافقت کنند، نام این دبیرخانه را «دبیرخانه‌ی میراثمشترک» می‌گذاریم تا با همکاری با هم‌وطنان‌مان در تاجیکستان و افغانستان، این ریسمان ناگسستنی را تقویت کنیم و موارد آسیب‌دیده تقویت شود.
او ادامه داد: من تصور می‌کنم ایران فرهنگی آزمایشگاه بزرگ زبان فارسی است. من زبانی را سراغ ندارم که در هر سه دوره تاریخی‌اش این‌قدر اثر مکتوب باقی‌مانده داشته باشد. این‌ها دستمایه غنی‌ای است تا بدانیم این زبان چه مراحلی را طی کرده و زبان‌های محلی که در جای جای ایران صحبت می‌شود، تصویری را از گذشته زبان فارسی ترسیم می‌کند. ده‌ها دهه زمینه کاربرد و پژوهش بومی داریم و امیدوارم روزی فرهنگستان مرجعی برای داده‌های زبان فارسی به صورت رایانه‌یی باشد و ما از زبان‌ها و گویش‌های ایرانی در سوریه، ترکیه، افغانستان و تاجیکستان و از این گنجینه عظیم، سابقه‌ای قابل
توجه در کشور داشته باشیم.
در ادامه، غلامعلی حداد عادل - رییس فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و رییس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی - به نشست رسید و با عنوان «زبان فارسی و فرهنگ ایران» سخنرانی کرد.
او زبان فارسی را یکی از بارزترین نشانه‌های فرهنگ ایرانی دانست و گفت: اگر زبان را نظامی قاعده‌مند از الفاظ و عبارات بدانیم، زمانی که این زبان جنبه هنری به خود می‌گیرد، به ادبیات تبدیل می‌شود. ما می‌خواهیم به زبان از منظر فرهنگی نگاه کنیم. فرهنگ رکنی از ارکان هویت ملی و شخصیت ملی است و عنصری اساسی از عناصر مقوم فرهنگ است. برای ما ایرانیان، اسلام و زبان فارسی دو عنصر هویت‌بخش محسوب می‌شود. زبان فارسی عامل پیوند ما با همه آدم‌هایی است که در این کشور زیسته‌اند و آن را آباد کرده و به دست ما رسانده‌اند. این رودخانه راه درازی طی کرده و آگاهی ما از گذشته آن نیز به مدد
زبان ممکن می‌شود. زبان فارسی عامل پیوند ما با معاصران‌مان نیز هست و فارسی‌زبانان با آن با هم احساس خویشی و پیوند می‌کنند.
حداد عادل در ادامه عنوان کرد: زبان فارسی ظرف فرهنگ ایران است و برای حفظ این مظروف باید این ظرف را حفظ کرد. زبان فارسی مایه اقتدار ماست و اقتدار یک ملت، اقتدار فرهنگی آن است و اگر ملتی اقتدار فرهنگی نداشته باشد، با اقتدار نظامی نمی‌تواند آن را جبران کند.
رییس کمیسیون فرهنگی مجلس همچنین خاطرنشان کرد: برای ما ایرانیان، زبان و ادب فارسی مایه افتخار است. این سخن تعارف نیست. استواری زبان نشان از نیرومندی فکر آن ملت است. ایرانیان همواره زبان خودشان را حفظ کرده و توسعه داده‌اند و طعم شیرین آن را به مردمانی بسیار دور چشانده و کام‌شان را شیرین کرده‌اند.
رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به اقبال جهانیان به اندیشه و ادب فارسی گفت: شاهنامه به ۲۸ زبان و آثار مولوی به ۱۶ زبان ترجمه شده است. ترجمه‌ی اشعار مولانا در آمریکا بنا بر نوشته روزنامه کریستین ساینس مانیتور در آذر ۷۶، پرفروش‌ترین کتاب سال بوده است. آثار سعدی به ۲۵ زبان و اثار حافظ به ۱۲ زبان ترجمه شده است. این واقعیت نشانه‌ی اقتدار فرهنگی مردم ایران است و حکایت از این می‌کند که زبان فارسی سرمایه ارزشمند ماست و در متون ادبی ما حتما حرفی برای گفتن و شنیدن وجود دارد که آدمیان چندصد سال است به آن توجه می‌کنند.
او ادامه داد: ادبیات فارسی حامل پیام فرهنگی و معنوی ایران است. غم‌ها، شادی‌ها، افسوس‌ها، حسرت‌ها، باورها و همه آن چیزی که زندگی ما را می‌سازد و ساخته، در ادبیات ما انعکاس دارد. ما شبیه وارثانی هستیم که پدران‌شان صندوق‌هایی سر به مهر را برای آن‌ها ارثگذاشته‌اند که هر کس بتواند آن را بگشاید، صندوقی پر از دُر یافته است.
حداد عادل در ادامه متذکر شد که برای آن‌که به عمق و پهنای این اقیانوس پی ببریم، می‌توان به سبک هندی اشاره کرد، و شعرهایی را از سبک هندی خواند.
او سپس از فردوسي، نظامي، مولانا، سعدي و حافظ شعرهايي را خواند.
