ملاحظات جشنوارهی شعر فجر چیست؟
در نشست خبری ششمین جشنواره شعر فجر، دبیر علمی جشنواره بر فراسیاسی و فراجناحی بودن جشنواره تأکید کرد؛ در عین حال، رییس شورای سیاستگذاری جشنواره گفت، «به مخالف ارج مینهیم؛ ولی به او جایزه نمیدهیم»
به گزارش ايسنا، در نشست خبري ششمين جشنواره شعر فجر كه امروز (دوشنبه، ۱۰ بهمنماه) برگزار شد، يحيي طالبيان، قائممقام وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در امور شعر و ادب و رييس شوراي سياستگذاري جشنواره شعر فجر، با بيان اينكه شعر فجر يادآور دهه فجر و دهه فجر يادآور پيروزي انقلاب اسلامي است، گفت: جشنواره شعر فجر نيز بيشتر مرتبط با حادثه عظيم پيروزي انقلاب اسلامي است.
طالبیان عنوان کرد: در طول ۳۰ سال گذشته، همواره به صورت جداگانه جشنوارههایی مانند جشنواره شعر انقلاب، شعر دفاع مقدس و جشنوارههای شعر آیینی با تنوع زیادی برگزار شده و میشود. بسیاری از جشنوارههای بزرگ و کوچک را داریم که علاقهمندان به شعر و ادب و مجالس شعر و اجتماعات مرتبط با شعر آنها را برگزار میکنند.
او با بیان اینکه شعر از نظر مضمون، قالب و موسیقی، تنوع و گستردگی زیادی در کشور دارد، اظهار کرد: برگزار کردن جشنواره شعر فجر باید معنای ویژهای داشته باشد و ما این معنا را در آزادی شعر فجر از تمام قید و بندها، چه از نظر مضمون و قالب و هر مقیدکنندهای میدانیم و فکر میکنیم جشنواره شعر فجر باید از نظر موضوع آزاد باشد و افراد در هر گوشه از کشور ایران با هر سلیقهای در این جشنواره میتوانند شرکت کنند و در این رقابت وارد شوند و در نهایت، کسانی که از این رقابت بیرون آیند، میتوانند شاخص شعر کشور باشند.
طالبیان با بیان اینکه این تشخص شروطی دارد، افزود: یکی از شروط این تشخص در این جشنواره، داوریهای دقیق و عالمانه و به دور از اغراض فردی و گروهی است؛ بنابراین ما در این جشنواره سعی کردهایم داوریها عالمانه و دقیق صورت گیرد.
او شرط دیگر این تشخص را شامل حضور افراد شاخص در زمینه شعر عنوان کرد و گفت: یکی از شرطها میتواند حضور افراد شاخص در این جشنواره باشد. اما افراد شاخص در زمینه شعر به دلایلی از جمله حضور در جشنوارههای دیگر و برگزیده شدن در آن جشنوارهها در این جشنواره حضور پیدا نمیکنند. به همین منظور ما در گوشهای از این جشنواره، تقدیر از پیشکسوتان این حوزه را خواهیم داشت.
رییس شورای سیاستگذاری ششمین جشنواره شعر فجر در ادامه گفت: جشنواره امسال نسبت به سال گذشته از اقبال بیشتری برخوردار بوده است و طی آماری که تا به حال به دست ما رسیده، حدود ۲۵ درصد در همه سطوح رشد داشته است. این رشد هم در رسیدن آثار بوده است و هم از لحاظ مشارکت شاعران.
طالبیان همچنین گفت: امسال برای جشنواره شعر فجر ۹ منطقه کشوری را پدید آوردیم که در این ۹ منطقه، طی مراسمی برگزیدگان استانها مشخص خواهند شد.
او در ادامه اظهار کرد: شعر انقلاب همراه با مبارزات ملت ایران علیه ظلم و ستم است و ما احساس میکنیم نخستین سرودههایی که در حوادثی مانند انقلاب و بیداری اسلامی که هماکنون شاهد آن هستیم، تولید شده، میتواند تأثیر ویژهای داشته باشد. بنابراین امسال سعی کردیم در بخش بینالمللی نیز به این موضوع بپردازیم. به همین منظور امسال تحت عنوان «تأثیر شعر در بیداری اسلامی»، بخشی از جشنواره به این امر اختصاص یافته است تا رهآوردهای بین ملت ایران و سایر کشورهای مسلمان را در حوزه شعر داشته باشیم.
طالبیان همچنین در پاسخ به سؤال خبرنگاری مبنی بر اینکه دستاورد حضور یکساله شما به عنوان قائممقام وزیر ارشاد در امور شعر چه بوده است، گفت: قرار نیست وقتی یک عنوان قائممقامی شعر در وزارت ارشاد ایجاد میشود، توفان عظیمی در کشور ایجاد کند. شعر در کشور ما تنوع و گستردگی زیادی دارد و همواره محافل، شب شعرها و شاعرانی که شعرهای متفاوتی میسرایند، هستند و همواره فراز و فرودهایی از نظر کیفیت و کمیت بوده است.
او تصریح کرد: عنوان قائممقامی وزیر ارشاد در امور شعر به وجود آمد تا به نوعی نمادین، ارزش قائل شدن برای مقام شعر و شاعری در کشور باشد؛ وگرنه نیازی به پدید آوردن تشکیلات و سازمان نیست. البته این امر نه ممکن است و نه لازم؛ زیرا فعالیتهای شعر و شاعری در وزارت ارشاد گسترده است؛ به گونهای که میتوان گفت تقریبا ۸۰ درصد وزارت ارشاد به نوعی با شعر مرتبط است.
قائممقام وزیر ارشاد در امور شعر ادامه داد: بردن همه انجمنها، جشنوارهها و مراسم مرتبط با شعر در زیر نظر یک سازمان اداری کار عاقلانهای به نظر نمیرسد. اما ما سعی کردیم در همه فعالیتهای بینالمللی مانند همایش شاعران ایران و جهان و جشنواره شعر فجر حضوری تأثیرگذار داشته باشیم تا کیفیت آنها ارتقا پیدا کند.
او در پایان گفت: اگر هم ممکن باشد همه فعالیتهای شعری را زیر عنوان قائممقامی شعر جمع کنیم، به دولتی کردن همه برنامههای شعری کشور متهم خواهیم شد.
به گزارش ایسنا، همچنین پرویز بیگی حبیبآبادی، دبیر علمی ششمین جشنواره شعر فجر، با بیان اینکه در جشنواره شعر فجر در حال برداشتن ششمین گام آن هستیم و مثل سایر جشنوارهها در سیامین سال برگزاری آن نیستیم، گفت: بر این باور هستم که از اولین جشنواره شعر فجر که آغاز شد تا امروز، به لحاظ کیفی و کمی، ارتقای نسبی پیدا کردهایم؛ اما بدیهی است که در سالهای آینده این مسؤولیت در اختیار هر کس باشد، باید این ارتقا صورت گیرد.
او با بیان اینکه در سومین و چهارمین جشنواره شعر فجر که برگزار شد، بخشهای رقابتی جشنواره تنها در بخشهای سنتی، نیمایی، سپید و کودک بود، اظهار کرد: در پنجمین جشنواره که من مسؤولیت دبیری آن را داشتم، پیشنهاد کردم که بخش سرود و ترانه در جهت کمی و کیفی نیز اضافه شود. امسال هم بخش پژوهش را در زمینه کتابهای شعر به جشنواره افزودهایم.
بیگی ادامه داد: بر این باور هستم که در سالهای آینده باید بتوانیم بخش نقد و ترجمه شعر ایران به سایر زبانها و همچنین ترجمه شعر سایر زبانها به فارسی را داشته باشیم و در کنار آن، بهترین ناشران را نیز معرفی کنیم.
دبیر ششمین جشنواره شعر فجر با بیان اینکه امسال در بخش ارسال آثار به دبیرخانه جشنواره، ۲۵ درصد رشد را نسبت به سال گذشته شاهد بودهایم، گفت: شرکت زنان شاعر نسبت به سال گذشته، چهار درصد کاهش داشته است. همچنین در بخشهای شعر سنتی، نیمایی، سرود و ترانه با افزایش آثار مواجه بودهایم.
او همچنین از برگزاری دومین مرحله داوری این جشنواره در روزهای چهارشنبه تا شنبه خبر داد و گفت: از چهارشنبه تا جمعهی هفته گذشته نیز اولین مرحله داوریها انجام شد.
بیگی درباره شیوه داوریها نیز گفت: شیوه داوری به این صورت است که به عنوان دبیر جشنواره، اسامی شرکتکنندگان را دارم؛ اما در تمام شعرهای رسیده رمزگذاریهایی انجام شده است و حتا اگر شعری نیز به صورت کتاب ارسال شده است، تمام نشانههایی را که ممکن بود شاعر آن توسط کارشناس داوری شناخته شود، حذف کردهایم.
او عنوان کرد: اگر داوران نیز جزو شاعران شرکتکننده در جشنواره بودهاند، آنها را نیز از داوری حذف کردهایم؛ به طوری که امسال هیچیک از کارشناسان در جشنواره صاحب اثری نیستند. همچنین با شناساییای که صورت گرفته، اگر متوجه شدهایم که فرزند و یا آشنایان داوران در جشنواره شعری داشتهاند، آنها را نیز از داوری شعرها حذف کردهایم.
دبیر علمی جشنواره شعر فجر همچنین گفت: برای حفظ نامهای برگزیدگان که باید تا آخرین مرحله محرمانه باشد، سعی میکنیم تا چند ساعت قبل از مراسم، مراتب را به برندگان اعلام کنیم.
او در بخش دیگری از سخنانش اشاره کرد: تهران بیشترین حضور آثار ارسالی را در جشنواره شعر فجر داشته است. همچنین بعد از تهران، به ترتیب استانهای البرز، خراسان رضوی و آذربایجان غربی حضور جدیتری در جشنواره داشتهاند.
بیگی درباره حضور شاعران خارجی شرکتکننده در این جشنواره نیز گفت: در ششمین جشنواره شعر فجر، شاعرانی از کشورهای ازبکستان، چین، گرجستان، لهستان، افغانستان، پاکستان، دانمارک، هند، قرقیزستان، کرهی جنوبی، ترکیه، تاجیکستان، لبنان و ایتالیا حضور خواهند داشت که همهی آنها یا استادان زبان و ادبیات فارسی هستند و یا شاعرانی هستند که به زبان فارسی مسلطاند و به زبان فارسی شعر سرودهاند.
او همچنین گفت: امسال ۱۴۵ شاعر در جشنواره شرکت کردند که این تعداد نسبت به سال قبل، افزایش پیدا کرده است. همچنین بخشی از آثار به صورت کتاب به جشنواره ارسال شده است و حضور ۵۰هزار قطعه شعر در جشنواره قطعی است.
او در ادامه گفت: دبیرخانه تصمیم گرفته است تا آخرین روزی که قطعه شعری برای شرکت در جشنواره به پست سپرده میشود، در جشنواره شرکت داده شود.
بیگی عنوان کرد: در بخش خارجی جشنواره برگزیده نداریم و تنها استادان زبان و ادبیات فارسی و شاعرانی که به زبان فارسی شعر سرودهاند و آثار و سوابق خود را به جشنواره ارسال کردهاند و ما هم از آنها دعوت کردهایم، در جشنواره حضور دارند.
دبیر علمی جشنواره شعر فجر همچنین گفت: در حال حاضر بیش از ۲۵ جشنواره شعر در کشور برگزار میشود که همه موضوعات خاصی را مبنا قرار میدهند؛ اما جشنواره شعر فجر هیچ موضوعی را انتخاب نکرده است؛ زیرا معتقدیم اگر موضوعی اعلام شود، جشنواره محدود میشود؛ به همین منظور اعلام کردهایم این جشنواره فراجناحی و فراسیاسی است و در آن موضوع مدنظر نیست؛ بلکه بیشتر هدف ما معرفی عرقریزان روحی و شعر برتر است که با دقت به ظرایف شعری حاصل میشود و سعی داریم این مهم را ارج نهیم.
بیگی همچنین درباره جوایز برگزیدگان این جشنواره اظهار کرد: جوایز در پنج حوزه رقابتی اهدا میشود که در هر حوزه جوایزی به سه نفر برگزیده؛ نفر اول: ۱۰ میلیون تومان، نفر دوم: هشت میلیون و نفر سوم: شش میلیون تومان اهدا خواهد شد. همچنین مجموعه شعر آنها با حمایت وزارت ارشاد چاپ میشود و یک سفر فرهنگی خارج از کشور نیز برای آنها تدارک دیده خواهد شد.
او در ادامه در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه به نظر میرسد فراجناحی و فراسیاسی اعلام شدن جشنواره شعر فجر بیشتر یک شعار است، گفت: جشنواره شعر فجر از روز اول تا به حال از ۱۵۰ شاعر تقدیر کرده است که تمامی این شاعران از تمامی طیفهای شاعران کشور بودهاند. در سال گذشته کتابی با نام «صد سال شعر ایران» چاپ شد که اشعاری از همه شاعران از جمله نیما، شاملو و دیگر شاعران مطرح در آن بود. ضمن اینکه با اسامیای که در حال حاضر در دست ماست، چهرههایی در این جشنواره شرکت کردهاند که پس از اعلام نامشان، خود پاسخ این سؤال را خواهند داد.
او افزود: نباید نگاه بدبینانهای به این جشنواره داشت؛ چرا که یکی از اهداف این جشنواره، تعامل است.
در همین زمینه، یحیی طالبیان نیز اظهار کرد: باید به هر دستگاه اداری اجازه دهیم تا کار خود را انجام دهد. ما به مخالف ارج مینهیم؛ ولی به او جایزه نمیدهیم. آنها میتوانند در این جشنواره شرکت کنند؛ ولی شاید به دلیل مسائل ملی و مدیریت فضای فرهنگی، اجازه پشت تریبون رفتن را پیدا نکنند.
به گزارش ایسنا، همچنین رضا حمیدی، دبیر اجرایی جشنواره شعر فجر، از دائمی شدن دبیرخانه جشنواره شعر فجر خبر داد و گفت: به منظور پیدا کردن یک فرم مناسب، از این به بعد، دبیرخانه شعر فجر، دبیرخانه خود را دائمی خواهد کرد.
او همچنین درباره ششمین جشنواره شعر فجر گفت: امسال برای اولینبار، جشنواره از ۱۸ بهمن در ۹ مرکز استان برگزار میشود. اولین جشنواره در استان کرمانشاه در روز ۱۸ بهمنماه آغاز میشود و این جشنواره تا ۲۸ بهمنماه که در استان فارس برگزار میشود، در مراکز استانها ادامه خواهد داشت. دوشنبه، ۲۹ بهمنماه، و یکشنبه، ۳۰ بهمنماه، نیز مراسم شعرخوانی در فرهنگسرا و دانشگاه در تهران برگزار خواهد شد که روز یکشنبه همزمان کنفرانس بیداری اسلامی را نیز خواهیم داشت.
حمیدی در ادامه افزود: اختتامیه جشنواره شعر فجر اول اسفندماه در تالار وحدت برگزار میشود که در آن بیش از ۵۰ شاعر به شعرخوانی خواهند پرداخت. همچنین در مراسم اختتامیه از کتاب شعر برگزیدگان سال گذشته رونمایی خواهد شد.
دبیر اجرایی جشنواره شعر فجر در بخش دیگری از سخنانش با انتقاد از معرفی نشدن شاعران در دو سال متوالی در همایش معرفی چهرههای ماندگار، اظهار کرد: با توجه به اینکه شعر اصیلترین هنر ایران از دیرباز تا به امروز بوده است؛ اما متأسفانه طی دو سال گذشته در مراسم چهرههای ماندگار، هیچ شاعری معرفی نشده است.
او عنوان کرد: در حال حاضر در ایران بیش از پنجهزار وبلاگنویس در حوزه شعر داریم و باید این پتانسیل و ارزش را ارج نهیم.
او همچنین بیان کرد: در معرفی کتاب سال نیز باید کتابهای شعر در حد تقدیر برسند.
در پايان اين نشست از تيزر و سايت جشنواره شعر فجر رونمايي شد.