تبلیغات
کد خبر: ۷۹۱۶۵

ماجرای ساخت یک سالن متحرک درتهران + عکس

تالار حافظ که در تهران راه اندازی شده و میزبان نمایش‌های جشنواره تئاتر فجر است، قابلیت جابجایی دارد و حتی می­توان متناسب با اجراهای مختلف این تالار را به شکل­های دیگر هم درآورد.

داستان ساخت تالار حافظ همزمان با تصویب و تمرین نمایش "کمی بالاتر" کار آروند دشتآرای در سال ۸۹ آغاز شد. متاسفانه همزمان با اجرای این نمایش در جشنواره تئاتر فجر امکان احداث و راهاندازی تالار حافظ میسر نشد. بنابراین آروند دشتآرای نمایش خود را در تالار وحدت و به صورت تکسویه مقابل تماشاگران قرار داد.
دشت آرای توانست طرح تالار حافظ را در معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصویب کند. با همت معاونت هنری، تالار حافظ مراحل ساخت و سازش را از همان سال گذشته، آغاز و تا ۲۵ آبان­ماه ۹۰ و همزمان با آغاز جشنواره تئاتر مقاومت به درازا کشید. در این موعد تالار افتتاح شد.

تالار حافظ یکی از پروژه­های است که می­تواند به عنوان یک الگوی بنیادین در توسعه­های تالارهای نوین نمایشی در سراسر کشور مورد توجه و استفاده قرار گیرد.
شاید اولین دلیل برای احداثاین سالن کمبود تالار نمایشی کارآمد باشد. دوم این­که اقتضائات و تعاریف خاص اجرا نسبت به گذشته فرق کرده است، از این روی ساخت و ساز تالار قاب­عکسی چندان پاسخگوی شرایط اجرایی ام­روز نخواهد بود. از سوی دیگر زمان و هزینه ساخت تالار حافظ نسبت به تالارهای دیگر بسیار پایین­تر است. بنابراین سرعت ساخت نیز امکانی است که در توسعه تالارها ما را یاری خواهد کرد. از سوی دیگر امکان سیار بودن تالار حافظ باعثخواهد شد که آن را در صورت نیاز سریع جابه­جا کنیم، حتی می­توان متناسب با اجراهای مختلف این تالار را به شکل­های دیگر هم درآورد.


مراسم افتتاحیه تالار حافظ
بنابر اظهار نظرآرمان جعفری، مدیر پروژه تالار حافظ، این تالار ۹ متر ارتفاع از کف دارد، و تجهیزات بالابر، چاله غیب­شو و جایگاه تماشاچی آن متحرک است که امکان چیدمان تک­سویه، دو سویه، سه سویه و چهار سویه را دارد.
آروند دشت­آرای، طراح تالار حافظ درباره چگونگی راه­اندازی و امکانات موجود در این تالار می‌گوید: «سالن پرتابل را با هم بردیم جلو و به نظرم هرچه که در سالن­های دیگرمان نبود - چون خودم کار طراحی صحنه هم انجام می­دهم - سعی کردم در این سالن بیاورم. مثلا تو کف یک چاله داریم که غیب می­شود و ارتفاع زیاد است، سیستم صند­لی­ها طوری است که شما به هر شکلی بخواهید چیده می­شود. فضایی با ورودی­های مختلف و دکور که می­شود بیرون بیاوریم و به راحتی داخل ببریم. این یک سالن کارگاهی و یک بلک باکس مناسب است و می­شود از سقف و کف­اش استفاده بکنید. حتا سعی کردیم با حداقل هزینه هم آن را بسازیم.»
او درباره میزان هزینه ساخت تالار می­گوید: «عددش را نمی­توانم بگویم اما یک پنجم هزینه ساختِ سالن­هایی که می­سازند و موجود هست. با حداقل هزینه داریم حداکثر بهره­وری را از این سالن می­کنیم.»


صحنه‌ای از اجرای نمایش «کمی بالاتر» در تالار حافظ
کارگردان نمایش کمی­بالاتر درباره ایده ساخت اجرای نمایش و سرآغاز ساخت یک تالار نوین می­گوید: «از ابتدا من این صحنه را طراحی کردم و این شیوه مدنظرم بود، بر اساس­اش متن نوشته شد و کارهایی اتفاق افتاد. ایده اجرا چهارسویه طراحی شده بود. پلان­های اولیه­ای که داشتیم، قرار بود که این سازه به جشنواره هم برسد. از ابتدا قرار بود که من تجربه کنم که تولید معنا در محور عمودی، چه طوری اتفاق می­افتد. اهمیتی که وجود داشت، یکی از سختی­های کارم کارگردانی در تالار چهارسویه بود. اصلا پرسشی که از ۸ سال پیش برای من در مورد این نمایش وجود داشت، این بود که وقتی بازیگر در ارتفاق قرار می­گیرد، چه می‌شود؟ بدیهی است وقتی بازیگر در جلوی صحنه قرار می­گیرد یک معنی دارد، وقتی در عمق قرار می­گیرد، معنی­اش چیز دیگری است، وقتی به چپ یا راست می­رود معناها فرق خواهد کرد که در اصول کارگردانی به آن­ها پرداخته شده است. هر کدام از این جهت­ها یک معنا را تولید می­کنند.»
پیش از افتتاح این تالار طی صحبتی که با گروه اجرایی نمایش پاندورا از کشور آلمان داشتم، آن­ها چندان نگاه مساعدی به این تالار نداشتند چراکه بودن ستون اضافی در تالار را اشکال می­دانستند. هم­چنین محل قرار گرفتن اتاق فرمان که در ارتفاع بالا واقع شده، مناسب برای کنترل اجرا نمی­دانستند. اما آرونددشت­آرای کنترل سالن را توسط دوربین مدار بسته در چند نقطه و هدایت آن­ توسط رایانه می­داند. بنابراین ضرورتی ندارد که اتاق فرمان دید مستقیم به داخل تالار و صحنه اجرایی داشته باشد. در ضمن ستون هم با توجه به پرتابل بودن تالار قابل جابه­جایی است و مطمئنن با توجه به ایده اجرایی در تولید آثار نمایشی خللی ایجاد نمی­کند.


مراسم افتاحیه تالار حافظ
اجرای نمایش «همچون شبنمی چشم بسته و آغوش گشوده» کار علی نرگس­نژاد و «کمی بالاتر» جزء اولین اجراهای عمومی تالار حافظ به شمار می­آید. متاسفانه کار علی نرگس­نژاد با آن­که به لحاظ کیفی اثر قابل قبولی در حوزه تئاتر مقاومت به شمار می­آید، با استقبال عمومی مواجه نشد.
وی درباره استقبال نشدن از کار می­گوید: «الان من و آروند دشت­آرای دو تا اجرای اول سالن حافظ هستیم، و هنوز این سالن معرفی نشده است. تازه وقتی معرفی شد باید زمانی بگذرد تا جغرافیای این سالن در حرکت و رفتار تماشاگر هم جا بیفتد. همان­طور که تماشاگر برای دیدن آثار دلخواه­اش سری به تئاترشهر می­زند، باید سالن حافظ را هم بلد باشد و به آن سر بزند. هم­چنین در آن عادت به تماشا کردن کارها بکند.»
وی درباره­ی اهمیت معماری تالار حافظ و تناسب آن با طراحی صحنه اجرای نمایش­اش معتقد است: «معماری هر سالن بخشی از هر اجراست. پذیرش­اش و دست­کاری در آن معماری بخشی از اجراست. معماری سالن نه فقط در طراحی صحنه موثر است که بخشی از زبان اجرایی است. شاید وقتی به اجرا نگاه کنیم تفاوت اجرایی از نظر زبان و جنس اجرا به سالن ارتباط پیدا کند. به نظر می­آید الان به خاطر کامل نبودن سالن است که در آن کمی احساس مشکل می­کنیم. اما من این سالن را دوست دارم. وقتی این سالن کامل بشود، سالن خوبی خواهد شد. این سالن نیاز دارد که آکوستیک بشود. وقتی هم آکوستیک بشود دیگر مشکلاتی که الان دارد نخواهد داشت.»

بحثآکوستیک بودن یا نبودن این تالار ما را با نظری قابل تامل از محسن حسینی، کارگردان و بازیگر مواجه کرد. او که به دیدن نمایش «کمی بالاتر» رفته، با توجه به زبان و بیان طبیعی دیالوگ­ها به گروه اجرایی ویرگول خرده می­گیرد که چرا از میکروفن استفاده کرده­اند؟ در حالی­که این اجرا نیازی به میکروفن نداشت. وقتی می گویم علت غیرآکوستیک بودن تالار است و نمایش علی نرگس­نژاد مثال می­زنم که در آن از میکروفن استفاده نشده بود. با آن­که بازیگران سعی می­کردند با صدای بالا در صحنه باشند، اما بازهم صدایشان برای لحظاتی گم و نامفهوم می­نمود. حسینی در پاسخ ادامه می­دهد: «متاسفانه ما این روزها بیان زیبا و در خوری در تالارهای نمایشی خود نمی­بینیم. کمتر کسی به فکر صدای خود هست و در تالار حافظ به دلیل کوچک بودن تالار اصلن نیازی به میکروفن نیست و غیرآکوستیک بودن آن هم باعثنمی­شود از میکروفن استفاده کنند. در صورت داشتن بیان درست تئاتری همه به راحتی صدای بازیگران را در هر محیطی خواهند شنید.»

حسینی معتقد است که در تئاترهای آوانگارد و محیطی که به اشتباه در ایران تعریف و اجرا می­شوند، از میکروفن به عنوان تمهیدی اجرایی برای تولید افکت و تغییر در صدای بازیگران به عنوان امکانی اجرایی بهره­وری نمی­شود. در حالی­که در غرب به درستی از تکنولوژی برای ارتقاء سطح کیفی و تکنیکی آثار خود استفاده می­کنند.
البته معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي درصدد است که نقدها و نظرات کارگردانان و دستاندرکاران تئاتر را درباره تالار حافظ گردآوری کند تا در صورت رسیدن به برآیندی قابل اعتنا از این پروژه برای توسعه فضاهای فرهنگی و تئاتری در سراسر کشور بهرهبرداری کند.

تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
ارسال نظرات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات
تبلیغات