کسانی که زود عصبانی می شوند بخوانند!
گناهانی که انسان در موقع خشم مرتکب می شود فراوان است، مثل توهین، فحاشی، آزار مردم و … بنابراین، خشم شریّ است که از راه آن، گناهان زیادی به پای انسان نوشته می شود.
- عصبانیت و خشمناک شدن، ضررهای جسمی و روحی زیادی برای انسان دارد. همه به تجربه، ضررهای جسمی آن را فورا حس کرده اند و متوجه شده اند که در هنگام خشم، بر جسم آنان چه می گذرد: سر درد، بی اختیار شدن اعضای بدن، لکنت زبان، اختلال معده و ناراحتی های گوارشی، بی اشتهایی و بر هم خوردن نظم غذایی، فشار خون، انسداد رگ ها و سکته، بی خوابی، از جمله آثار ناگوار خشم بر بدن انسان است.
اما آثار شخصیتی و روانی و نیز تاثیرات آن بر دین و ایمان انسان نیز فراوان است؛ برای نمونه باید گفت که انسان خشمگین گاهی دروغ می گوید یا تهمت می زند و نسبت ناروا به کسی می دهد و یا سوگندهای دروغ می خورد. این دروغ و تهمت، گناه کمی نیست.
آشکار شدن معایب: خشم، معایب فرد خشمگین را برای همه آشکار می کند و آبروی انسان را می برد و به شخصیت اش لطمه می زند. امام علی علیه السّلام فرمود: «الغضبُ یدی صاحبه یبدی معایبه؛ خشم، صاحبش را پست و عیب هایش را آشکار می سازد.» ۱
بی منطقی: خشم، انسان را به بی منطقی می کشاند، امیرمؤمنان علی علیه السّلام فرمود:
«شدة الغضب تغییر المنطق و تقطع الحجة و تفرق الفهم؛ شدت خشم، منطق آدمی را تغییر داده و ریشه دلیل و برهان را قطع می نماید و فهم را متفرق و پراکنده می سازد.» ۲
از بین رفتن ایمان: ناگوارتر از همه این که خشمِ بی جا، ایمان را از بین می برد؛ یعنی گاهی، خشم و غضب آن قدر سخت و غیرقابل کنترل است که صاحب خود را در حد بی ایمان قرار می دهد و در حال خشم، کلماتِ کفرآمیز بر زبان جاری می کند؛ از همین روست که پیامبر گرامی اسلام صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:
«الغضبُ یُفسِدُ الایمان کما یُفسِدُ الخَلّ العَسَل؛ غضب ایمان را فاسد می کند همچنان که سرکه عسل را.» ۳
عامل ایجاد گناه: گناهانی که انسان در موقع خشم مرتکب می شود فراوان است، مثل توهین، فحاشی، آزار مردم و … بنابراین، خشم شریّ است که از راه آن، گناهان زیادی به پای انسان نوشته می شود، چنان که امام صادق علیه السّلام می فرمایند:
«الغضبُ مفتاحُ کُلّ شَرّ؛ خشم کلید همه بدی هاست.» ۴
سقوط در جهنم: چه بسا شخصی که از ایمان قوی و عبادت زیاد به معنویاتی رسیده و در نزد خدا، قربی پیدا کرده، ولی به خاطر یک خشم بی جا مرتکب گناهی می شود که تمام اعمال او نابود و ایمانش تبدیل به کفر می گردد و سرانجام در قعر جهنم سقوط می کند.
امام جعفر صادق علیه السّلام فرمود: «در هنگام خشم، کار انسان به جایی می رسد که به هیچ چیز راضی نمی شود تا این که خود را در جهنم افکند.» ۵
هم ردیف شدن با حیوانات: کسی که خشم خود را کنترل نکند و با کمترین عامل، عصبانی شود و علائم خشم در او بروز کند، هم ردیف حیوانات و چهارپایان خواهد بود، چرا که حیوانات قدرت عقل و سنجش نیروی کنترلِ عقلانی در آن ها نیست.
امیر مؤمنان علیه علیه السّلام فرمود:
«مَن غَلَبَ عَلَیه غَضَبه وَ شَهوَته فَهُو فی حَیّز البَهائم؛ کسی که خشم و شهوتش بر او چیره شود در زمره چهارپایان است.» ۶
منبع:
۱. غررالحکم.
۲. همان.
۳. کافی، ج۲، کتاب الایمان و الکفر، باب الغضب.
۴. بحارالانوار، ج۷۳، ص۲۶۳.
۵. سفینة البحار، ج۲، ص۳۱۹.
۶. غررالحکم.
۷. اخلاق اسلامی، ص۳۶۵-۳۶۶.