نیروهاى درونى و جایگاه آنها
هیچ مى دانى که اگر در میان این نیروهاى روانى فقط حافظه[وجود نداشت و یا] ناقص بود انسان چه حالتى پیدا مى کرد؟
سرویس مذهبیافکار نیوز- اى مفضّل![پس از قواى بدنى و ظاهرى اینک] در باره نیروى اندیشه، خیال، عقل، حافظه و دیگر قواى درونى و باطنى اندیشه کن، هیچ می دانى که اگر در میان این نیروهاى روانى فقط حافظه[وجود نداشت و یا] ناقص بود انسان چه حالتى پیدا مى کرد؟ آیا مى دانى اگر سود و زیان، داد و ستد، دیده ها و شنیده ها، چیزى که گفته و آنچه بدو گفته اند و مفید و مضرّ را نمى دانست و به یاد نمى آورد و شخصى را که به او نیکى کرده و یا بدى نموده فراموش مى کرد، چه خلل و نارسایی هاى در زندگى معیشتى و تجربه اى او پدید مى آمد؟
اگر چنین بود هر قدر که از راهى مى رفت آن را فرا نمى گرفت، اگر تمام عمرش را بر روى حفظ و فراگیرى درس مى نهاد هیچ گاه آن را نمى آموخت، نه دینى مى توانست برگزیند و نه از تجربه اى سود برد و نه از گذشته اى درس عبرت بگیرد. در حقیقت از انسانیت خارج مى شد[و مانند حیوانات هیچ اندیشه و اختیارى نداشت].
منبع: شگفتيهاى آفرينش (ترجمه توحيد مفضل)، ص: ۷۳