سخنان امام صادق(ع) در تعریف محبّت به اهل بیت
۱ - گروهى از ایشان ما را آشکارا دوست دارند ولى در باطن میلى به ما ندارند، ۲ - و گروهى در باطن ما را دوست دارند و در ظاهر به ما میلى ندارند…
سرویس مذهبیافکارنیوز- مردى بر امام صادق علیه السّلام وارد شد، آن حضرت از وى پرسید:
از چه کسانى هستى؟
وى گفت: از دوستداران و پیروان شما،
امام علیه السّلام به او فرمود: خداوند تا دوستى بنده اى را نپذیرد وى را دوست نخواهد داشت، و دوستیش را نپذیرد تا بهشت را بر او واجب گرداند،
سپس فرمود: تو از کدام[دسته از] دوستان ما میباشى؟
آن مرد سکوت کرد،
در این بین یک تن از اصحاب بنام سدیر به امام عرض کرد: اى زاده پیامبر مگر دوستان شما چند دسته و گروهند؟!
فرمود: سه دسته و گروهند: ۱ - گروهى از ایشان ما را آشکارا دوست دارند ولى در باطن میلى به ما ندارند، ۲ - و گروهى در باطن ما را دوست دارند و در ظاهر به ما میلى ندارند، ۳ - و گروهى در ظاهر و باطن به ما عشق مى ورزند،
و اینان عالى ترین گروه مردمند، از آبى شیرین و گوارا نوشیده اند، و تأویل قرآن را دانسته، و سخن جداکننده حقّ از باطل را دریافته اند، و سبب سببها را مى دانند، و اینانند عالى ترین گروه مردم، فقر و نیازمندى و انواع بلا سریعتر از تاختن اسب بر سرشان روان است، بدیشان سختى و رنج و آسیب رسیده و چنان پریشان و گرفتار شده اند که دستهاى از ایشان زخمى و گروهى کشته شدند، و در شهرهاى دور افتاده پراکنده شدند، به برکت ایشان است که خداوند بیمار را شفا مى بخشد، و فقیر را توانگر مى کند، و به حرمت آنان است که شما یارى مى شوید، و باران بر سرتان مى بارد، و روزى داده مى
شوید، آنانند که هر چند تعدادشان کم و اندک است ولى در پیشگاه خداوند داراى قدر و منزلتى عظیم و بزرگ مى باشند.
و گروه سوم که پائینترین گروه مردمند، آشکارا ما را دوست مى دارند، و رفتارشان به مانند پادشاهان است، اینان زبانشان با ما(یعنى: در حدّ شعار) و شمشیرهایشان علیه ما است، و گروه دوم که طبقه میانى مردمند، آشکارا دوستمان مى دارند و در باطن میلى به ما ندارند، و به جانم سوگند که اگر در باطن دوستمان مى داشتند نه آشکارا، روزه داران روز و عابدان شب بودند، و اثر رهبانیّت(پرهیز و گوشه گیرى) را در چهرهاشان مى یافتى، آنان اهل صلح و سازشند.
آن مرد گفت: در این صورت من از دوستان آشکار و نهان شمایم!
امام علیه السّلام فرمود: براستى دوستان آشکار و نهان ما نیز نشانه هائى دارند که گویاى شخصیت آنان است.
آن مرد گفت: آن نشانه ها کدامند؟
فرمود: خصلتهائى که نخستین آنها این است که ایشان مسأله توحید(یکتاپرستى) را به طور صحیح شناخته و علمش را تکمیل کرده اند، و زان پس به ایمان به خدا و صفاتش پرداخته اند، سپس از حدود و حقائق و شروط و تأویلهاى ایمان باخبر شده و بدان پى برده اند.
سدیر گفت: اى زاده پیامبر تاکنون تعریف ایمان را بدین صورت از شما نشنیده بودم!
فرمود: آرى اى سدیر، هیچ بنده اى را نرسد که از ماهیّت ایمان سؤال کند تا آنکه بفهمد ایمان به چه کسى است، سدیر گفت: اى زاده پیامبر اگر مایل باشید گفته خود را شرح و تفسیر بفرمائید،
امام علیه السّلام فرمود: آن کس که پندارد خدا را با خیالات قلبى مى شناسد او مشرک است، و هر کس که ادّعا کند خداوند را به اسم مى شناسد نه به معنى، با این کار اعتراف به سخنى ناپسند کرده است زیرا اسم؛ حادثاست، و هر کس که گمان کند اسم و معنى را با هم مى پرستد با این کار براى خداوند شریکى قرار داده، و هر کس که پندارد معنى را با نشانه و صفت مى پرستد نه با درک و فهم؛ حواله به چیزى دور از ذهن کرده است، و هر کس ادّعا کند که صفت و موصوف رابا هم مى پرستد، به کلّى توحید و یکتاپرستى را باطل کرده، زیرا صفت غیر از موصوف مى باشد. و کسى که پندارد موصوف را به صفت اضافه مى کند با
این کار بزرگ را کوچک کرده است و چنان که شایسته است خدا را نشناخته.
پی نوشت: تحف العقول / ترجمه جعفرى، ص۳۰۷تا۳۰۸.